ชาวบ้านอย่างเรา ๆ มีความรู้จากพ่อจากแม่สอนให้ เป็นความรู้ที่ผ่านการปฏิบัติมาแล้วแต่กลับไม่ได้นำมาใช้ให้เกิดประโยชน์

      วันนี้เป็นวันแรกของการอบรมเกษตรกรในรุ่นที่ 4 ของมหาชีวาลัยอีสาน พ่อลุงแม่ป้าบ้านโนนจาน ชุมชนที่บอกตนเองว่า สมุนไพรมีค่านำพาชีวิตให้เกิดสุข จะสุขจริงมากน้อยแค่ไหนเราคงจะได้คำตอบแน่นอนในอีก 4 วันที่จะถึงนี้

            พอก้าวลงจากรถสมาชิกส่วนหนึ่งของเรารีบเดินตรงรี่เข้าป่าแถว ๆ สวนสมุนไพรแปลงวิจัยของป้าจุ๋ม (อาจารย์สมพิศ ไม้เรียง) แล้วไปเตร่ที่เตาถาน ผ่านมาแอบมองบริเวณคอกวัว ยังไม่หยุดมุดลานไผ่ไปที่เล้าหมู มีของแถมให้ดูคือเจ้านกกระจอกเทศเต้นรำ ส่ายเอว ยักคอยักไหล่โชว์สวยแบบสุดฤทธิ์สุดเดช ไม่ถึง10 นาที มีสมาชิกคนอื่น ๆ ตามไปเป็นแถว อ้าว! น้องออยจ๋าสมาชิกเราหายไปไหนหมด?

            เปิดใจคุยกัน จากคำถามแรกของเราคือ "เจ้าเป็นไผ คิดอย่างไรจึงมาที่นี่อยากได้หรืออยากทำอะไร" ทุกคนพูดคุยนัดหมายกันล่วงหน้ามาแล้วว่าที่มาอบรมครั้งนี้ มีเรื่องสนใจอยากเรียนรู้คือ 

                 สมุนไพรเพื่อไปให้ถึง อย รับรองมาตรฐาน รวมถึงการออกแบบบรรจุภัณฑ์ 
                 ทำนาข้าวเกษตรอินทรีย์ 
                 นวดรักษาความเครียดและรักษาโรค

            พอตอนบ่ายแก่ ๆ ออกจากวงสนทนาเดินป่า เพื่อหาเป้าหมาย สุดท้ายกลับมานั่งถกประเด็น บางคนบอกว่า
                 เลี้ยงปลาดุกอุยให้เป็นปลาธรรมชาติทำอย่างไร?
                 เมื่อกี้ผ่านแปลงไผ่ถ้าปลูกจะเก็บหน่อไผ่ได้ตอนใหน? 
                 หมูเหมยซานออกลูกมากน่าจะเลี้ยงง่ายขายง่ายสร้างรายได้เป็นอาชีพน่าจะดี
                 ถังกลั่นใหญ่เกินไปน่าจะมีถังเล็กสำหรับกลั่นสมุนไพรต่าง ๆ ได้ในจำนวนไม่มากเกินกำล้ง 
                 ขอฝึกทำอิฐดินซีเมนต์ได้หรือไม่? แล้วมีโรงงานอยู่ที่ไหนบ้างในละแวกนี้ 
                 ต้นไม้พันธุ์นี้ถ้าเรานำไปปลูกในคันนาจะเกิดหรือเปล่า
                 ถ้าเราปลูกข้าวโพด ปลูกถั่วได้มากจะทำอาหารสัตว์ได้เองหรือไม่
                                 และอีกหลาย ๆ คำถามตามมาติด ๆ 

       ในช่วงพักเหนื่อยหลังจากเดินป่ามีคำพูดที่พ่อลุงแม่ป้าสนทนากันเบา ๆ พอได้ยินกันในกลุ่ม มีหลายย่างหลายคำพูดที่น่าคิด  เช่น         
       การทำงานของคนเราบางอย่างบางเรื่องที่เราทำซ้ำ ๆ ทำบ่อย ๆ จะทำให้เราเกิดความคิดเกิดจินตนาการที่เชื่อมโยงกันได้ ชาวบ้านอย่างเรา ๆ มีความรู้จากพ่อจากแม่สอนให้ เป็นความรู้ที่ผ่านการปฏิบัติมาแล้วแต่กลับไม่ได้นำมาใช้ประโยชน์

      คน ในสมัยทุกวันนี้มีอะไรที่ไม่เหมือน คน ในสมัยก่อนมากมายจริง ๆ ทั้งวิธีคิดและวิธีการปฏิบัติ คนสมัยก่อนจะคิดถึงคนอื่นมากกว่าคิดถึงตนเอง ตรงกันข้ามคนสมัยทุกวันนี้จะคิดถึงตนเองมากกว่าคิดถึงคนอื่น  

      การตัดสินใจผิดพลาดในเรื่องที่ผ่านมา จะเป็นบทเรียนที่ยิ่งใหญ่ให้กับชีวิต บทเรียนที่มีคุณค่ามักมาจากประสบการณ์ของชีวิต ทำไมพวกเรามาเจอที่นี่ช้าจังเลย

      แต่ที่แน่ ๆ วันนี้พ่อลุงแม่ป้าถูกครูบาวางยาไว้หลายขนาน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องของการทำนาข้าวเกษตรอินทรีย์แบบป๋าแหวง (ดร.แสวง  รวยสูงเนิน)การผลิตข้าวอินทรีย์แบบไม่ไถ ไม่หว่าน ไม่ดำ แต่ทำอย่างไรข้าวจึงขึ้นไปอยู่ในยุ้งได้  หรือการเลี้ยงไก่ไข่ การเลี้ยงหมู การเลี้ยงวัว การปลูกพืช

      และสุดท้ายฝากว่าถ้าคิดเล่น ๆ ให้กลับบ้านได้ไม่ต้องอบรม แต่ถ้าแน่ก็อย่าแพ้ครูบา ให้ลองดู ให้ถาม ให้ซัก ให้คุย ให้ฟัง ให้บอก ให้ตอบ ให้คิดแล้วคิดอีก คิดให้บ่อย คิดให้มาก และอย่าทิ้งคือ ให้ทำด้วยคำว่าธรรม