งัยแซนขะม๊อย

งัยโดนตา

วันโดนตาหรือวันสารทของประเพณีชาวกูยที่ครบวาระมาถึงในวันขึ้น 15 ค่ำเดือน 10 เป็นวันที่ชาวกูยระลึกนึกถึงบรรพบุรุษโดยการจัให้มีการ "แซนโดนตา" หรือ "แซนขะม๊อย" โดยมีเหล้า-ยา ปลาปิ้งต่างๆ รวมทั้งผลหมากรากไม้มากมาย ก่อนจะถึงวันขึ้น 15 ค่ำหนึ่งวันลูกหลานจะพากันห่อข้าวต้ม(อันซอม)หรือขนมห่อหมก(น็อบแน็บ)และทำข้าวกระยาสารทซึ่งเป็นของเซ่นไหว้พิเศษ  ในวันนั้นลูกหลานที่อยู่ใกล้หรือไกลจะพากันนำของเซ่นไหว้มาที่บ้านของพ่อ-แม่หรือบ้านปู่บ้านย่าซึ่งเป็นคนเซ่นไหว้เพราะถือกันว่าลูกหลานของผู้ตายที่จะทำการเซ่นไหว้ได้ต้องเป็นลูกคนสุดท้องเท่านั้น(ลูกคนสุดท้องพ่อ-แม่รักมากที่สุด)หรือที่ชาวกูยเรียกว่า "กูยแซนขะม๊อย"พอถึงตอนเช้าก็พากันออกไปวัดเพื่อทำบุญตักบาตรอุทิศส่วนกุศลให้บรรพบุรุษ และที่ขาดไม่ได้ก็คือข้าวกระยาสารท หมากพลู ปลาปิ้ง ข้าว ที่ห่อใส่ใบตองกล้วยเป็นอย่างๆไป เสร็จแล้วก็มัดรวมกันเพื่อนำไปให้พระได้กรวดน้ำอุทิศให้บรรพบุรุษ หลังจากพระกรวดน้ำอุทิศให้แล้วก็จะนำไปโปรยทิ้งไว้แถวไร่-นาเพื่อให้ผีไม่มีญาติมารับผลบุญหรือให้เจ้ากรรมนายเวรต่อไป