เฮือนหลังใดมีคนต๋ายบนบ้านเฮิอนนั้นถือว่าเป๋นเฮือนผีสุดผีเสี้ยงต้องรื้อถอน

บ้านคือวิมานของเรา.....เนื้อเพลงนี้มีความหมายต่อชีวิตของผู้คนทุกชีวิตที่มีบ้านอยู่  ถึงแม้ไม่มีบ้านอยู่ก็ต้องดิ้นรนเสาะแสวงหา  บางครั้งไม่มีเงินเป็นกองก็ต้องทนสู้ซื้อเงินผ่อนยอมเป็นหนี้ด้วยหวังว่าฝากชีวิตในชาตินี้ไว้กับบ้านของเรา  ให้มีบ้านอยู่เป็นหลักปักฐานเป็นวิมานของชีวิตจริงๆ

ในความเชื่อคนล้านนา  การปลูกบ้านนั้นมีตำรามากมาย  มีทั้งโศลกหรือคำพูดปรัชญาให้ความรู้เกี่ยวกับการสร้างบ้าน เช่นกล่าวถึงชื่อเสาแต่ละต้นที่จะนำมาตั้งตัวบ้านต้องครบจำนวนตามโศลกบอก  ดังตำราหนึ่งขอยกมากล่าวดังนี้

"  น้ำบ่อแก้วกิ๋นเย็น      ผีเข็ญอยู่ปื๊นกะล่าง     ละตูบห่างเป๋นผามควาย   หยิบถงลายใส่เงินย่อย

ปั้นข้าวอ่อยผี           เอาลูกเศรษฐีเป๋นเพื่อน       ไม้ยังเถื่อนเป๋นมงคล            ตุ๊เตียวหนอุ้มบาตร    น้ำตกตาดทรายมูน   "

ชื่อเสาที่กล่าวหากเกินจำนวนให้นับกลับวนเวียนจนได้ต้นที่ดีคือตัวหนังสือสีเขียวเท่านั้น  ต้นที่ชื่อเป็นตัวหนังสือสีอื่นถือว่าใช้ไม่ได้  เป็นต้น

นอกจากนี้ยังมีตำราในการสร้างเรือนชาน  สร้างห้องนอน  สร้างหิ้งบนเรือน  อีกมากมายหลายๆอย่าง

อย่างไรก็ตามแม้ว่าจะทำตามตำรา   แต่ด้วยเหตุการณ์อีกมากแง่มุม   เหตุการณ์บางอย่างที่คาดไม่ถึง   รวมถึงเหตุการณ์เรื่องขึ้ด  เกี่ยวกับบ้านสถานที่   เช่น  การแผ่จานคือการขยายชานออกไปจากตัวเรือนเดิม   ฮานเฮือนคือการตัดฮาน(ราน)คือการตัดแบ่งตัวบ้านออกไปเช่นตัดห้องข้างๆออกไปให้เนื้อที่บ้านน้อยลง  เป็นต้น           

เมื่อมีเหตุการณ์ขึ้ด  อาถรรพ์เกิดขึ้น  หรือมีคนตายในบ้านหลังนี้เป็นศพที่หนึ่ง    ต่อมามีคนตายในบ้านนี้อีกเป็นศพที่สอง   อยู่ต่อมาอีก   มีคนตายในบ้านนี้เป็นศพที่สาม  แม้ว่าเวลาการตายจะห่างหรือใกล้กันก็ตาม  บ้านเฮือนหลังนี้ถือว่าเป็นเฮือน(เรือน)ผีสุดผีเสี้ยง  ต้องรื้อถอนออกไป  หรือไม่บางครั้งเจ้าของอาจขายไปให้ผู้อื่น

หากว่าจำเป็นต้องอาศัยอยู่ในบ้านเฮือนหลังเดิมต้องทำการปัดรังควาน  สูตรถอนขึ้ดจา   แก้อาถรรพ์แล้วจึงอยู่ต่อไปได้      แต่ห้ามกระทำพิธีอันเป็นมงคลในบ้านเฮือนหลังนั้น  เช่นว่า  ห้ามแต่งงานกิ๋นแขก   ห้ามบวชเณรบวชพระ  เป็นต้น เพราะเชื่อว่าจะทำให้เกิดขึ้ดหรืออาถรรพ์เกิดขึ้นเป็นภัยพิบัติแก่ลูกหลาน   เรืองเฮือนผีสุดผีเสี้ยงก็จบลงเพียงเท่านี้....เต้าอี้แล....