ผมคิดว่าจะเลิกเขียนบล็อก "วงนอก" นี้ตั้งแต่ปลายปี 2550 เพราะว่าสิ่งที่ต้องเขียนบอกเพื่อให้ GotoKnow ยังคงอยู่ได้ ก็เขียนไปหมดแล้วเท่าที่นึกออก ส่วนจะมีคำตอบอย่างไรนั้น ขึ้นกับเหล่าสมาชิกจะตัดสินใจเอาเอง เรื่องของประชาคม ก็ต้องให้ประชาคมตัดสินใจ 

ที่กลืนน้ำลายตัวเอง กลับมาเขียนบันทึกใน "วงนอก" ใหม่อีกที ก็เพราะว่าไม่นิยมกลืนน้ำลายคนอื่น และมีเรื่องที่น่าจะต้องทำความเข้าใจกัน เพื่อที่สมาชิกจะตัดสินใจได้ด้วยข้อมูลที่มีอยู่

การปรับปรุง GotoKnow ตั้งแต่วันที่ 12 มกราคม 2551 

UsableLabs ใช้ user interface (เมนู) ใหม่ ซึ่งมีการเปลี่ยนแปลงสำคัญหลายอย่าง กล่าวโดยคร่าวๆ คือ

  1. เปลี่ยนโครงสร้างเมนู 
  2. ย้าย sidebar ลงไปอยู่ท้ายบันทึก และต่อมา(ในขณะนี้)ก็หายไปแล้ว

หากมองการใช้งาน GotoKnow ด้วยความคิดที่เป็นระบบ ก็คงหารายการในเมนูแบบใหม่ได้ไม่ยาก ที่จริงตำแหน่งของฟังก์ชั่นต่างๆ อยู่ที่เดิมแทบทั้งหมด เพียงแต่เมื่อ sidebar หายไป และสมาชิกที่เคยใช้ sidebar มากๆ กลับหาไม่เจอว่าย้ายไปอยู่ตรงไหน 

การเปลี่ยนแปลงนั้น แปลว่าไม่เหมือนเดิม คู่มือใหม่ก็ยังไม่ออกมา เรื่องนี้อาจจะทำให้รู้สึกว่าใช้ยากขึ้น เนื่องจากไม่เหมือนเดิม แต่สามารถแก้ไขได้โดยการทำความคุ้นเคย สมาชิกทุกท่านคงรู้อยู่แล้วว่า การลองเล่นเมนูใน GotoKnow นี้ จะไม่ทำความเสียหายต่อบันทึก ความคิดเห็น บล็อก แพลนเน็ต คำถาม คำตอบของท่าน

ดังนั้นวิธีที่จะทำความคุ้นเคยได้ดีที่สุด คือการลองเล่นครับ ผมไม่มีคำแนะนำอื่น

  • ลิงก์ใน sidebar เดิมส่วนที่เกี่ยวกับระบบ GotoKnow เช่นบันทึกใหม่ ความคิดเห็นใหม่ แพลนเน็ตใหม่ คำถามใหม่ ฯลฯ ย้ายไปอยู่ภายใต้ "เมนูรวม"
  • "เมนูของฉัน" (มีผู้เห็นว่าชื่อนี้ น่ารักไปหน่อย) เป็นการจัดการเกี่ยวกับสิ่งต่างๆ ของตัวสมาชิกเอง
  • "เมนูทางลัด" คือเรื่องที่สมาชิกผู้อ่าน สามารถจะทำกับบันทึกหรือบล็อกที่กำลังอ่านได้
  • "เมนูของเธอ" คือเมนูที่รวบรวมข้อมูลเกี่ยวกับการค้นหาข้อมูลเกี่ยวกับเจ้าของบันทึกที่เรากำลังอ่าน -- มีฟังก์ชั่นใหม่คือ "ดูความเคลื่อนไหวย้อนหลัง" ซึ่งแสดงให้เห็นว่าเจ้าของบันทึกที่กำลังอ่านนี้ เขียนอะไรไว้ที่ไหนบ้างในช่วง 96 ชั่วโมง (4 วัน) ที่ผ่านมา
  • "เมนูผู้อ่านบล็อกนี้" เป็นเมนูสำหรับฟังก์ชั่นเกี่ยวกับบล็อกที่กำลังอ่าน เช่นแพลนเน็ตที่รวมบล็อกนี้ สารบัญ ฯลฯ

