วันนี้ในขณะที่ผมเข้าร่วมประชุมเชิงปฏิบัติการเรื่องการปรับปรุงแผนงานของสสส. (ของกรรมการบริหารแผน คณะที่ 7) จากการอภิปรายของกรรมการและผู้ที่เข้าร่วมประชุม ทำให้ “ผลึกทางความคิด” ของผมชัดเจนขึ้นมาว่า . . .

    -         อย่าสร้างนโยบาย (หรือกำหนดกฎเกณฑ์) ใดๆ โดยไร้ซึ่งความรู้ที่แท้จริง (ความรู้จากการปฏิบัติหรือจากการวิจัย)

    -         อย่าเชื่อในสิ่งที่เรียกว่าความรู้หากเป็นความรู้ที่อยู่ลอยๆ ไม่ติดบริบท ไม่ได้มาจากการปฏิบัติ

    -         อย่าลงมือปฏิบัติโดยที่ยังไม่รู้ชัดว่าทำไปทำไม? กำลังจะเดินไปไหน? หรือเป้าหมายที่ต้องการคืออะไร?                     

      สรุปง่ายๆ ก็คือว่าเวลาจะทำอะไร ให้พยายามทำให้ครบ 4 ขั้นตอนต่อไปนี้ คือ:

1.    “ตั้งเป้า ตั้งใจ” คือให้เริ่มต้นด้วย Direction และ Passion เพราะถ้าทิศทางไม่ชัด ก็อาจจะหลงทิศได้ง่าย หรือถ้าไม่มีใจก็จะไปได้ไม่ตลอดรอดฝั่ง

2.    “ให้ลงมือปฏิบัติ”ไม่ต้องรอจนกว่าจะรู้ชัด 100% ไม่มีอะไร 100% แค่รู้ทิศ แค่รู้หลัก ก็ลงมือทำได้เลย จะรู้จริงได้ต้องอาศัยการปฏิบัติ แต่ถ้าทิศทางไม่ชัดก็อย่าเพิ่งดำเนินการ

3.    “มีการจัดการความรู้” ความรู้ที่มาจากการปฏิบัติเป็นสิ่งที่คมชัดและมีคุณค่ายิ่ง ต้องอย่าทิ้งขว้าง หาทางจัดเก็บรวบรวมไว้ให้ดี ให้มีการเผยแพร่ และเข้าถึงได้ง่าย

4.    “นำสู่นโยบาย” ทำให้สามารถขับเคลื่อนได้อย่างมีพลัง ไม่ใช่เป็นการกำหนดนโยบายแบบ “นั่งเทียน” แต่เป็นการกำหนดนโยบายที่ได้มาจากความรู้เชิงปฏิบัติ หรือข้อมูลที่ได้จากการวิจัย 

       หากทำได้ครบทั้ง 4 ขั้นตอน ก็จะเป็นการดำเนินงานที่ทรงพลัง ถ้าผมไม่ได้ฟังการพูดคุยในวันนี้ ผมก็คงไม่สามารถ “ตกผลึก” ความคิดนี้ได้ หวังว่าหลายๆ ท่านคงจะได้ประโยชน์จากบันทึกนี้นะครับ