ครั้งหนึ่งได้ไปเยี่ยมหมู่บ้านต้นแบบเศรษฐกิจพอเพียงบ้านหนองกระทุ่ม
เมื่อวันที่ 17 มีนาคม 2551 ที่ผ่านมากระผม และทีมงานของสำนักงานเกษตรจังหวัดกำแพงเพชร ได้มีโอกาสไปเยี่ยมการดำเนินงาน กิจกรรมกลุ่มผู้ปลูกข้าวปลอดภัยจากสารพิษ ที่หมู่ที่7 บ้านหนองกระทุ่ม ตำบลหัวถนน อำเภอคลองขลุง จังหวัดกำแพงเพชร เมื่อทีมงานของเราไปถึงที่ศาลากลางบ้าน มีสมาชิกกลุ่มผู้ผลิตข้าวปลอดภัยจากสารพิษ ได้ให้การต้อนรับ และมีคุณบังอร ศรีมารักษ์ ซึ่งเป็นหนึ่งในแกนนำกลุ่ม ได้เล่าให้ฟังถึงการพัฒนาหมู่บ้านในภาพรวม ได้ดำเนินการตามแนวทางปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง
คุณบังอรได้เล่าให้ทีมงานของเราฟังว่า ประชากรของบ้านหนองกระทุ่ม ปัจจุบันมีประมาณ 89 ครัวเรือน ประกอบอาชีพหลัก คือ การทำนา และไร่มันสำปะหลัง ส่วนอาชีพรอง การเลี้ยงสัตว์ ทอเสื่อกก เพาะเห็ด ทำไม้กวาด ปัจจุบันมีรายได้โดยเฉลี่ย 27,033 บาทต่อคนต่อปี
บ้านหนองกระทุ่ม มีความเป็นเอกลักษ์ของตนเองคือประชากรส่วนใหญ่เป็นคนมาจากภาคอีสาน มีความสามัคคีกัน อยู่กันเสมือนเครือญาติ มีการจัดทำคุ้มหมู่บ้าน มีภาษาที่ใช้เป็นภาษาถิ่นอีสาน ซึ่งเป็นการอนุรักษ์วัฒนธรรมและประเพณีของคนอีสาน บ้านหนองกระทุ่มมีการดำเนินงานตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ที่สามารถปฏิบัติจนเห็นผลเป็นรูปธรรม ประสบความสำเร็จจนเป็นที่ยอมรับของคนโดยทั่วไป ซึ่มีทั้งกิจกรรมด้านลดรายจ่ายระดับครัวเรือนและการเพิ่มรายได้ได้แก่ปลูกผักสวนครัวรั้วกินได้ทุกครัวเรือน มีการใช้วัตถุดิบในท้องถิ่นมาผลิตใช้และจำหน่าย ได้แก่การทอเสื่อกก มีการรวมกลุ่มผลิตข้าวไว้บริโภคและจำหน่าย และที่สำคัญ มีการผลิตสารสกัดชีวภาพ การผลิตปุ๋ยน้ำชีวภาพไว้ใช้เอง
จากการเล่าให้ฟังดังกล่าว คุณบังอร ยังได้บอกอีกว่า กว่าจะมาถึงจุดนี้ ชาวบ้านได้ผ่านเวทีชุมชน ระดับหมู่บ้าน ได้มีส่วนร่วมการวิเคราะห์ข้อมูล ศักยภาพของชุมชนบ้านหนองกระทุ่ม ซึ่งพบปัญหา ความหนักอกหนักใจระดับหมู่บ้านจึงได้ช่วยกันจัดลำดับความสำคัญของปัญหาหรือความหนักอกหนักใจตามเครื่องมือ ซึ่งมีการอุดรูรั่วของโอ่งน้ำดังภาพ
สำหรับด้านการออม มีการส่งเสริมการออมโดยการรวมกลุ่มออทรัพย์เพื่อการผลิต มีการจัดทำบัญชีรายรับรายจ่ายของครัวเรือน ส่วนด้านการดำรงชีวิตตามหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง ส่งเสริมและรักษา สืบทอดประเพณี วัฒนธรรม และภูมิปัญญาท้องถิ่นได้แก่ คุณลุงแก้ว ถิ่นวงค์แพง อายุ 82 ปี ปราชญ์ชาวบ้านด้านการจักสานไม้ไผ่ เช่นเครื่องมือจับสัตว์น้ำ เครื่องใช้ในครัวเรือน เครื่องประดับบ้านทำจากไม้ไผ่ ของที่ระลึกจากไม้ไผ่ นอกจากนี้ยังค้นคิดที่ดักแมลงวันอีกด้วย
นอกจากนี้ยังมีคุณลุงลุน อินทะคำพู อายุ66 ปี ปราชญ์ชาวบ้านด้านพืชสมุนไพรใช้รักษาพยาบาลเบื้องต้น และยังเป็นผู้ค้นคิดที่ดักกุ้งและดักกบ รวมทั้งเป็นผู้มีความสามารถพิเศษในการเป่าแคนอีกด้วย
คุณสรวง อุทมน อายุ 61 ปี ปราชญ์ชาวบ้านด้านหมอกระดูก เป็นผู้มีความรู้ในการรักษาผู้เจ็บป่วยเกี่ยวกับกระดูกหัก โดยการเข้าเฝือกไม้ไผ่ และใช้น้ำมนต์รักษาให้หายทุกราย
ปัจจุบันนี้ เฉพาะกลุ่มผู้ผลิตข้าวปลอดภัยจากสารพิษ มีสมาชิก ประมาณ 30 ราย ได้ร่วมกันผลิตข้าวให้ปลอดภัย โดยใช้หลักการ GAP ในขณะเดียวกันได้พยายามลดต้นทุนการผลิตข้าวต่อไร่ลง โดยหันไปใช้สารสกัดชีวภาพไล่แมลง และผลิตปุ๋ยหมักน้ำ การใช้ปุ๋ยอินทรีย์ เพื่อทดแทนการใช้สารเคมี ทุกวันนี้สมาชิกกลุ่มผู้ผลิตข้าวปลอดภัย นอกจากจะเก็บข้าวไว้บริโภคในครัวเรือนแล้ว หากเหลือ ก็จะนำไปแปรรูปเป็นข้าวสาร บรรจุถุงละ 15 กก. เพื่อการจำหน่ายอีกด้วย
หวัดดีครับ
ความสามัคคี เริ่มจางหาย เพราะ การแย่งชิ่งต่ำแหน่ง