อาจกล่าวโดยรวมได้ว่าการเปลี่ยนแปลงในครั้งนี้ ได้โยกเอาสิ่งที่สิ่งที่เคยต้องใช้กำลังเครื่องแม่ข่ายคำนวณเพื่อแสดงผล ไปใส่ไว้ในเมนู -- สิ่งที่เคยมี แต่ "หายไป" ในขณะนี้ ที่จริงยังอยู่ เพียงแต่ย้ายไปอยู่ในเมนู ซึ่งถ้าหากไม่เคยลองเล่น ก็จะหาไม่เจอว่าอยู่ตรงไหนครับ

จอหด 

ไม่น่าเชื่อว่าคำคำนี้ จะกลายเป็นคำไม่สุภาพไปได้ 

ขนาดของพื้นที่แสดงข้อความไม่ได้หดครับ ขนาดของพื้นที่ที่แสดงข้อความในปัจจุบันนั้น กว้างกว่าเดิมด้วยซ้ำไป แต่ที่หายไปคือพื้นที่ของ sidebar ทำให้รูป ลิงก์ทางลัดทั้งหลาย ปฏิทิน แพลนเน็ตที่รับบล็อกนี้ ย้ายไปอยู่ในเมนู

เมื่อ sidebar หายไป ก็เกิดความรู้สึกโล่งโจ้ง เหมือนกับถูกบีบโดยที่ว่างทั้งสองข้าง

นั่นเป็นเรื่องของความรู้สึกครับ อาจเป็นเพราะบันทึก ขอร้องคะ ขอร้อง อย่าเพิ่งแก้ไขธีมกันก่อนนะคะ ที่ทำให้สมาชิกรู้สึกว่าไม่มีอิสระที่จะดูแลพื้นที่เหมือนใน "GotoKnow เดิม" คำขอร้องนี้ มีเบื้องหลังมาจากอันซับซ้อนที่จะกล่าวในหัวข้อต่อไปครับ

โดยข้อเท็จจริงก็คือ สมาชิกสามารถแก้ไขธีมได้ ดูบล็อกอันนี้ซิครับ กว้างกว่าปกติ หรือดู Good Living หรือ Little Corner ซึ่งมีรูป background เหมือนเช่นเดิมแล้วครับ

ทำไมจึงเป็นเช่นนี้: ไม่ใช่เพราะมีสมาชิกบางคนมีสิทธิพิเศษเหนือสมาชิกอื่นหรอกครับ แต่ว่าถ้าใครจะแต่งบล็อกของตัวเอง ก็ขอให้รับผิดชอบต่อการแก้ไขได้เอง เพราะในช่วงเปลี่ยนแปลงระบบนี้ งานยุ่งมากจนทีมงาน แทบไม่เหลือกำลังที่จะมาช่วยแก้ไขหรือคอยตอบคำถามเรื่องนี้ได้อีก

ที่ทีมงานเขาขอไว้สำหรับผู้ที่อยากแต่งบล็อกของตนแต่ไม่เข้าใจ CSS (ซึ่งยากและซับซ้อน) คือขอให้รอธีมมาตรฐานครับ อ่านดูรายละเอียดในบันทึก "ขอร้องคะ..." ของมะปรางด้านบน 

