กี่ทอของชาวเขามีลักษณะง่ายๆ ไม่ซับซ้อนอะไร โครงสร้างส่วนใหญ่ก็คือด้ายที่ใช้ทอนั่นเอง มีไม้ทำหน้าที่คล้ายฟืม และมีแผ่นรองด้านหลัง และคานที่ด้านหน้า กี่แบบนี้เรียกว่า ห้างหลัง หรือ กี่เอว ก็ได้ ภาษาอังกฤษว่า backstrap

ช่วงนี้แทบจะไม่ได้พัก งานรอบนโต๊ะหลายชิ้น แต่มีข้อมูลเตรียมจะเขียนในบันทึกหลายเรื่อง เมื่อเช้าส่งงานเสร็จแล้ว จึงแวบมาเขียนสักสองสามบรรทัด เผอิญว่าได้ข้อมูลดีๆ ที่น่าสนใจมาด้วย

เรื่องที่ว่าก็คือ กี่ทอชาวเขา หลายท่านคงจะคุ้นเคยกันบ้างแล้ว จากภาพในหนังสือหรือโทรทัศน์ กี่ทอของชาวเขามีลักษณะง่ายๆ ไม่ซับซ้อนอะไร โครงสร้างส่วนใหญ่ก็คือด้ายที่ใช้ทอนั่นเอง มีไม้ทำหน้าที่คล้ายฟืม และมีแผ่นรองด้านหลัง และคานที่ด้านหน้า กี่แบบนี้เรียกว่า "ห้างหลัง" หรือ "กี่เอว" ก็ได้ ภาษาอังกฤษว่า "backstrap"

(ภาพจากหมู่บ้านชาวกะเหรี่ยง ในอำเภอบางปะผ้า แม่ฮ่องสอน, ขอขอบคุณคุณแม่หอยโข่ง เอื้อเฟื้อภาพ)

เมื่อใช้งาน ก็ผูกปลายกี่ไว้กับเสาเรือน หรือที่ไหนก็ได้ ปลายอีกด้านก็มาผูกเข้ากับเอว เท่านี้ก็นั่งทอได้เป็นวันๆ สามารถยกย้ายไปที่ไหนก็ได้ กี่ทอแบบนี้จะได้ผ้าหน้าแคบครับ แคบพอๆ กับเอว แต่ไม่มีปัญหา เมื่อต้องการผ้าขนาดใหญ่ ก็จับมาต่อกันเท่านั้นเอง

ในบ้านเราพบได้ในกลุ่มชาวเขาหลากหลาย โดยเฉพาะกะเหรี่ยง (ปกะยอ, ปกากญอ, ยาง) สำหรับชาวแม้ว (ม้ง) มีกี่ทออีกแบบหนึ่ง ไว้ค่อยนำมาเล่าในโอกาสต่อไป

 

(ภาพจาก http://home.austin.rr.com/bcustis/backstrap.html)

ภาพข้างบนนี้ ดูละม้ายหลายคนเอเชียบ้านเรา เดาว่าคงจะเป็นอินโดนีเซีย หรือฟิลิปปินส์ สังเกตว่าเขามีลายลายที่ซับซ้อนพอสมควร และมีอุปกรณ์สำหรับขัดลายหลายอย่าง ช่วงความยาวนั้นน้อยกว่าของบ้านเรา การวางกี่ค่อนข้างถาวร

สำหรับภาพข้างบนนี้ เป็นชนกลุ่มน้อยในทิเบต (ซึ่งมีคนน้อยอยู่แล้ว) จากเว็บไซต์ไหนจำไม่ได้ (แย่จัง เพราะเก็บไฟล์แล้วหาไม่เจอ) ทำไมนั่งทอกลางแดดอย่างนี้ก็ไม่ทราบ ดูๆ คล้ายกับชาวเขาบ้านเรามาก

ท่านใดสนใจจะลองทำดูบ้าง ไม่ยากเลยครับ คลิกไปตามลิงก์ข้างบน ที่คุณยายกำลังทออยู่นั่นแหละครับ มีวิธีการทำกี่ และการทอเสร็จสรรพ

จบภารกิจที่ตั้งใจ หนีไปทำงานต่อนะครับ ใครอยากเห็นภาพกี่ชาวเขาเรา หรือชาวเขาเขายังไง ก็ลองค้นหา หรือถามไถ่สมาชิก gotoKNOW น่าจะได้เรื่อง มีหลายท่านคุ้นเคยกับพี่น้องบนที่สูงครับ