และสิ่งหนึ่งที่ผมเรียนรู้ก็คือ อย่ายึดติดกับเครื่องมือ หัวใจหลักๆคือ ความเป็นธรรมชาติ และสอดคล้องกับวิถีชุมชน ให้โอกาสให้ความสสำคัญศักดิ์ของความเป็นมนุษย์ ข้อมูลนั้นเราสามารถเข้าถึงโดยง่าย ไดข้อมูล ได้ใจ

วันนี้นั่งเตรียมการสอน  ค่อนข้างยุ่งเลยทีเดียว

การไปแลกเปลี่ยนครั้งนี้กับ นศ.ปริญญาโท ผมหนักใจไม่น้อย เพราะด้วยตัวประเด็นที่ได้มาเป็นการบ้าน ความคาดหวังของจุดประสงค์ บวกกับเวลาที่ต้องใช้ในการแลกเปลี่ยน เพียง ๓ ชั่วโมงของของวัน  ตามจริงผมอาจต้องเปิดการเรียนรู้แบบนี้เป็นเทอมเลยทีเดียว จากนั้นก็จะให้ นศ.เรียนรู้เพื่อทำวิทยานิพนธ์ต่อไป

งาน Thesis ที่ทำกับชุมชน จำเป็นอย่างยิ่งที่ นักวิจัย -นักศึกษา จะต้องลุ่มลึก และเข้าใจชุมชนมากพอที่จะเข้าไปเรียนรู้ ด้วยเวลาจำกัดเช่น ระยะเวลาเรียน ผมคิดว่าอาจน้อยไป แต่เบื้องต้นผมก็อยากแลกเปลี่ยนประสบการณ์ที่มีอยู่กับงานชุมชน

เรื่องของ "เครื่องมือ" ส่วนใหญ่ผมใช้  "การจัดกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม"  หรือที่เราเรียกว่า PLP : Participatory Learning Process ที่มีเป้าหมายให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องได้มีส่วนร่วมในกระบวนการอย่างเท่าเทียม  สร้างกระบวนการเรียนรู้ที่เป็นระบบ

และสิ่งหนึ่งที่ผมเรียนรู้ก็คือ อย่ายึดติดกับเครื่องมือ หัวใจหลักๆคือ ความเป็นธรรมชาติ และสอดคล้องกับวิถีชุมชน ให้โอกาสให้ความสำคัญกับศักดิ์ศรีของความเป็นมนุษย์ ข้อมูลนั้นเราสามารถเข้าถึงโดยง่าย ได้ข้อมูล ได้ใจ

สิ่งที่ผมบอกกล่าวให้ท่านอื่นๆได้ฟังกันบ่อยๆก็คือ "การถอดถอน" การถอดถอนในที่นี้คือ การดูที่วิธีคิดของเรา เรามักติดกับ มายาคติเดิม กระบวนทัศน์เก่าๆ รวมถึง อคติบางอย่างที่เป็นตัวปิดกั้นไม่ให้เราเข้าถึงองค์ความรู้ที่ชุมชนมี  การถอดถอนกระบวนทัศน์เดิมของเราจึงจำเป็นสำหรับการเข้าหาชุมชนเพื่อการเรียนรู้ร่วมกัน

เปิดใจ ใฝ่รู้  ยกระดับ และปรับตัว

อย่างไรก็ตามเครื่องมือไม่ว่าจะดีแค่ไหน หากผู้ใช้ไม่เข้าใจ ไร้ศาสตร์และศิลป์ ก็อาจล้มเหลวได้ง่ายๆ เพราะฉะนั้นการใช้เครื่องมือ ที่เหมาะสมก็คือ สามารถปรับใช้ให้เหมาะกับสถานการณ์ บริบท และบรรยากาศของชุมชน จึงจะประสบความสำเร็จในการเข้าถึงองค์ความรู้

----------------------------------------

เครื่องมือที่ใช้ในการจัดกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม นั้น สามารถ Download ได้จาก Link เหล่านี้ครับ

เครื่องมือที่ใช้ในการจัดกระบวนการเรียนรู้แบบมีส่วนร่วม  

(click download)

---------------------

ขอบคุณ

ศูนย์ประสานงานวิจัยเพื่อท้องถิ่นแม่ฮ่องสอนครับ

แลกเปลี่ยนเรียนรู้ สร้างสรรค์ ผะ หญา เพื่อพัฒนาบ้านเฮา

----------------------

 แลกเปลี่ยนเรียนรู้กับผม เชิญได้ครับที่ vjatuporn  (at) hotmail (dot) com  ครับ