ของเดิมดีอยู่แล้ว เปลี่ยนทำไม: จากข้อเท็จจริงที่ปรากฏตามสถิติของทรูฮิต เมื่อวันที่ 11 มกราคม 2551 ก่อนการเปลี่ยนแปลง มีผู้ใช้ GotoKnow อยู่ 12+% ที่มีขนาดของจอกว้างไม่ถึง 910 pixels ซึ่งไม่พอสำหรับ layout ในรูปแบบเดิมที่มี sidebar ครับ

ผู้ใช้เหล่านี้ ใช้คอมพิวเตอร์สเป็คต่ำ ช้า และไม่มีทรัพยากรเพียงพอ เขาเหล่านี้ ใช้งานอยู่ภายใต้ข้อจำกัดโดยไม่บ่นตลอดมา แม้จะพูดได้ว่าอีก 88% เป็นเสียงส่วนใหญ่ แต่อีก 12% ที่เหลือก็เป็นผู้ใช้ครับ สมควรจะได้รับการดูแลเช่นกัน

เรื่อง EeePC ที่มีจอกว้าง 800 pixels เป็นเรื่องของอนาคต จะเกิดหรือไม่เกิด ก็ยังไม่ได้นับรวมเข้ามาใน 12% ซึ่งเป็นข้อเท็จจริงในขณะนี้ 

เปลี่ยนไลบรารี่ "ระบบไม่นิ่ง"

ตลอดมา GotoKnow มีการใช้เทคนิคด้านโปรแกรมมิ่งขั้นสูง เป็น Ajax ใช้ JavaScript หลายแห่ง เพื่อลดภาระเครื่องแม่ข่ายซึ่งมีกำลังอยู่จำกัด -- จำต้องตัดตอนงานบางส่วนไปให้ browser ตัดสินใจทำเองได้บ้าง โดยไม่ต้องให้เครื่องแม่ข่ายเปลืองกำลังมากนัก 

ฟังก์ชั่นเหล่านี้ มีคนทำไว้ให้ในรูปของโปรแกรมมิ่งไลบรารี่ ให้เรียกใช้ได้ เดิมที ใช้ไลบรารี่ 6 ตัวครับ (prototype.js และเพื่อนพ้องอีก 4 ตัว + Tiny MCE) ในการเปลี่ยนแปลงระบบเมนูใหม่นี้ มีไลบรารี่อีกตัวหนึ่งซึ่งเล็กกว่า 6 ตัวเดิม และสามารถทำงานแทนไลบรารี่เดิมทั้งหกได้

ถ้าของเดิมใช้ได้ ทำไมต้องเปลี่ยน: ถ้าสมาชิกมีอินเทอร์เน็ตความเร็วสูง ก็อาจจะไม่รู้สึกอะไรหรอกครับ แต่สำหรับสมาชิกที่อยู่ในพื้นที่ห่างไกล ไลบรารี่เดิมทั้งหก ต้องโหลดทุกครั้ง เกือบทุกหน้า มีขนาดใหญ่ และทำให้เข้าถึงข้อมูลบน GotoKnow ได้ช้า ถ้าหากเปลี่ยนเป็นไลบรารี่ใหม่ได้สำเร็จ ก็จะช่วยสมาชิกที่ต่อเน็ตได้ช้า และมีคอมพิวเตอร์ที่มีหน่วยความจำจำกัดครับ

ซวย! ไลบรารี่ใหม่ไม่นิ่ง: เพื่อที่จะใช้ไลบรารี่ใหม่ ก็ต้องแก้ไขโปรแกรมให้เปลี่ยนจากการเรียกใช้ไลบรารี่เดิมไปใช้ไลบรารี่ใหม่ แต่พอเปลี่ยนไปแล้ว ปัญหาต่างๆ ที่ทดสอบไม่พบก็เกิดขึ้นตามมาเป็นพรวน ที่ปวดหัวที่สุดคือความไม่เหมือนกันของเบราเซอร์

