สวัสดีครับทุกท่าน

           สบายดีกันนะครับ ทุกท่านคงเคยได้เห็นและรู้จักมดแดงกันทุกคนนะครับ โดยส่วนตัวของผมนั้นในอดีตมีความสัมพันธ์กับมดแดงค่อนข้างแนบแน่นพอสมควรครับโดยเฉพาะความสัมพันธ์แบบคู่กัด

 

http://gotoknow.org/file/mrschuai/moddang.jpg

(ภาพมดแดง มดงาน จากเพื่อนคุณเอก  จตุพร วิศิษฏ์โชติอังกูร )

ประเภทของมดแดง

มดงาน (Worker)

จัดเป็นมดเพศเมียที่เป็นหมัน มีรูปร่าง 2 ประเภท คือ

  • Major Worker เป็นมดงานที่มีลำตัวเรียวยาว สีแดงส้มกรามรูปสามเหลี่ยม  มีหน้าที่หาอาหารและทำงานต่างๆ ภายในรัง

  • Minor Worker มีลักษณะคล้ายกัน แต่ตัวเล็กกว่ามีหน้าที่ดูแลไข่และตัวอ่อน 

มดงานมีจำนวนมากที่สุดในรัง

 

มดแดงเพศผู้ (Male)

มีสีคล้ายมดงาน มีสีน้ำตาลเข้ม มีหน้าที่ผสมพันธุ์เพียงอย่างเดียว เมื่อสืบพันธุ์แล้วจะตาย

 

ราชินีมดแดง (Queen)

  โดยทั่วไปมีสีไปมีสีเขียวอ่อนซึ่งมีเฉพาะมดแดงเท่านั้น หัวกว้าง มีตาเดี่ยว 3 ตา มีขนาดใหญ่กว่ามดงาน มดราชินีมีหน้าที่เริ่มต้นคอบครัวมดแดง กำหนดเพศของไข่ที่วางและเพิ่มประชากรในรัง โดยเป็นตัวควบคุมกิจกรรมของมดงานภายในรัง

มดแดงเพศเมีย

มดเพศเมีย (Female) มีรูปร่างคล้ายมดงาน แต่หัวกว้างกว่า มีสีเขียวอ่อน อกสั้น และมีขนาดใหญ่ มีปีกกว้าง มี 2 คู่ ข้าสั้นและค่อนข้างอ้วน (เอว) สั้นและเป็นปุ่มเตี้ย ๆ ส่วนท้องรูปไข่ กว้างและใหญ่มาก ลำตัวมีความยาว 15-18 มม.

 

(ภาพจาก http://www.bwc.ac.th/sumena/type.htm)

ลักษณะการสร้างรังมดแดง 

ท่านคงเคยได้มีโอกาสสัมผัสกับมดแดงในรูปแบบต่างๆ นะครับ ไม่ว่าจะแบบเกื้อกูล แบบคู่กัด พึ่งพากันนะครับ

มดแดงนั้น มีการต่อตัวเป็นห่วงโซ่เพื่อรวมใบไม้ที่มีใบอยู่ห่างๆ กันให้มาสานชนกันเป็นรังได้ แล้วเอาใยที่ได้จากตัวอ่อนมาเชื่อมกันให้ใบติดกัน ลองคิดดูนะครับ กว่าใบไม้แต่ละใบจะมารวมกันได้ หากมีลมแรงพัดผ่านมา หรือมีเหตุการณ์อื่นๆ เกิดขึ้นในช่วงนั้น มดต้องคิดคำนวณอย่างไรไม่่ให้รังพังเสียก่อนภารกิจการสร้างตัวอ่อนจะสำเร็จ ทำให้เห็นพลังของก้านมะพร้าวขึ้นมาเลยหล่ะครับ ว่าร้อยก้านมามัดรวมกัน ได้พลังขนาดไหน

ลองจินตนาการดูนะครับ ว่าหากคุณเห็นภาพด้านล่างนี้ ในของสภาพจริงคุณจะทึ่งขนาดไหน แนวคิดที่จะเอาไม้ไปแหย่รังมดแดงนั้น คงหายไปทันตา หากได้เห็นว่ากว่าเค้าจะสร้างรังมาได้นั้น จะต้องมีกี่ตัวที่ตกหล่นลงไป กี่ตัวที่ตายระหว่างการสร้างรัง 

 

http://www.nanmeebooks.com/UserFiles/Image/reader/new37_3.jpg

(ภาพจาก http://www.nanmeebooks.com/UserFiles/Image/reader/new37_3.jpg)

มดงานตัวเมียมีหน้าที่หาอาหาร ป้องกันศัตรูและสร้างรัง โดยสัญชาตญาณมดแดง จะต่อตัวเป็นสายโซ่ แล้วดึงใบไม้ห่อพับ เข้ามาเป็นรังได้อย่างน่ามหัศจรรย์  ดูซิครับ เห็นแล้วน่าทึ่งจริงๆนะครับ พลังความสามัคคีนั้น เกิดสานรวมใจก่อให้เกิดพลังอันยิ่งใหญ่ เพื่อสร้างรังให้เกิด

