ในภาคการศึกษานี้ ผมจึงจะลองใช้กรณีศึกษา สดๆใหม่ๆ ที่ผมสรุปประเด็นการพัฒนาแบบ “บูรณาการ” ที่เป็นจริง เป็น successful case ที่เป็นสามารถใช้เป็นสื่อนำการเรียนรู้แนวทาง การจัดการทรัพยากรที่ดินแบบบูรณาการ ไว้ใน Utopia Utopai (สวรรค์เมืองปาย) เป็นกรณีตั้งต้น

 วันนี้เป็นวันแรกที่ผมจะสอนวิชา การจัดการทรัพยากรที่ดินแบบบูรณาการ ประจำภาคปลายปีการศึกษา ๒๕๕๐ สำหรับนักศึกษาคณะเกษตรศาสตร์ชั้นปีที่ ๓จำนวนเกือบสองร้อยคน 

 071107+010

เมื่อภาคการศึกษาที่แล้วผมลองใช้ ประเด็นปัญหานำทางในการสอน  โดย

  • ให้นักศึกษาแจกแจงปัญหากันเอง
  • ผมช่วยสรุปประเด็นและเชื่อมโยงให้เห็น “สมุทัย”
  • แล้วย้อนมาหาเป้าหมายของแผน “นิโรธ”
  • จนถึง“มรรค” เป็นภาคทางเลือกปฏิบัติในการแก้ไขปัญหา
  • แล้วจึงสรุปประเด็นการเรียนรู้ทั้งหมดด้วยทฤษฏีและหลักการทำงานกับชุมชน และหน่วยราชการทุกภาคส่วน ว่ามีขั้นตอน อุปสรรค และแนวทางการแก้ปัญหาอย่างไร

 ปรากฏว่านักศึกษาส่วนหนึ่งที่ “ตั้งท่าจดอย่างเดียว” ตามไม่ค่อยทัน ตั้งแต่ในเชิงปัญหาของพื้นที่ และการจัดการที่นักศึกษาจำนวนหนึ่ง

 

  • ไม่เข้าใจประเด็นและกลไกของปัญหา
  • และไปติดอยู่กับปัญหาแบบฉาบฉวย ไม่ใช่แก่นแท้
  • ที่ทำให้ไม่สามารถเชื่อมโยงกับการแก้ปัญหา จนเข้าใจสมุทัย ได้
  • การกำหนดเป้าหมายในการแก้ไข จึงยิ่งไม่ตรงประเด็น
  • เมื่อผมดึงเข้าทฤษฎีและหลักการ ก็งง และจับอะไรไม่ได้
  • ทำให้ตอบข้อสอบ
    • แบบวัดความจำได้
    • แต่วัดความเข้าใจไม่ค่อยได้
    • และข้อสอบที่วัดการประยุกต์แทบไม่ได้เลย

 หลังการประเมินการสอนโดยผู้เรียนแล้ว ทำให้ผมคิดว่าจะต้องลองปรับวิธีการสอนใหม่ เพื่อให้มีสัดส่วนของการบรรลุผลความสำเร็จในการเรียนรู้ได้สูงกว่าเดิม <ul style="margin-top: 0cm"><ul style="margin-top: 0cm"><ul style="margin-top: 0cm">

  • ทั้งเชิงปริมาณ (คนที่เข้าใจ และนำไปปรับใช้) และ
  • คุณภาพ (ระดับความเข้าใจ และระดับความสามารถในการประยุกต์)

    • </ul></ul></ul><p> เมื่อก่อนหน้านี้ ผมเคยใช้วิธีการ </p><p> </p><ul style="margin-top: 0cm">

  • นำเสนอทฤษฎีในเรื่องที่เกี่ยวกับหัวข้อการเรียน
  • หลักการ เทคนิค วิธีการทำงาน แบบเดียวกับขั้นตอน ที่เขียนไว้ในตำราแทบทุกเล่ม
  • แล้วจึงค่อยอธิบายเชิงประยุกต์เข้าสู่การใช้งาน ประเด็นปัญหา ทางออก และแนวทางแก้ไข

    • </ul><p></p><p>ปรากฏว่า นักศึกษาที่เรียนส่วนใหญ่ </p><p> </p><ul style="margin-top: 0cm">

