เจตนาดีมีเงินนำหน้า การพัฒนาก็ไม่ถึงไหน? (ยั่งยืน)

คำกล่าวสำคัญของ ศ.นพ.ประเวศ วะสี  , 24 มิถุนายน 2544. กล่าวว่า

"ผู้ที่เข้าไปทำงานชุมชน จะมีแต่เจตนาดีอย่างเดียวไม่ได้ (ดังจะเห็นได้ว่า)ทั่วโลกประสบความล้มเหลว  ในการแก้ไขความยากจนของคนชนบท  เพราะอาศัยแต่เจตนาดีและเงินมหาศาล"....

สิ่งที่อาจารย์หมอประเวศ ท่านได้กล่าวไว้ สอดคล้องกับสิ่งที่ อาจารย์เสรี พงศ์พิศ กล่าวคือ "คนไม่มีปัญญา ทำป่าให้เป็นทะเลทราย  แต่ว่าคนมีปัญญา  ทำทะเลทรายให้เป็นป่า"  สิ่งที่อาจารย์หมอประเวศ กล่าวนั้นคงต้องสร้างปัญญาให้เกิดขึ้นในหมู่เกษตรกร ครับ แล้วปัญหาความยากจนจะลดน้อยลงเอง.........

โครงการมหาวิทยาลัยชีวิต

หลักสูตร 6 เดือน 

โรงเรียนแก้หนี้ แก้จน เริ่มต้นชีวิตใหม่ ตามแนวคิดเศรษฐกิจพอเพียง 

สถาบันส่งเสริมวิสาหกิจชุมชน

แนวคิดสำคัญ

          “เงินแก้ปัญหาความยากจนไม่ได้ เพราะสังคมไม่ได้ขาดเงิน แต่ขาดความรู้  ขาดปัญญาในการใช้เงินต่างหาก”“สังคมไทยไม่ได้จนทรัพยากร ไม่ได้จนแรงงาน ไม่ได้จนเงิน แต่จนปัญญา”

            การเรียนรู้จึงเป็นหัวใจของการแก้ไขปัญหาความยากจน เรียนรู้เพื่อจัดการปัญหา จัดการทรัพยากร จัดการชีวิตให้ดีกว่าที่เป็นอยู่ ซึ่งสับสน วุ่นวาย ไร้ระเบียบ จัดการการผลิต การกิน การอยู่ จัดระเบียบชีวิตใหม่ ให้มีระบบ มีฐานคิด ฐานความรู้ ฐานวิชาการที่เหมาะสมและมีประสิทธิภาพ

            การศึกษาวันนี้แปลกแยก ไม่ได้เอาชีวิต ไม่ได้เอาปัญหาเป็นตัวตั้ง แต่เอาวิชาเป็นตัวตั้ง ผู้เรียนจึงต้องตั้งหน้าตั้งตาท่องหนังสือ ท่องตำราเพื่อไปสอบ สอนมาก เรียนน้อย  นักศึกษาเรียนจบก็เอาปริญญาไปเร่หางานทำ เขาไม่จ้างก็อยู่แบบอด ๆ อยาก ๆ ช่วยตัวเองไม่ได้

            การฝึกอบรม การประชุมสัมมนาที่หน่วยงานต่าง ๆ จัด ก็เป็นเรื่องเฉพาะหน้า ส่วนหนึ่งจัดเพื่อตอบสนององค์กร หน่วยงาน ซึ่งวางแผนและงบประมาณเอาไว้ ส่วนหนึ่งเพื่อสนองกระแส ไม่ได้จัดในฐานะที่เป็นยุทธศาสตร์ที่มีเป้าประสงค์ชัดเจน และมีการดำเนินงานประสานต่อเนื่อง การบูรณาการกับหน่วยงานต่าง ๆ ไม่ต้องพูดถึง ต่างคนต่างจัด ต่างคนต่างทำ ชาวบ้านจึงต้องไปสัมมนาแล้วสัมมนาอีก บางครั้งเรื่องเดียวกันไปสามครั้งสี่หน เพราะจัดคนละครั้ง คนละหน่วยงาน

            ที่สำคัญ การเรียนรู้ไม่ว่าในระบบ นอกระบบ ตามอัธยาศัย ไม่ได้เอาผู้เรียนเป็นศูนย์กลาง ไม่ได้คำนึงถึงศักยภาพ ความรู้ ประสบการณ์ ไม่ได้คำนึงถึง “ภูมิสังคม” อันเป็น “ทุน” ที่สำคัญ ที่ควรนำมาต่อยอด นำมาประยุกต์และเป็นส่วนสำคัญในกระบวนการพัฒนาไปสู่การพึ่งตนเอง

            หลักสูตรที่จัดสำหรับผู้ใหญ่จึงเป็นหลักสูตรเดียวที่จัดสำหรับเด็กนักศึกษาอายุ 17-18  เรียนแบบเน้นความจำ ซึ่งเป็นเรื่องยากสำหรับผู้ใหญ่ซึ่งความจำลดน้อยถอยลงไปพร้อมกับอายุ แต่พวกเขามีความสามารถในการเชื่อมโยง มีประสบการณ์ชีวิตมากกว่า

            ผู้ใหญ่ต้องการเรียนโดยเน้นการปฏิบัติ (learning by doing) ให้มากที่สุด เรียนไปด้วย ปฏิบัติไปด้วย แก้ปัญหาและพัฒนาตนเองไปด้วยในเวลาเดียวกัน เพราะเรียนในชีวิต และเรียนเพื่อทำให้ชีวิตดีขึ้น จึงไม่ต้องแยกระหว่างชีวิตกับการเรียน

            การพัฒนาหลักสูตรเพื่อให้ผู้เรียนแก้ปัญหาหนี้สิน แก้ปัญหาความยากจน แก้ปัญหาชีวิตจึงเป็นส่วนหนึ่งของกระบวนการเรียนรู้ตลอดชีวิต และจำเป็นอย่างยิ่งสำหรับสังคมไทยวันนี้.....

(รศ.ดร.เสรี  พงศ์พิศ  , 6 พ.ย. 2550)

หลักสูตรนี้ เป็นการย่อหลักสูตรของโครงการมหาวิทยาลัยชีวิต เป็นลักษณะของหลักสูตร ระยะสั้น เรียนจบใน 6 เดือน เกษตรกรผู้เข้าร่วมโครงการนี้ จะได้รับประกาศนียบัตร จาก ธนาคารเพื่อการเกษตรและสหกรณ์การเกษตร (ธ.ก.ส) ว่าได้ผ่านการอบรมหลักสูตร  แล้วให้นำไปเสนอกับ  สำนักงาน ธ.ก.ส.สาขาใกล้บ้านท่าน เพื่อขอรับการพักชำระหนี้เกษตรกร เพื่อสร้างชีวิตใหม่แก่เกษตรกรที่ผ่านหลักสูตรนี้ได้ เสนอแผนชีวิต แผนงบประมาณของตนเองต่อ ธ.ก.ส.ว่าจะคืนหนี้แบบไหน  อย่างไรครับ .........