ทักษะการจัดกระบวนการที่ผมคิดว่ามีความสำคัญอีกขิ้หนึ่ง ก็คือเรื่องการสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้ คุณอำนวยต้องพยายามสร้างยรรยากาศที่เป็นกันเอง บรรยากาศที่มีช่องว่างระหว่างบุคคลให้น้อยที่สุด ทั้งนี้เพื่อให้ผู้เรียนหรือผู้ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้ เปิดใจ เกิดความกล้าที่พูดจะคุย จะแสดงความคิดเห็น..
สำหรับการสร้างบรรยากาศที่ผมใช้เป็นประจำและคิดว่าง่ายที่สุด นั่นคือการจัดที่นั่งแบบง่ายๆ ไม่มีโต๊ะ หรือบางคนรูปร่างสมบูรณ์ กว่าชาวบ้านจะนั่งบนเก้าอี้ก็ได้ หรือใครถนัดนั่งกับพื้นก็ตามสบาย แต่ส่วนใหญ่ก็จะยึดทางสายกลางคือจัดเก้าอี้เป็นวงกลม หรือวงรี ตามใจชอบ ทั้งนี้เพื่อที่จะให้ทุกคนได้เห็นหน้า เห็นตา หรือแม้แต่กระทั่งหนวด กันทุกคน บางทีก็จะหาต้นไม้ประดับมาวางไว้ ภายในห้องเพื่อให้เกิดสีสรรที่สบายตา รู้สึกผ่อนคลาย ......
ก่อนจะเริ่มเปิดเวทีการเรียนรู้ก้อาจเปิดเพลงเบา ..หรือเพลงตามจริตของกลุ่มคน อย่างที่แก่งคอย ก็เน้นหมอรำไว้ก่อน รองลงมาก็เพลงเพื่อชีวิต..เป็นต้น..บางทีถ้ากลุ่มผู้เรียนเป็นรุ่นป๋าๆหน่อยก็จะจัดเป็นแบบบรรยากาศในห้องอาหาร ที่ป๋าๆชอบไปกันล่ะครับ คือจัดโต๊ะ เหมือนโต๊ะทานอาหาร บนโต๊ะมีแจกัน ใส่ดอกไม้ (ส่วนใหญ่เป็นดอกกุหลาบ) มีลูกอม มีถั่ว มีของขบเคี้ยว วางไว้ให้ ถ้าเป็นห้องประชุมก็หรี่แสงไฟ ให้สลัวนิดๆ มีอยู่ครั้งหนึ่งผมดับไฟหมดเลย แล้วจุดเทียนโดยใช้เทียนหอม ...พอป๋าๆทั้งหลายเข้าไปในห้องทำให้รู้สึกเหมือนห้องอาหาร แล้วดูกระชุ่มกระชวยขึ้นมาบ้าง จะห่อเหี่ยวก็ตอนที่เห็นหน้าคุณอำนวยนี่แหละ...ครับ..(คราวหน้าถ้าจัดแบบนี้อีกผมจะไม่ลืมไปหาเด็กเชียร์เบียร์ มาเป็นผู้ช่วยคุณอำนวย ครับ)
เมื่อเรื่องที่นั่งเรียบร้อยแล้ว ก่อนที่จะเข้าสู่หัวการเรียนรู้ก็ควรเริ่มจากการอุ่นเครื่อง ด้วยการเล่นกิจกรรมกลุ่มสัมพันธ์ หรือนันทนาการเล็กๆน้อยเพื่อสร้างความตื่นตัว เตรียมความพร้อมของผู้เรียน ..ครับ..เมื่อ ได้จังหวะเหมาะก็เริ่มเข้าสู่กระบวนการเรียนรู้ ตามหัวข้อที่เตรียมไว้..
ในระหว่างการเรียนรู้หากมีการถกเถียงกันมาก หรือบรรยากาศตึงเครียด คุณอำนวยอาจชวนคุยเปลี่ยนเรื่อง หรือ โยนคำถามให้แต่ละกลุ่มได้คิด เพื่อหยุดอารมณ์ความตึงเครียด ให้ สะดุด เปลี่ยนบรรยากาศ ลดความตึงเครียด ชั่วขณะ หรือบางทีก็เปลี่ยนโจทย์ หรือหัวข้อการแลกเปลี่ยนนั้นก่อน ไว้รอให้ทุกคนได้กลับไปคิดแล้วค่อยมาแลกเปลี่ยนกันใหม่ในฌอกาสต่อไป ที่เหมาะสม
คุณอำนวยมีส่วนสำคัญต่อการสร้างบรรยากาศที่เอื้อต่อการเรียนรู้อย่างมาก โดยเน้นให้เหมาะกับจริตของกลุ่มผู้เรียนที่ร่วมแลกเปลี่ยนเรียนรู้กัน ...ครับ ท่านใดที่มีมุขเด็ดสำหรับการสร้างบรรยากาศแล้วล่ะ อย่าลืมนำมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันนะครับ..
ขอบคุณครับพี่สิงห์ป่าสัก..
เยี่ยมยุทธ์จริงๆ ท่าน…ที่เคยใช้ …คอยจัดแต่ จำนวนคนที่อยู่ในวง…พื้นที่ห้องที่สามารถส่งผลถึงอารมณ์คนร่วมวง ภาพเพลงประกอบ…อาหารการกิน…ไม่เคยคำนึงถึงแสงสักที….แสงเทียนกับการเรียนรู้…น่านำไปดู…ขอบคุณหลาย
ขอบคุณมากครับพี่เมตตา...
เวลาผมจะจัดเวทีแต่ละครั้งผมจะหาข้อมูล ของกลุ่มผู้เรียนก่อน เมื่อจัดแล้วแล้วจดบันทึกไว้ ประเมินผลทุกด้าน ทั้งด้านเนื้อหาสาระ บรรยากาศ แต่พอจัดบ่อยๆก็จะรู้จริต ว่ากลุ่มนี้ชอบแบบไหน ชอบอะไร เมื่อไม่นานผมไปจัด เวทีแลกเปลี่ยนเรียนรู้ในร้านอาหาร...ได้อารมณ์ดีเหมือนกันครับ...