ในขณะที่เราเข้าไปทำงานร่วมด้วยอยู่นั้น พวกเราก็ได้ร่วมเรียนรู้ ไปพร้อมๆ กับสมาชิกของกลุ่มด้วยเช่นกัน
         29  พฤษภาคม  2550  การจัดกระบวนการเรียนรู้แผนธุรกิจ : ของกลุ่มเกษตรกรผู้ปลูกมะลิบ้านทรัพย์เจริญ  ตำบลถาวรวัฒนา  อำเภอทรายทองวัฒนานี้ เป็นอีกกิจกรรมหนึ่งที่ผม และทีมงานของสำนักงานเกษตรจังหวัดกำแพงเพชร  และสำนักงานเกษตรอำเภอทรายทองพัฒนา รวมไปถึงทีมงานของสำนักงานสหกรณ์จังหวัดกำแพงเพชร (เจ้าภาพทางด้าน งปม.)  ได้ร่วมกันจัดกระบวนการเรียนรู้  เพื่อให้กลุ่มฯ สามารถวิเคราะห์ตนเองแล้วกำหนดทิศทางและแผนพัฒนาทางด้านธุกิจของกลุ่มผู้ปลูกมะลิๆได้เอง

สภาพการปลูกดอกมะลิของสมาชิกที่ปลูกระหว่างแปลงปลูกของอ้อยโรงงาน
          บรรยากาศของการดำเนินกระบวนการเรียนรู้ ไม่ได้ใช้ห้องประชุม หรือศาลาใดๆ แต่วันนี้ เราได้จัดเวทีกันที่ใต้ร่มไม้ ใกล้ๆ กับจุดรับดอกมะลิกลางหมู่บ้าน  ใต้ต้นมะม่วงที่ให้ความร่มรื่นได้ไม่แพ้ห้องประชุมแต่อย่างใดเลย


เวทีการจัดกระบวนการเรียนรู้ใต้ต้นไม้กลางหมู่บ้าน

         การดำเนินกระบวนการในวันนั้นมีกระบวนการที่เราได้นำประสบการณ์จากหลายๆ กลุ่มที่ได้ดำเนินการไปแล้ว มาปรับใช้ และดำเนินกระบวนการสร้างการเรียนรู้  โดยมีขั้นตอนต่างๆ ตั้งแต่เริ่มต้น จนจบ ดังนี้

          เริ่มต้นด้วยการฉายวีซีดี เกี่ยวกับการจัดทำแผนพัฒนาตำบลของตำบลไม้เรียง เพื่อสร้างความเข้าใจ และเป็นการนำเข้าสู่บทเรียน

 
ก่อนการฉายหนังน้อย ก็ต้องมีการเตรียมจอกันก่อนครับ



บรรยากาศของการชมวีซีดีฯ

          จากนั้นคุณสราญจิต  หรุ่นขำก็มาดำเนินการเพื่อให้กลุ่มฯ ได้มีการประเมินตนเอง  โดยใช้ประเด็น 7 หัวข้อของการประเมินวิสาหกิจชุมชนมาให้สมาชิกกลุ่มได้ประเมินกลุ่มร่วมกัน  ผลก็ออกมาตามภาพด้านล่างนี้ครับ


ผลการประเมินตนเอง

          เมื่อกลุ่มได้เห็นสถานะของตนเองโดยการประเมินร่วมกันแล้ว ต่อมา ผมก็ได้ให้กลุ่มได้ร่วมกันกำหนดว่าแล้วกลุ่มเราในอนาคตอันใกล้นี้จำพัฒนานาหรือดำเนินการอย่างไร เพื่อให้กลุ่มมีความเข้มแข็งและพัฒนา  โดยไม่ลืมที่จะกระตุ้นให้กลุ่มได้ใช้ผลจากการประเมินตนเองเป็นข้อมูลในการกำหนดแนวทางในการพัฒนาด้วย เช่น ย้ำว่าประเด็นใดที่ยังต้องปรับปรุง   เราจะต้องทำอย่างไรเพื่อให้ยกระดับไปสู่ระดับปานกลาง   หรืออยู่ในระดับดีได้ เป็นต้น

          ซึ่งก็มีประเด็นที่หลากหลายจากการระดมสมองร่วมกัน  ไม่ว่าจะเป็นในด้านการจัดการผลผลิต(การทำให้มะลิอออกดอกนอกฤดูกาล)   การตลาด  การขยายพื้นที่ปลูก เป็นต้น