ซูมดูกันชัดๆ ว่าพลังของมดงานตัวเมียนั้น เป็นนักสู้แค่ไหนครับ

http://www.baanjomyut.com/library/calendar/wonderful_world/03.jpg

(ภาพจาก http://www.baanjomyut.com/library/calendar/wonderful_world/03.jpg) 

 มดงานมีความสำคัญมาก มดงานกลุ่มหนึ่งมีหน้าที่เชื่อมใบไม้ให้ติดกันโดยใช้วิธีต่างๆ มดงานจะมีเอกลักษณ์เฉพาะตัวในการสร้างรัง ทั้งการต่อตัวเป็นลูกโซ่ เพื่อที่ค่อยๆดึงใบไม้เข้าหากัน ส่วนอีกกลุ่มจะช่วยกันขนตัวอ่อน มาที่รังเพื่อจะเอาใยสีขาวขุ่นจากตัวอ่อน มาเชื่อมใบไม้ให้ติดกัน ภารกิจเหล่านี้ ไม่ใช่เป็นเรื่องง่าย แต่เสร็จได้ด้วยพลังศรัทธาและมีเป้าหมายร่วมกัน ตลอดจนการตระหนักถึงหน้าที่ของตัวเองอย่างน่าทึ่ง

มดงานแต่ละตัวพร้อมที่จะสละชีพ เพื่อรักษาอาณาจักรของมัน การปฎิบัติหน้าที่ของพวกมันบางครั้งต้องบาดเจ็บ และตาย แต่ก็จะมีตัวอื่นมาปฎิบัติหน้าที่ ต่อไปจนกระทั่งงานนั้นเสร็จสิ้น

http://www.baanjomyut.com/library/calendar/wonderful_world/04.jpg

(ภาพจาก http://www.baanjomyut.com/library/calendar/wonderful_world/04.jpg) 

 ความผูกพันระหว่างมดงานกับไข่มดแดงนั้น หากมีใครได้ไปทำรังมดแดงแตกกระจาย มดแดงเหล่านั้นจะหวงไข่มากๆ สู้ตายเลยทีเดียวหล่ะครับ ลูกใครใครก็รัก ก็หวงนะครับ

http://www.nsm.or.th/images/ant08.jpg

(ภาพจาก http://www.nsm.or.th/images/ant08.jpg)

 ในรูปแบบการบริหารงานของมด เป็นสิ่งที่น่าทึ่งมาก เพราะคนเราได้เห็นพลังของมดถึงขั้นเปิดวิชาศึกษาวิชา Ant colony กันเลย เพื่อศึกษาว่ามดมีแนวคิดในการบริหาร จัดการความรู้ บริหารมดในวรรณะต่างๆ กันทำงาน มีอะไรเชื่อมโยงกัน มีการบริหารจัดการเรื่องการลดระยะทาง การสร้างรังให้ได้เร็วที่สุด ประหยัดที่สุด การค้นหาอาหาร การทำงานเป็นทีม และอื่นๆ

 การหาอาหาร หรือการสื่อสารนั้น จะใช้ฟีโรโมน สื่อสารถึงกัน โดยที่ราชินี จะทำหน้าที่ผลิต การตามเส้นทางกัน ก็จะมีการใช้ฟีโรโมนในการตามหากันได้ ไม่หลงทางกัน

ผมเคยสังเกตตอนที่เค้าเดินสวนทางกัน เค้าจะเอามือมาสัมผัสกัน หรือแตะกัน น่าสนใจมากๆ ครับ

ธรรมชาติหนอ ช่างสร้างสรรค์สรรพสิ่งให้เห็นเป็นมุมมองได้อย่างงดงาม สามัคคีล้วนนำมาซึ่งพลังจริงๆ นะครับ

ว่าไปแล้วทำให้ผมคิดต่อไปว่า....

กว่าจะมาเป็นรังมดแดง.....อย่างยั่งยืน

กว่าจะไปเป็นรังโกทูโนว์......อย่างยั่งยืน 

กว่าจะไปถึงความยั่งยืนได้นั้นคงต้องมีการร้อยเรียงพลังความคิด พลังศรัทธา พลังใจที่จะสานร่วมกันให้เกิดการต่อตัวของสายใยมิตรภาพให้เกิดขึ้น...นั้นก็ต้องใช้กลุ่มคนที่หลากหลาย และหลายๆภาคส่วนเข้ามาร่วมมือกันครับ ก็จะกลายเป็นรังหรือคลังความรู้ให้เกิดขึ้นได้ต่อไปเช่นกันครับ

กราบขอบพระคุณมากครับ  สำหรับบทความต้นขั้วต่อไปนี้

[1] http://www.bwc.ac.th/sumena/antlife.htm

[2] http://acasiaservice.com/pet/ant.html

[3] ภาพมดจากเพื่อนคุณเอก

 คุณเห็นอะไรบ้างจาก มดแดง....

บทความอื่นๆ ที่น่าสนใจเกี่ยวกับ มด ใน GotoKnow

ด้วยมิตรภาพและพระธรรมชาติคุ้มครองครับ

เม้ง