  • ท่องจำได้ดีอย่างเป็นขั้นตอน
  • แต่ ไม่สามารถนำความรู้ไปใช้งานจริงได้
  • และ เมื่อวัดผลแล้ว
    • สามารถตอบข้อสอบแบบท่องได้
    • แต่ตอบข้อสอบแบบวัดความเข้าใจไม่ค่อยได้
    • และไม่สามารถตอบข้อสอบที่วัดการประยุกต์ใช้ได้

    </ul><p> ที่ผมเลิกใช้วิธีการนี้ มาเกือบ ๒๐ ปีแล้ว เพราะผมไม่เห็นด้วยกับการเรียนแบบท่องจำ แล้วนำความรู้ไปใช้ไม่ได้ </p><p align="center">071107+003</p><p align="center">ดังนั้น ในภาคการศึกษานี้ ผมจึงจะลองใช้กรณีศึกษา สดๆใหม่ๆ ที่ผมสรุปประเด็นการพัฒนาแบบ “บูรณาการ” ที่เป็นจริง เป็น successful case ที่เป็นสามารถใช้เป็นสื่อนำการเรียนรู้แนวทาง การจัดการทรัพยากรที่ดินแบบบูรณาการ ไว้ใน Utopia Utopai (สวรรค์เมืองปาย) เป็นกรณีตั้งต้น </p><p></p><p>ที่แสดงถึง ความเหมาะสมของ </p><blockquote>

    ·        ระบบนิเวศเดิม

    ·        การจัดการที่ดินและทรัพยากรที่ดิน

    ·        การจัดการน้ำ และการจัดการแหล่งน้ำ  

    ·        การทำฝายหินชะลอการไหลของน้ำ

    ·        ระบบการทำการเกษตร ทั้งดังเดิม และสมัยใหม่

    ·        ระบบสังคม ประชากร ชนเผ่า

    ·        ประเพณี ศิลปะ วัฒนธรรม

    ·        และการพัฒนาการท่องเที่ยงของเมืองปาย 

    </blockquote><p>ที่เป็น Best practice ของการจัดการทรัพยากรที่ดินแบบบูรณาการ </p><p>โดยเฉพาะ </p><p>ประเด็นแผนสนับสนุนการพัฒนาเชิงการท่องเที่ยวนั้น เมืองปายได้จัดลงตัวได้อย่างพอเหมาะ </p><blockquote>

    ·        มีระบบโครงสร้างพื้นฐาน ถนน ไฟฟ้า น้ำ สังคม เครื่องและระบบอำนวยความสะดวก นานาประการ

    ·        ระบบบริการนักท่องเที่ยวทุกรูปแบบ

    ·        ระบบธุรกิจบริการ ที่พัก อาหาร ความปลอดภัย ของที่ระลึก

    ·        ระบบทรัพยากรธรรมชาติ ที่ดูแล และตกแต่งไว้เป็นอย่างดี

    ·        ระบบการทำการเกษตรที่ทำให้เกิดทิวทัศน์สวยงามน่าชม

    ·        ระบบชุมชนท้องถิ่นที่สวยงามแปลกตา

    ·        ระบบศิลปวัฒนธรรมที่มีเอกลักษณ์ หลากหลายที่สอดคล้องกลมกลืน เรียบง่าย แต่ลึกซึ้ง สวยงาม 

    </blockquote><p>แต่ในอีกมุมหนึ่งก็ต้องคิดต่อ แบบเป็นจริงว่า สวรรค์เมืองปาย (Utopia Utopai) นั้น จะเป็นสาวสวย “สะพรั่ง” ไปได้อีกนานแค่ไหน </p><p>ที่ผมจะดึงเข้าประเด็นปัญหา อุปสรรค ข้อจำกัด ของกิจกรรมที่แม้จะเป็น Best practice อยู่ในปัจจุบัน  </p><p>เช่น  </p><p>จากการประเมินเชิงทรัพยากรน้ำ  </p><blockquote>