ความแตกต่างเหล่านี้ ไลบรารี่เป็นตัวจัดการ แต่ไลบรารี่ใหม่ก็ดันเป็นรุ่นใหม่เช่นกัน ไม่สามารถจัดการซ่อนความแตกต่างของเบราเซอร์ได้ดี (เกิดปัญหาขึ้นทั่วโลก)

ส่วนที่กระทบต่อ GotoKnow อย่างหนักคือส่วนของเมนูและความคิดเห็น ซึ่งบางทีหายไป บางทีแหว่งไป สำหรับ GotoKnow นั้น ถ้าใช้เมนูไม่ได้ และไม่ได้ใช้ Monitor ก็ไม่รู้จะเรียกใช้อย่างไร และปรากฏว่าสมาชิกหลายท่านประสบปัญหาแบบนี้ โดยเฉพาะอย่างยิ่งท่านที่ใช้ IE6 และ IE7

เครื่องแม่ข่าย GotoKnow ทำงานตามปกติตลอดมา แต่ที่มีปัญหานั้น อยู่บนเบราเซอร์ของบางท่าน

  • คำว่า "บางท่าน" นี้ร้ายกาจนัก
  • บางท่านเป็น บางท่านไม่เป็น
  • แก้ครั้งหนึ่ง บางท่านหาย แต่อาจไปกระทบบางท่านที่เดิมไม่มีปัญหา
  • แก้ก็ไม่ได้ ไม่แก้ก็ไม่ได้
  • เครียด [กินกล้วยซิ]

ภาษาไทยมีคำที่ตลกอยู่คำหนึ่ง คือคำว่าแก้ปัญหาเฉพาะหน้า -- คำนี้แปลว่าแก้สถานการณ์เฉพาะหน้า หรือผลักผลกระทบในด้านลบออกไปในอนาคต การแก้ปัญหาเฉพาะหน้าไม่ได้แก้ปัญหาอะไรเลย ไม่มีการแก้ไขสาเหตุ (แต่คนที่แก้ปัญหาเฉพาะหน้าได้ มักจะภูมิใจ)

  • ผล คือสมาชิกบางท่าน ใช้งาน GotoKnow ไม่ได้
  • สาเหตุ มีสองอย่าง
    • เบราเซอร์บางชนิด บางรุ่น มีพฤติกรรมไม่เป็นไปตามมาตรฐาน ทำให้ไม่สามารถแสดงผลได้อย่างถูกต้อง แต่ทว่าเบราเซอร์เหล่านี้ มีผู้ใช้เป็นจำนวนมาก ส่วนใหญ่ไม่มีความรู้ทางเทคนิค *แต่* สามารถบอกได้ว่าใช้งาน GotoKnow ไม่ได้
    • แม้ว่าเบราเซอร์บางตัวจะทำงานไม่ถูกต้อง นี่ก็ไม่ใช่เหตุผลที่จะใช้อ้างว่าถ้าจะใช้ GotoKnow จะต้องใช้เบราเซอร์บางชนิด บางรุ่นเท่านั้น -- เมื่อสมาชิกใช้งานไม่ได้ ทีมงานก็ต้องพยายามแก้ไขครับ รู้ว่าไม่ง่ายหรอก [กินกล้วยซิ]

ท่านอาจจะไม่เชื่อว่า IE6 ไม่เหมือนกับ IE6 และ IE7 ก็ไม่เหมือนกับ IE7 ขึ้นกับว่าท่านติดตั้ง patch อะไรบ้าง

ท่านอาจจะไม่รู้ว่าทีมงานเครียดแค่ไหน คนทำไม่ได้รู้สึกสนุกหรือสะใจกับเรื่องนี้เลย หนุ่มสาวผมยาวเครียดมาก ทำงานแก้ไขตั้งแต่เปิดตึกจนยามมาไล่เพื่อปิดตึก พยายามหาทางออกให้สมาชิก แก้ไขระบบอย่างเร็วที่สุดเพื่อไม่ให้สมาชิกเดือดร้อนไปกว่านี้

