ซ้ำซ้อนกันนัก ก็ถอนกำลังออก กระจายทรัพยากรคนและเงินงบประมาณไปสู่พื้นที่ที่ขาดโอกาสไม่ดีกว่าหรือ

วันนี้ 14 กย. เข้าร่วมประชุมภาคีหน่วยงานที่ทำงานอยู่ในขบวนองค์กรการเงินและสวัสดิการชุมชนที่กรุงเทพฯ   ผู้เข้าร่วมเป็นตัวแทนจากหลายหน่วยงาน   ที่ประชุมพยายามให้มีการพูดคุยเพื่อ “บูรณาการการทำงาน” ของหน่วยงานที่ทำงานขับเคลื่อนองค์กรการเงินในพื้นที่ 

     <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ที่ประชุมดูเหมือนจะเห็นร่วมกันว่า  การมีหลายหน่วยงานในหนึ่งพื้นที่เป็นปัญหา   แต่ปัญหาเป็นอย่างไร  ไม่ได้คุยกันมากนัก (คงเพราะรู้กันอยู่)     แต่เท่าที่จับความได้   พื้นที่ที่มีหลายหน่วยงานลงไปทำงานด้วย เป็น “พื้นที่ที่ประสบความสำเร็จ” ในระดับหนึ่ง จนถึงระดับมาก</p>  ตอนฟังในห้องประชุม  เราคิดแบบตื้นๆว่า  ซ้ำซ้อนกันนัก ก็ถอนกำลังออก  กระจายทรัพยากรคนและเงินงบประมาณไปสู่พื้นที่ที่ขาดโอกาสไม่ดีกว่าหรือ    ถ้าตกลงกันในหลักการตรงนี้ได้  ก็ค่อยคุยกันต่อว่าจะทำอย่างไรให้เป็นจริง ด้วยประสบการณ์ทำงานขับเคลื่อนเพียงน้อยนิด   ก็คิดได้แค่นี้    <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ในการคุยกันวันนั้น   เราคิดว่า  อย่างน้อยมีสองคนที่มองต่าง</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">คนแรก คือ ดร.ครูชบ ยอดแก้ว    ครูชบตั้งคำถามเฉียบคม ที่โยงถึงความหมายของคำว่า ความเข้มแข็งของชุมชน    การมีหลายหน่วยงานเข้าไปทำงานในพื้นที่แบบมีความรู้สึกเป็นเจ้าภาพ   แถมยังทำงานในเรื่องของการให้ชาวบ้านกู้ยืม  ใช่เป็นเรื่องของการสร้างความเข้มแข็งหรือไม่  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">แนวคิดครูชบนั้น  หน่วยงานแค่เป็น “หุ้นส่วน”  ในการ “สมทบ” เงินเพื่อจัดสวัสดิการ (ไม่ใช่เพื่อกู้ยืม)  การบริหารจัดการและอื่นๆนั้น ชาวบ้านทำเอง   ดูเหมือนครูชบจะมอง “เงินสมทบ”  ในลักษณะเป็นสิทธิที่เกษตรกรจะได้เข้าถึงสวัสดิการเหมือนกับแรงงานอื่นๆ   ส่วนสิ่งที่ชาวบ้าน “ออม”  นั้น แนวคิดหลักคือเพื่อเป็นการลดรายจ่าย  </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">(เราชอบคำว่า “หุ้นส่วน” มาก เพราะบอกความสัมพันธ์ในระดับเท่าเทียมกัน   ในระดับระหว่างประเทศ  ประเทศไทยก็ได้รับการเขยิบฐานะ เป็น “หุ้นส่วน” (partnership) ของมหาอำนาจหลายประเทศ)</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">คนที่สอง คือ เราเอง</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ถ้าถอยหลังออกมาจาก “พื้นที่ที่หลายฝ่ายเข้าไปขับเคลื่อน จนเห็นปัญหาของการขับเคลื่อน”  เราก็จะเห็นพื้นที่ชายขอบที่ไม่มีหน่วยงานเข้าไปขับเคลื่อน  หน่วยงานจึงไม่เห็นปัญหาของพื้นที่ชายขอบนั้น   นี่เป็นปัญหา “ความครอบคลุม” ของสวัสดิการโดยแท้   </p>     <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">กลุ่มที่เราพูดถึง ไม่สามารถเข้าถึงกองทุนหมู่บ้าน เพราะเข้าไม่ถึงกรรมการกองทุน   การเคลื่อนย้ายแรงงานเพราะพื้นที่ยากจนจึงต้องไปรับจ้างนอกพื้นที่  ชาวบ้านพยายามใช้วิธีหยอดกระปุก แต่ความที่เป็นกลุ่มเล็กๆ สมาชิกไม่กี่คน (เพราะเป็นชายขอบ) ยากจน และอพยพ จึงออมได้ไม่มากนัก ไม่เป็นชิ้นเป็นอันพอที่จะทำสวัสดิการบนฐานเงินตราได้  </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ตอนนี้ชาวบ้านพยายามใช้การจัดสวัสดิการแบบไม่พึ่งเงินตรา  เช่น การลงแรงสร้างบ้านดิน  การทำนารวม  การทำไร่มันสำปะหลังรวม   การเลี้ยงวัว  โดยได้รับความสนับสนุนเงินทุนซื้อวัวจากกลุ่มเครือข่ายเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อนเสี่ยวเกลอ  (เครือข่ายชาวบ้านหลายจังหวัด ที่มีสถาบันไทยพัฒน์-รัศมี ซึ่งเป็นเอ็นจีโอ กับลูกศิษย์นักศึกษาเศรษฐศาสตร์ ธรรมศาสตร์เข้ามาร่วมด้วยช่วยกัน) </p>     <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">ยุทธศาสตร์ของกลุ่มนี้คือ  ให้ชาวบ้านมีอาชีพอยู่ติดพื้นที่ให้ได้ก่อน  แล้วจึงจะสร้างกระบวนการกลุ่มต่อไป  </p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">เราจึงต้องตั้งคำถามในใจว่า  โจทย์สำคัญในขบวนองค์กรการเงินและสวัสดิการชุมชนคืออะไรกันแน่    “การแก้ปัญหาการทำงานซ้ำซ้อนในพื้นที่เกรด A”  หรือ  “การสร้างโอกาสให้คนไม่มีโอกาส”    (แต่ต้องดูความพร้อมขั้นต่ำ คือ ชาวบ้านมีความมุ่งมั่นพยายามช่วยตัวเองเต็มกำลัง) ”    ถ้าหน่วยงานมองข้อหลังเป็นโจทย์สำคัญ  ก็จะเกิดการกระจายกำลังโดยอัตโนมัติ</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal">คิดแล้ว  อยากแก้ตัว ลงมาทำงานขับเคลื่อนอีกสักครั้งให้กับพื้นที่ชายขอบที่เราศรัทธาน้ำใจชาวบ้านแห่งนี้</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt; text-align: justify" class="MsoNormal"></p>