ถามว่า...เหตุผลอยู่ที่ไหน..?

ว่าด้วยความเข้าใจในตรรกวิทยา...ทุกสิ่งจะง่ายเมื่อเราสนใจ..

  <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">เมื่อวานช่วงสายเตรียมตัวเพื่อบรรยายวิชาที่เป็นกุญแจเพื่อไขประตูไปสู่โลกกว้างทางปรัชญานั้นคือวิชาตรรกศาสตร์หรือตรรกวิทยา  บรรยายเวลา 13.00 น.ไปจนถึงเย็น  ให้กับพระนิสิตของมหาวิทยาลัยมหาจุฬาลงกรณราชวิทยาลัย  สงขลา  มีรายชื่อทั้งหมด 22 ท่าน </p><p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal"> ผมได้แนะนำเบื้องต้นไว้ว่า...คำว่า ตรรกวิทยา  รากศัพท์มาจากสันสกฤตว่า...ตรฺก + วิทยา  ตรงกับบาลีว่า  ตกฺก + วิชชา แปลว่า  วิชาว่าด้วยการตรึกตรอง</p>  <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">                คำว่า Logic รากศัพท์มาจากกรีกว่า  Logos  แปลว่า  วิชาว่าด้วยคำพูด   </p><p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal"> ราชบัณฑิต  สาขาวิชาตรรกศาสตร์  คือ อาจารย์จำนงค์  ทองประเสริฐได้สอนในห้องที่ยูมิเรียนในครั้งนั้นท่าน กล่าวว่า...เป็นวิชาพื้นฐานที่สอนให้คนรู้จักใช้เหตุผลให้สมกับคำว่ามนุษย์เป็นสัตว์ที่รู้จักใช้เหตุผล</p>  <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">                ศาสตราจารย์กีรติ  บุญเจือว่า…ตรรกวิทยาคือวิชาว่าด้วยกฎเกณฑ์การใช้เหตุผล</p>                 ถามว่า...เหตุผลอยู่ที่ไหน..?ตอบ...อยู่ในดวงจิตของคนที่ใช้ความคิด. <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">                ถามว่า…จะรู้ได้อย่างไร..?</p>  <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">ตอบ…คนนั้นต้องแสดงออกมา.</p>  <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">                ถามว่า...แสดงออกมาโดยวิธีใดเล่า..?</p><p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">ตอบ...โดยการใช้เครื่องหมาย ( sign ) เช่น  ภาษาสื่อสาร ในโลกนี้มีประมาณ 4000 กว่าระบบภาษา</p>  <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">                ถาม…แสดงออกมาอย่างไร..?</p>  <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">ตอบ…ภาษาแสดงออกมา 3 อย่างคือ เหตุผล ( reason ) บอกเล่า ( information ) และอารมณ์ ( emotion ) แต่สิ่งที่แสดงออกมาต้องมี 2 ข้อความ คือ มีข้อความหนึ่งต้องสนับสนุนอีกข้อความหนึ่งจึงเรียกว่า  ข้ออ้าง ( premise ) และมีข้อความที่ถูกสนับสนุนเรียกว่า  ข้อสรุป ( conclusion ) จึงเป็นตรรกะได้ เช่น  </p><p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal"></p>                                                สีขาวสะท้อนแสง                             หิมะมีสีขาว <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">                                                 เพราะฉะนั้น  หิมะสะท้อนแสง</p>  <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">อธิบายว่า…หิมะมีสีขาวเป็นข้อความที่ต้องไปสนับสนุนสีขาวสะท้อนแสง เรียกว่า ข้ออ้างและมีข้อสรุปดังที่เห็นแล้ว.</p>  <p style="margin: 0cm 73.3pt 0pt 0cm" class="MsoNormal">                ถาม...เมื่อใช้ 2 ข้อความอย่างนี้เรียกว่าทำการอะไร..?</p> ตอบ…ทำการพิสูจน์ ( proof ) คือเราใช้เหตุผลเพื่อทำการพิสูจน์นั้นเอง  การพิสูจน์ คือ  การอ้างสิ่งที่แน่ใจได้ก่อนไปสนับสนุนยืนยันสิ่งที่แน่ใจได้ที่หลัง  มี 2 วิธีคือ  นิรนัย ( deduction ) และอุปนัย ( induction ) นั้นเองครับ..ฮา ๆ เอิก ๆ.