เครือข่าย อสม.ที่มีอยู่เดิมใช่ว่าจะไม่มีการทำแบบนี้มาก่อน แต่มีอยู่อย่างแคบ ๆ เป็นวงปิด ส่วนใหญ่ยังเป็นการสื่อสารถึงกันแบบทางเดียว เฉพาะกลุ่ม ซึ่งอาจจะเป็นเพราะเราเป็นชาวบ้าน เราไม่ค่อยมีเครื่องมือดี ๆ มาใช้เพื่อขยายผล ถอดความจาก... พี่พันธ์ อ่อนเกลี้ยง

     ในงานมหกรรมการจัดการความรู้แห่งชาติครั้งที่ 3 ที่ สคส.และภาคีพันธมิตรการจัดการความรู้แห่งชาติ จะจัดขึ้นในระหว่างวันที่ 1 – 2 ธันวาคม 2549 ณ ศูนย์การประชุมไบเทค บางนา จะมีห้องย่อยที่เป็นการสาธิต (แบบเอาจริง) เวทีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันของเครือข่ายนักพัฒนาสุขภาพชุมชนโดยเฉพาะที่เป็น อสม. งานนี้ สคส.และเครือข่าย อสม.จังหวัดพัทลุง ร่วมกันเป็นแกนนำในการจัด ซึ่งเป็นเวทีที่รวมเอาคุณกิจที่เป็น อสม.ดีเด่นระดับชาติ ปี 2549 ทั้ง 10 สาขา คือ สาขาการควบคุมป้องกันโรคไข้เลือดออก อสม.ถาวร กันยุตะ จากจังหวัดอำนาจเจริญ สาขาการดำเนินงานเรื่องเอดส์ในชุมชน อสม.จ.ส.อ.สมบัติ วัฒนะโชติ จากจังหวัดชัยนาท สาขาสุขภาพจิตชุมชน อสม.ธัญญาภรณ์ ผาสุกกุล จากจังหวัดเพชรบุรี สาขาการแก้ไขปัญหายาเสพติด อสม.คำมูล ดีพรมกุล จากจังหวัดน่าน สาขาการสร้างสุขภาพ อสม.นัยนา คชอ่อน จากจังหวัดปัตตานี สาขาการบริการในศูนย์สาธารณสุขมูลฐานชุมชน (ศสมช.) อสม.สุมณฑา ทองนาคขาว จากจังหวัดพัทลุง สาขาการออกกำลังกาย อสม.อรวรรณ ศรีพจน์ จากจังหวัดลำปาง สาขาการคุ้มครองผู้บริโภค อสม.วรรณา ปรีชานุภักดิ์ จากจังหวัดนครศรีธรรมราช สาขาการแพทย์แผนไทยและภูมิปัญญาท้องถิ่นด้านสุขภาพ  อสม.สุนทร เชาวนะพานิช จากจังหวัดปราจีนบุรี และสาขาการพัฒนาสังคม เป็น อสม.เข็มชาติ ชุมแวงวาปี จากจังหวัดขอนแก่น

     ในการเดินเรื่องของเวทีในห้องย่อยนี้ แกนนำ อสม.จากจังหวัดพัทลุง ซึ่งมี อสม.พันธ์ อ่อนเกลี้ยง และ อสม.สมพงษ์ เหมียนย่อง ร่วมกันทำหน้าที่เป็นคุณอำนวย (KF: Knowledge Facillitator) ให้เกิดการพูดคุยกันในเวที และเกิดการแลเปลี่ยนกันอย่างกว้างขวางกับผู้เข้าร่วมสังเกตการณ์ด้วย มีคุณลิขิต 2 คนคือ อสม.ณัฐชยา ทองศรีนุ่น ซึ่งจะลิขิตเรื่องราวที่ตกผลึกได้จากเวทีด้วยการเขียนแผนที่ความคิด (Mind Map) อีกท่านหนึ่งเป็นพยาบาลชุมชน คือ คุณศันศนีย์ บุญส่ง จะทำหน้าที่จดบันทึกสรุปรายงาน (Note Taker) ตัวผมเองจะคอยอำนวยให้เครือข่ายได้เกิดเวทีและกระบวนการแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันในภาพรวม
 
     ส่วนคุณธวัช หมัดเต๊ะ แห่ง สคส. จะเป็นคนประสานงานกับภาคส่วนต่าง ๆ เพื่อให้เกิดความสมบูรณ์ที่สุด ความคาดหวังที่เหนือขึ้นไปและดูจะเป็นประเด็นสำคัญของการเกิดเวทีในครั้งนี้คือ เราจะต้องทำให้เครือข่าย อสม.ที่เป็นนักพัฒนาสุขภาพชุมชนในพื้นที่ต่าง ๆ ทั่วประเทศได้ถอดความรู้ออกมาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ระหว่างกัน นำความรู้ฝังลึกในตัวตนที่มีคุณค่าออกมาขยายผลในการสร้างสุขภาพ มากกว่าที่เป็นอยู่โดยครั้งนี้ถือว่าเป็นการสาธิต และจะจัดทำเป็นต้นฉบับ VCD ที่สามารถแจกจ่ายไปยังเครือข่ายจังหวัดต่าง ๆ ได้ง่ายในภายหลัง โดยใช้เวทีคราวนี้เป็นต้นแบบ

     สำหรับการจัดการความรู้ในลักษณะแบบนี้ เมื่อได้มีการริเริ่มดำเนินการกันในจังหวัดพบว่าไม่มีใครปฏิเสธวิธีการนี้เลย ครั้งหนึ่งผมได้พูดคุยกับ อสม.พันธ์ อ่อนเกลี้ยง ประธานชมรม อสม.จังหวัดพัทลุง และกรรมการชมรม อสม.ระดับชาติ ท่านบอกผมว่า

     “เครือข่าย อสม.ที่มีอยู่เดิมใช่ว่าจะไม่มีการทำแบบนี้มาก่อน แต่มีอยู่อย่างแคบ ๆ เป็นวงปิด ส่วนใหญ่ยังเป็นการสื่อสารถึงกันแบบทางเดียว เฉพาะกลุ่ม ซึ่งอาจจะเป็นเพราะเราเป็นชาวบ้าน เราไม่ค่อยมีเครื่องมือดี ๆ มาใช้เพื่อขยายผล หรืออาจจะมีแต่เราใช้ไม่เป็น ตัวอย่างง่าย ๆ ที่เคยได้เรียนรู้จากเวทีที่เขาชันฯ เป็นวิธีการที่ทำให้เราที่เป็นชาวบ้านแล้วมีจิตอาสาลุกขึ้นมาทำงานเพื่อเพื่อน ๆ ประชาชน เกิดความรู้สึกภาคภูมิใจในตัวเองเป็นอย่างมาก และมั่นใจเป็นตัวของตัวเองมากขึ้นด้วย”