ปราศจาการเรียนรู้ก็ปราศจากความคิดสร้างสรรค์ ปราศจากความคิดสร้างสรรค์ก็ปราศจากนวัตกรรม ปราศจากนวัตกรรมปัญหาก็ไม่ได้รับการแก้ไข

  

          ผมเคยได้ยินครูและผู้บริหารให้เหตุผลว่า  สาเหตุที่การพัฒนานวัตกรรมในโรงเรียนของเราไม่ค่อยไปถึงไหนนั้นเนื่องจาก  พวกเรายังงุนงงสงสัยกันอยู่ว่า  นวัตกรรม  คืออะไร  บ้างก็ว่าเพราะ  เรามองไม่เห็นประโยชน์ว่าจะพัฒนานวัตกรรมไปทำไม  นอกจากเพื่อขอเลื่อนวิทยะฐานะ  และหลาย ๆคนให้ความเห็นว่า  เพราะสภาพแวดล้อมโดยรวมของโรงเรียนและวงการการศึกษาของเราไม่เอื้อต่อการพัฒนานวัตกรรมมากกว่า 
          ผมเห็นด้วยกับทุกประการที่กล่าวมา  และเห็นว่านี่คือการที่เราเข้าไม่ถึงธรรมชาติของนวัตกรรม  การที่เราไม่ค่อยได้สนใจถึงเหตุ  ผล  ต้น  ปลาย  ความควร ไม่ควร  ของสิ่งใด ๆที่เราต้องเข้าไปเกี่ยวข้องนี่เหละ  เป็นเหตุให้อะไรต่อมิอะไรเหล่านั้นไม่ค่อยพัฒนา
          ผมลองตั้งคำถามขึ้นมา  4  ข้อ  ซึ่งเชื่อว่าถ้าเราตอบคำถาม  4  ข้อนี้ได้  เราจะเข้าใจธรรมชาติของนวัตกรรมมากขึ้น  และจะมีทิศทางในการพัฒนานวัตกรรมมากขึ้น  ตลอดทั้งจะตัดสินใจได้ถูกว่าเราควรมีบทบาทอย่างไร  และควรนำเอาปัจจัยใดมาใช้ในการดำเนินการเพื่อขับเคลื่อนการพัฒนานวัตกรรมให้ได้ผลอย่างจริงจังต่อไป
          คำถาม  4  ข้อนั้นได้แก่
                         1.  ทำไมจึงต้องมีนวัตกรรม
                         2.  อะไรช่วยทำให้นวัตกรรมเกิดขึ้นได้
                         3.  อะไรช่วยให้คนเห็นปัญหา
                         4.  สภาพแวดล้อมอย่างไรจึงจะเอื้อต่อการพัฒนานวัตกรรม      
           คำตอบของปัญหา  4  ข้อนี้คือ
                         1.  ปัญหาที่เราไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยวิธีเดิม ๆ
                         2.  ความคิดสร้างสรรค์
                         3.  ข้อมูล
                         4.  สภาพแวดล้อมแห่งการเรียนรู้
            ปัญหา  หมายถึงการทำการงานใด ๆแล้วไม่บรรลุผลอย่างมีประสิทธิภาพ และประสิทธิผล  ซึ่งอาจจะเกิดจากสาเหตุใด ๆก็ตาม  ปัญหานั้นไม่สามารถแก้ไขได้ด้วยวิธีการที่เรามีอยู่  หรือเคยใช้อยู่แต่ดั้งเดิม  บางคนเรียกสถานการณ์ในลักษณะนี้ว่า  วิกฤติ  เงื่อนไขเช่นี้นี่แหละที่ที่เป็นเหตุให้เราต้องการ นวัตกรรม
            ความคิดสร้างสรรค์  ไม่ไช่ความคิดที่ซ้ำกับความคิดเก่า  ไม่ไช่ของเดิม  เป็นสิ่งที่สร้างขึ้นมาใหม่  จึงเรียกว่าสร้างสรรค์  ที่เราต้องสร้างสิ่งใหม่เพราะ  สิ่งที่มีอยู้เดิมไม่สามารถใช้แก้ปัญหานั้นได้ 
            ข้อมูล  หมายรวมถึงทุกสิ่งทุกอย่างที่เราต้องใช้เพื่อความเข้าใจ  หรือเพื่อให้ความหมายต่อสถานการณ์ที่อยู่ข้างหน้าเรา  อาจได้แก่ข้อเท็จจริงต่าง ๆ  ความรู้ในเชิงทฤษฎี  หรือ หลักการ  ความคิดเห็น  วิธีการ และเครื่องมือต่าง ๆ  เป็นต้น    ปราศจากสิ่งเหล่านี้  เราจะไม่สามารถเข้าใจปัญหา และบริบทต่าง ๆที่เกี่ยวข้องกับปัญหานั้นได้เลย
            สภาพแวดล้อมแห่งการเรียนรู้  ถือเป็นสิงที่สำคัญที่สุด  เพราะการเรียนรู้เป็นเครื่องมือสำคัญของมนุษย์ในการสร้างประดิษฐ์กรรมต่าง ๆ  มนุษย์จะเรียนรู้ได้น้อย  หรือไม่ได้เลย  ถ้าทั้งหมดทั้งมวลของบริบทแวดล้อมไม่เอื้อต่อการเรียนรู้  
           ปราศจาการเรียนรู้ก็ปราศจากความคิดสร้างสรรค์  ปราศจากความคิดสร้างสรรค์ก็ปราศจาก
นวัตกรรม   ปราศจากนวัตกรรมปัญหาก็ไม่ได้รับการแก้ไข
           นวัตกรรมจึงเป็นสิ่งที่เกิดขึ้น และเปลี่ยนแปลงไปอย่างมีเหตุผล  เหมือนสิ่งอื่น ๆที่อุบัติขึ้นในโลก  ไม่ไช่สิ่งที่เกิดขึ้นโดย  โลภะ  โทสะ  และหรือ  โมหะ ของใคร ๆ  แต่ต้องเกิดจากสติและปัญญา
           การเรียกร้องต้องการให้มีการพัฒนานวัตกรรม  โดยไม่เรียนรู้ปัญหาของชีวิตและงานที่เรารับผิดชอบอยู่  และการไม่เข้าไปมีบทบาทในการบริหารจัดการให้องค์กรมีสภาพและบรรยากาศที่เอื้อต่อการเกิดสติปัญญา   จึงไม่ไช่วิสัยของผู้ได้ชื่อว่าเป็น  " ผู้บริหาร "