          ในภาคบ่ายเราได้แบ่งสมาชิกฯ ออกเป็น 4 กลุ่ม  เพื่อร่วมกันเขียนแผนกิจกรรมที่ได้จากการร่วมกันกำหนดแนวทางในการพัฒนากลุ่มฯ  ซึ่งก่อนที่จะดำเนินกระบวนการ  วันนี้ เราก็ได้ให้น้องใหม่ทั้ง 2 คน ได้ขึ้นเวทีด้วยการนำเข้าสู่บทเรียนโดยการเล่นเกมส์การคิดเชิงกลยุทธ์  ซึ่งน้องใหม่ทั้ง 2 คน ก็สามารถดำเนินการได้เป็นอย่างดี

 
นวส.มือใหม่ฝึกดำเนินกระบวนการด้วยการเล่นเกมส์การคิดเชิงกลยุทธ์

          จากนั้นแต่ละกลุ่ม (4 กลุ่ม) ก็ได้ร่วมกันเขียนแผนปฏิบัติงานในแจ่ละแนวทาง  พร้อมทั้งได้นำเสนอกลุ่มใหญ่เพื่อเพิ่มเติมและแลกเปลี่ยน

          สุดท้ายของกิจกรรมวันนั้น  คุณปรารภ  คันธวัน  นักส่งเสริมการเกษตรของสำนักงานเกษตรอำเภอทรายทองวัฒนา ก็ได้มาสรุป บทเรียน และกำหนดกิจกรรมที่จะดำเนินกับกลุ่มเพิ่มเติม

          ซึ่งมีแนวคิด-แนวทางในการทำงานส่งเสริมการเกษตรของกลุ่มผู้ปลูกมะลิที่นักส่งเสริมการเกษตรและกลุ่มจะต้องดำเนินกิจกรรมพัฒนากลุ่มร่วมกันอาทิ

  • การนัดหมายประชุมร่วมกันในช่วงเย็นของทุกวันพุธต้นเดือน ซึ่งเป็นวันรับเงินของดอกมะลิ  เพราะจะมีคนมาร่วมประชุมหารือกันจำนวนมาก
  • จะมีการเดินทางไปศึกษาการตัดแต่งกิ่งมะลิที่ตำบลยางสูง อ.ขาณุวรลักษบุรี  โดยออกเงินกันเอง เพื่อไป ลปรร.การทำมะลิให้ออกดอกตลอดปี
  • จะหาแนวทางในการแปรรูปดอกมะลิโดยการสกัดเพื่อทำน้ำหอมจากดอกมะลิ
  • การจัดหาตลาดในบางฤดูกาลที่มีคนต้องการใช้มากๆ เช่นในช่วงสงกรานต์ แต่มะลิช่วงนี้จะราคาต่ำ
  • ฯลฯ


บรรยากาศที่คุณปรารภ  คันธวัน นักส่งเสริมฯ ได้พูดคุยและกำหนดแนวทางปฏิบัติงานร่วมกัน

           เป็นอีกเวทีหนึ่งที่พวกเราได้เรียนรู้ไปพร้อมๆ กับการทำงานในบทบาทของนักส่งเสริมการเกษตร  ทำให้ได้เรียนรู้ว่ายังมีกลุ่มอาชีพต่างๆ อีกมากมายที่ต้องการการเข้าไปกระตุ้นให้เกิดการคิดและหาแนวทางพัฒนากลุ่มด้วยตัวกลุ่มเอง  อันจะเป็นแนวทางหนึ่งที่ช่วยสร้างการพัฒนาที่ยั่งยืนให้เกิดขึ้นได้  เพราะกลุ่มได้ร่วมกันคิด ร่วมกันปฏิบัติ  รับผลและประเมินด้วยตนเอง  เพราะสมาชิกของกลุ่มทุกๆ คน คือเจ้าของกลุ่มฯ ที่แท้จริง ไม่ใช่พวกเราที่เป็นเจ้าหน้าที่(ไม่ว่าจะหน่วยงานใดก็ตาม)   

         แต่ในขณะที่เราเข้าไปทำงานร่วมด้วยอยู่นั้น  พวกเราก็ได้ร่วมเรียนรู้ ไปพร้อมๆ กับสมาชิกของกลุ่มด้วยเช่นกัน  เรียนรู้ในทักษะของนักจัดกระบวนการกลุ่ม  ที่พวกเราเข้าไปเกี่ยวข้องตามบทบาทและหน้าที่ของพวกเราเอง   ซึ่งก็ต้องยอมรับว่าเรายังจะต้องเรียนรู้และพัฒนาตนเอง พัฒนาทีมงานกันอีกมากๆๆๆ

บันทึกมาเพื่อการ ลปรร. ครับ

วีรยุทธ  สมป่าสัก