เมื่อวานผมไปบรรยายเรื่อง blog ในงานประชุม
ของ พรพ. มีคำถามเรื่องความแตกต่างระหว่าง
Blog กับ Webboard ผมก็ได้อธิบายไปโดยย่อ
ตามที่เข้าใจ ตอนนี้เลยลองมาคิดเปรียบเทียบ
ให้ละเอียดขึ้นอีกที

สิ่งที่เหมือนกันของ software สองประเภทนี้ คือใช้เป็นที่แสดงความ
คิดเห็น และแลกเปลี่ยนความคิดเห็นได้กว้างขวาง เว็บบอร์ดเป็น
ซอฟต์แวร์ที่วิวัฒนาการมานาน ตั้งแต่สมัยก่อนมี Web ด้วยซ้ำ
ตอนแรกก็เป็น BBS (Bulletin Board System) วิวัฒนาการมาเป็น
NewsGroup จนสุดท้ายก็แปลงรูปมาอยู่บนเว็บ เป็น HTML หรือ
เว็บบอร์ดแบบที่เราเห็นในปัจจุบัน

การใช้งานของเว็บบอร์ดนั้น ส่วนใหญ่มักเป็นแบบเสรี คือเปิดโอกาส
ให้คนที่สนใจ เข้ามาพูดคุยร่วมแสดงความคิดเห็นได้อย่างเต็มที่
เว็บบอร์ดที่ดังที่สุดของเมืองไทย อย่าง Pantip.com มีผู้เข้าร่วมแสดง
ความคิดเห็นหลายพันหลายหมื่นคน หรือเว็บบอร์ดเฉพาะเรื่องอย่าง
ลานธรรมเสวนา ที่ผมช่วยพัฒนาขึ้นตั้งแต่แรก ก็ยังมีคนเข้าไปอ่าน
วันละหลายพันคน

จุดเด่นของเว็บบอร์ด ที่ทำให้คนนิยมเข้าไปอ่าน ไปเขียนกันมากๆ
ก็คือความเป็นชุมชนร่วมกัน อะไรที่คนหนึ่งเขียน คนอื่นๆ ก็จะอ่านได้
และมีการสนทนาโต้ตอบกันรวดเร็ว เหมือนกับคุยกันต่อหน้า
พอมีคนอ่านเยอะ ก็จะยิ่งจูงใจให้เขียนมากขึ้น ก็มีอะไรให้อ่านขึ้นอีก
เกิดเป็นเนื้อหาความเห็นจำนวนมาก ที่ทำให้เว็บบอร์ด ดูเป็นชุมชนที่คึกคัก

ปัญหาของเว็บบอร์ดก็คือ พอคนมากขึ้นถึงจำนวนหนึ่ง จะเริ่มเกิดปัญหา
ขยะข้อมูล คือมีความเห็นจำนวนมาก ที่ไม่มีสาระน่าสนใจมากนัก
ความคิดเห็นส่วนน้อยที่มีสาระ ก็จะจมไปในกระแสเนื้อหาอื่นๆ
การเขียนจะเน้นเพื่อดึงดูดความสนใจ มากกว่าเขียนเนื้อหาดีๆ
ให้กระชับ ขณะเดียวกัน ผู้อ่านก็จะถูกท่วมด้วยเนื้อหาจำนวนมาก
ที่น่าสนใจบ้าง ไม่น่าสนใจบ้าง เป็นภาระในการคัดกรองหาเรื่องดีๆ
ที่น่าอ่าน พออ่านไปไม่นาน เนื้อหาใหม่ๆ ก็จะขึ้นมาบังเนื้อหาดีๆ ไปอีก

อีกปัญหาหนึ่งทีมักเกิดขึ้น คือการดูแลลบเนื้อหาที่ไม่เหมาะสม
รวมทั้งโฆษณาต่างๆ เมื่อใดที่เว็บบอร์ดส่วนใหญ่ตกเป็นเป้าของ
การโฆษณาหลอกลวง เช่น รวยลัดบ้าง รายได้พิเศษบ้าง ลดความ
อ้วนบ้าง เจ้าของเว็บจะต้องมาคอยลบโฆษณาเหล่านี้อยู่ตลอด

Blog จะมีกลไกการแสดงความเห็นอีกแบบหนึ่ง จุดเด่นของ blog
คือการเน้นที่ตัวบุคคล ที่เป็นเจ้าของ blog มีสิทธิ์และความรับผิดชอบ
ต่อเนื้อหาทั้งหมดใน blog นั้น เจ้าของสามารถกำหนดได้ ว่าจะห้าม
ไม่ให้มี comment หรือลบ comment อื่นๆ ที่ใครเขียนก็ได้
หากใครไม่พอใจ ก็ให้ไปเปิด blog ของตัวเอง ไม่มีสิทธิ์ที่จะสร้าง
ความวุ่นวายใน blog ของคนอื่นได้ ต่างจากเว็บบอร์ดที่ทุกคน
มีสิทธิ์แสดงความคิดเห็นได้เท่าๆ กัน

ข้อดีอีกอย่าง คือความง่ายของ blog ที่เปิดง่าย เขียนง่าย
จัดระเบียบได้ดี จากใหม่ไปเก่า และมี archive เก็บบันทึกเก่าๆ
ไว้ทั้งหมด ทุกๆ บันทึกจะมี permalink เป็น url ที่สามารถใช้
อ้างถึงบันทึกนั้นๆ ได้โดยตรง (ต่างจากเว็บบอร์ด) การใช้ blog
มักจะมีการอ้างถึงบันทึกเก่าของตัวเอง หรือบันทึกใน blog อื่น
ที่ได้เข้าไปอ่านมา ทำให้มีการเพิ่มค่าของบันทึกเก่าๆ เหล่านั้น
(ซึ่งมักไม่พบในเว็บบอร์ด)

ดังนั้นจึงเทียบจุดแข็งจุดอ่อนได้คือ เว็บบอร์ดจะสร้างเนื้อหา
จำนวนมากๆ ได้ดีกว่า ถ้ามีคนที่เข้าร่วมแล้วจำนวนหนึ่ง
ในขณะที่ blog จะไปได้ช้ากว่า คือต้องค่อยๆ เขียนสะสมไป
ทีละวันๆ แต่ในระยะยาวแล้ว blog จะสะสมคุณค่าจากเนื้อหา
ที่เขียนไว้ และสามารถอ้างอิงได้ จากจุดนี้จะเห็นว่า blog มี
ความยั่งยืนกว่า ไม่เกิดปัญหาขยะข้อมูลเมื่อมีคนใช้มากๆ
เหมือนอย่างเว็บบอร์ด

การเริ่มเขียน blog ไม่ต้องใช้ชุมชนเลย เขียนเก็บไว้อ่าน ไว้อ้างอิง
คนเดียวก็ได้ เริ่มง่ายขนาดนี้แล้ว คุณล่ะ อยากเขียน blog
บ้างหรือยังครับ?