วันก่อนนั่งในวงสนทนาพี่ๆน้องๆ ที่เรียนด้วยกัน ที่กำลังอยู่ในขั้นตอนต่างๆกัน ทั้งใกล้จบ กำลังจะสอบโครงร่าง กำลังเตรียมตัวไปต่างประเทศ ฯลฯ

มีหลายประโยคที่พูดคุยกันแล้วกลับมาคิดว่า การเรียนปริญญาเอกนั้น มีปัจจัยอะไรที่น่าจะส่งเสริมให้เป็นการเรียนรู้ร่วมกัน และอะไรที่บั่นทอนความอยากเรียนรู้นั้นได้บ้างในสายตาของนักศึกษา

ที่พอจะรวบรวมได้คร่าวๆ ในปัจจัยที่ส่งเสริม

  • ตัวหลักสูตร ที่กำหนดจำนวนปีของการเรียน มีการติดตามความก้าวหน้าสม่ำเสมอ มีการจัดการที่ดีในเรื่องการติดต่อสื่อสาร เรื่องขั้นตอนระเบียบต่างๆ และเรื่องของส่วนสนับสนุนอุปกรณ์ช่วยเสริมการเรียนเช่น เรื่องห้องสมุด คอมพิวเตอร์  
  • ความพร้อมของอาจารย์ที่ปรึกษาวิทยานิพนธ์ ที่มีความรู้ความสามารถแตกฉานในเรื่องวิจัย มีวุฒิภาวะทางอารมณ์ มีเวลาให้นักศึกษา และยินดีที่จะเป็นอาจารย์ที่ปรึกษา
  • ความพร้อมของนักศึกษา ที่จะมีความเพียร ไม่มีปัญหาครอบครัวมากเกินไป สุขภาพดีและต้องมีพรหมวิหารสี่ เพราะบางครั้งถ้าไปเจอคนที่ไม่มีวุฒิภาวะทางอารมณ์ก็ต้องวางอุเบกขา อย่าไปถือคำพูดมาเป็นอารมณ์มากนักจนเรียนไม่รู้เรื่อง

ส่วนปัจจัยที่ไม่ส่งเสริม ก็ตรงข้ามกับข้างบนที่กล่าวมานั้น

        ซึ่งถ้าองค์ประกอบใดขาดไป การเรียนก็เป็นทุกข์ และคนทุกข์หนักก็คือนักศึกษา ยิ่งใครที่เวลาทำวิจัยก็ไม่ได้เรียนรู้ร่วมกันระหว่างนักศึกษากับอาจารย์ที่ปรึกษา นักศึกษาก็งมกับงานของตัวไป อาจารย์ก็รอตรวจงานให้คะแนนไป จบแล้วก็จบกันไปไม่ต้องมาเจอกันได้ก็ดี อย่างนั้นจะคงค้างแต่ความโกรธ เกลียด และอยากแข่งขัน ที่ไม่น่าจะเป็นผลดีกับการพัฒนาองค์ความรู้ของศาสตร์ที่กำลังศึกษา เอาเสียเลย

       เรื่องเรียนรู้ร่วมกันก็คงเหมือนลงเรือลำเดียวกัน เวลาเรืออยู่กลางน้ำ ก็ต้องยอมรับว่า เป็นงานของทั้งทีม ใครที่กระโดดหนีเอาตัวรอดก็คงยาก ทั้งทีมต้องตั้งปณิธานว่า เราจะเรียนรู้ร่วมกันสักครั้ง แล้วถึงจะขึ้นฝั่งอย่างมีความสุขทั้งทีม