    ·        ตอนนี้ก็เริ่มเกิดการแก่งแย่งขาดแคลน และปนเปื้อนของแหล่งน้ำ

    ·        ที่อาจเป็นชนวนจำกัดความร่วมมือของผู้เสียเปรียบในสังคม

    ·        แต่ก็ยังมีข้อเสนอทางออกในการจัดระบบประปาชุมชน แทนระบบประปาภูเขา

    ·        โดยภาพรวมก็จะทำให้ลดโอกาสของการเกิดปัญหาได้ 

    </blockquote><p>ในเชิงสังคม</p><blockquote>

    ·        แรงดึงดูดของรายได้นอกภาคเกษตร อาจทำให้กิจกรรมในภาคเกษตรลดลง

    ·        ที่จะทำให้ภูมิทัศน์เชิงเกษตรลดลงหรือหายไป

    ·        ที่อาจจำเป็นต้องวางแผนด้านนี้ให้ชัดเจน ทั้งในระดับชุมชน เมือง และทั้งพื้นที่ 

    </blockquote><p>และประเด็นที่น่าจะสำคัญ ที่มีผลกระทบค่อนข้างรุนแรง </p><ul>

  • แล้วจึงจะดึงประเด็นเข้าสู่อุปสรรคและแนวโน้มของปัญหา
  • และแนวทางในการจัดการทั้งในปัจจุบันและอนาคต 

    • </ul><p>ที่ผมเชื่อว่าจะทำให้นักศึกษา</p><ul>

  • ติดตามเรื่อง
  • เข้าใจบริบทของ “การจัดการทรัพยากรที่ดินแบบบูรณาการ”และ
  • น่าจะเริ่มมองเห็นประเด็นทางวิชาการได้ดีกว่าเดิม 

    • </ul><p>และ ในที่สุดผมจะปิดท้ายด้วยวิธีการทำงานแบบมีส่วนร่วม กับทุกภาคส่วนแบบบูรณาการ </p><p>เช่น </p><p>“เรื่องนี้ผมได้มีโอกาสหารือกับท่าน ผอ. พิทักษ์ อินทพันธ์ ว่าที่ ผอ. สำนักงานพัฒนาที่ดิน ที่มีภาระหน้าที่ด้านการพัฒนาที่ดิน และ ท่าน ผอ. พิสุทธิ์ ศาลากิจ แห่งกรมพัฒนาที่ดิน ที่เคยทำงานทั้งที่ปาย และปางมะผ้า” </p><p>ทั้งสองท่านได้เห็นความสำคัญในเรื่องนี้ และคาดว่าจะมีโครงการมาสนับสนุนการ “พัฒนาที่ดิน”</p><p>ทั้งในปัจจุบันและอนาคต ให้ยั่งยืนสืบไป</p><p> ทั้ง</p><blockquote><p>·        ดินและที่ดิน</p></blockquote><blockquote><p>·        น้ำ และแหล่งน้ำ</p></blockquote><blockquote><p>·        การดูแล ต้นไม้ พืชพรรณ และป่าไม้</p></blockquote><blockquote><p>·        ส่วนงานด้าน สังคม วัฒนธรรม และการพัฒนาที่ยั่งยืนด้านอื่นๆ นั้นต้องประสานงานกับหน่วยงานที่รับผิดชอบด้านที่เกี่ยวข้องต่อไป</p></blockquote><p> ที่ผมจะค่อยๆปรับกระบวนการสนับสนุนการเรียนรู้ ให้สอดคล้องกับความก้าวหน้าของนักศึกษาส่วนใหญ่  </p><p>จะประเมินผล และรายงานมาที่ gotoknow เป็นระยะๆ และสรุปผลการจัดกระบวนการเรียนรู้ตอนปลายภาคการศึกษา ครับ </p><p align="center">071107+012 </p><p>วันนี้ อยากฟังความเห็นของ</p><ul>

  • นักศึกษาจากชั้นเรียน ที่เข้ามาตามอ่าน และ
  • ท่านปรมาจารย์ ด้านการสนับสนุนการเรียนรู้ และการจัดการความรู้ในชั้นเรียนระดับปริญญาตรีหรือเทียบเท่าครับ 

    • </ul><p>ท่านเห็นว่าควรจะปรับปรุงอะไรบ้างครับ </p>