บูรณาการคือการทำแบบเป็นธรรมชาติ สอดคล้องกับความเป็นจริง

 ในระบบการทำงานส่วนใหญ่นั้น ผมยอมรับว่าผมยังไม่เคยเห็นการทำงานใดที่ทำสำเร็จแบบเชิงเดี่ยว แต่กลับเป็นการทำงานแบบบูรณาการทั้งหมด  

ซึ่งอาจแบ่งได้เป็นหลายมุมตามความถนัดของการทำงาน

๑.              เชิงระบบคิด เชิงหลักการ

๒.               เชิงการวางแผน

๓.               เชิงจัดกำลังคน

๔.              เชิงงบประมาณ

๕.              เชิงการปฏิบัติการ

๖.               เชิงการติดตามประเมินผล

๗.              เชิงการแก้ไขปัญหา

๘.              เชิงเงื่อนไขเวลา

๙.              เชิงสถานที่

๑๐.          เชิงสถานการณ์

๑๑.         เชิงบริบทในการทำงาน

๑๒.         เชิงบทบาทหน้าที่

๑๓.         ฯลฯ 

ดังนั้นจะเห็นได้การทำงานบูรณาการคือการทำแบบเป็นธรรมชาติ สอดคล้องกับความเป็นจริง 

ในเชิงทรัพยากรที่ดินนั้น ก็มีมุมมองในด้านต่างๆ เช่น

๑.               เชิงระบบนิเวศ ดิน น้ำ พืช สัตว์ และสิ่งแวดล้อม

๒.               เชิงระบบทรัพยากร

๓.               เชิงระบบสังคม

๔.              เชิงระบบเศรษฐกิจ

๕.              เชิงระบบการบริหารจัดการ 

ที่จะต้องมีหลักการในการทำความเข้าใจ

๑.               เชิงระบบ

๒.               เชิงองค์ประกอบ

๓.               เชิงหน้าที่ของแต่ละองค์ประกอบ

๔.              เชิงปฏิสัมพันธ์ และการเลื่อนไหล

๕.              เชิงผลผลิต และผลลัพธ์

จึงจะทำให้การทำงานแบบบูรณาการไม่หลุดประเด็น

แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าจะต้องคิดถึงทุกอย่างพร้อมๆกัน

เพียงแต่ต้องไม่ลืมประเด็นที่เป็นองค์ประกอบร่วม

และปัจจัยแวดล้อมในการทำงานของระบบรวม 

ที่เป็นหลักการสำคัญในการเรียน พัฒนาความรู้และทำงานแบบบูรณาการครับ