เมื่อไหร่ถึงจะดี

  • ผมไม่รู้หรอกครับ
  • เชื่อว่าตอนนี้ ทีมงานสามารถแยกแยะได้แล้วว่า component ไหนมีปัญหา
  • ก็แค่หลีกเลี่ยงไม่ใช้ component ที่มีปัญหาเท่านั้นเอง! บวกกับเวลาในการปรับแต่งอีกนิดหน่อย
  • สมาชิกที่โชคดี เบราเซอร์ไม่มีปัญหา คงยืนยันได้ว่า ในขณะนี้ระบบมีเสถียรภาพดีทีเดียว
  • อัพเดทการเปลี่ยนแปลง ชี้แจงกรณีปัญหาที่พบ
  • ผมไม่คิดว่าท่านจะต้องเปลี่ยนเบราเซอร์เพื่อให้ใช้ GotoKnow ได้ เป็นเรื่องที่ทีมงานจะต้องจัดการให้ใช้ได้; แต่ถ้าท่านตัดสินใจเปลี่ยนเป็นเบราเซอร์ที่สนับสนุนมาตรฐานตามที่บันทึก "อัพเดท..." แนะนำ แล้วท่านมีปัญหาล๊อกอินไม่ได้ ให้ลบ cookie ที่ชื่อ gotoknow.org ทิ้ง แล้วล๊อกอินใหม่อีกทีหนึ่ง [ปัญหานี้เคยอธิบายแล้ว]
  • พระสูตรว่าด้วยความเป็นใหญ่

แล้วท่านจะช่วยได้อย่างไร 

  • ไม่ต้องช่วยเขียนโปรแกรมครับ ไม่ต้องส่งอาหาร ขนม นม เนย นิยาย หนังสืออ่านนอกเวลา
  • ทำความเข้าใจกับสถานการณ์ ตามความเป็นจริง
  • ทำความคุ้นเคยกับเมนูใหม่
  • สิ่งใดที่สงสัย เขียนไว้เป็นความเห็นในบันทึกนี้ ขอให้ให้รายละเอียดของปัญหาให้มากที่สุดครับ ถ้าผมตอบได้ ผมจะช่วยตอบ
  • ถ้าจะกรุณา ขอให้เลี่ยงการติดต่อ/รบกวนทีมงานในช่วงนี้ก่อนครับ
  • ถ้าท่านใช้เมนูไม่ได้ ให้ไปใช้ GotoKnow Monitor
  • เมื่อท่านรู้สึกคุ้นเคยกับเมนูใหม่แล้ว การไปตามสมาชิกอื่นๆ กลับมาใช้ จะเป็นกำลังใจสำหรับทีมงานที่ดีกว่าการส่งข้อความให้กำลังใจครับ

ผมเป็นเพียงอาสาสมัคร ไม่ได้อยู่ใน UsableLabs -- บันทึกนี้เป็นความเห็นส่วนตัวจากการประมวลเหตุการณ์ตามที่เห็น และไม่ใช่ความเห็นของ UsableLabs

ป.ล. GotoKnow อยู่ได้ครับ; UsableLabs ก็อยู่ได้เช่นกัน

คำถาม-คำตอบ

นำบล็อกนี้เข้าแพลนเน็ตของท่าน

  1. เข้าระบบ
  2. อ่านบันทึก ที่จะนำเข้าแพลนเน็ต
  3. คลิกเมนูที่สาม "เมนูทางลัด" รายการแรกที่เห็นคือการนำบล็อกเข้าแพลนเน็ต คลิกตรงนั้นเลยครับ GotoKnow จะถามว่านำเข้าแพลนเน็ตไหน ซึ่งหมายความว่าต้องมีแพลนเน็ตอยู่ก่อนแล้ว