หัวใจของการศึกษาจึงไม่ใช่การสอน แต่อยู่ที่การเรียนรู้......."

        ว่างเว้นกับการเข้ามาบันทึกเสียหลายวัน ด้วยเหตุมีภารกิจติดต่อกันหลายเรื่อง เมื่อวันที่ 22-23 พค. ที่ผ่านมา พึ่งกลับจากเดินทางไปราชการที่ อุบลฯ เพื่อรับประชุมและรับฟังการชี้แจงการใช้หลักสูตรการศึกษาขั้นพื้นฐาน โดยผ่านอินเทอร์เน็ต ซึ่งโครงการนี้เป็นการพัฒนาบุคลากรของ กศน. โดยอาศัยเทคโนโลยีเป็นตัวช่วย (ที่เรียกกันว่า e-learning)  ซึ่งโดยส่วนตัวแล้วเห็นว่าเป็นสิ่งดี เพราะเป็นกิจกรรมที่ส่งเสริมให้ครูเรียนรู้โดยการชี้นำตนเอง โดยเฉพาะครูศูนย์การเรียนชุมชน(ศรช.)  ซึ่งมีหน้าที่หลักในการจัดกระบวนการเรียนรู้ให้กับผู้เรียน(นอกระบบ)

          เมื่อกลับมา ดิฉันและทีมงาน (อีก 3 คน)  จึงออกเดินสายชี้แจง สร้างความเข้าใจ ให้กับครู ซึ่งอยู่ในอำเภอต่าง ๆ โดยใช้วิธีให้ครูมารวมกันในอำเภอใกล้เคียง (ซึ่งแบ่งกันเป็นโซน)  เริ่มต้นด้วยการโยนคำถามว่า "ทำไมครูต้องเรียนรู้"  (โฟกัสไปในเรื่องที่หลักสูตรที่กล่าวข้างต้น)  คำตอบจากครูหลายคนก็คือ เป็นเรื่องที่จำเป็นเพราะเป็นภารกิจของตน  บ้างก็บอกว่าเป็นการเติมเต็ม บางครั้งทำไปนาน ๆ ก็ลืม  ฯลฯ ซึ่งก็เป็นคำตอบที่แสดงถึงการรับรู้ต่อเป้าหมายของตนเอง ก็น่าพอใจ  แต่เมื่อฟังจากครูบางคนก็ตกใจ (แต่ไม่กล้าแสดงว่าตกใจ) เพราะครูตอบว่า  "เรียนเพราะถูกบังคับ"   (ทำนองว่าถ้าไม่บังคับจ้างก็ไม่เข้าไปเรียน)  

         ระหว่างนั่งรถกลับมาบ้าน ใจก็ยังหวลไปคิดถึงคำตอบที่ได้รับจากครู ว่าเกิดจากอะไร ทำไมถึงคิดอย่างนั้น หรือว่าเขาพูดเล่นเพื่อสร้างบรรยากาศ ครูคงไม่คิดอะไรไปถึงขนาดนั้นมั่ง แต่ถ้าครูคิดและทำอย่างนั้นจริง ๆ คุณภาพครูจะเป็นอย่างไรกันนี่   เรากำลังเฝ้าบอกกันทุกวันว่า เราต้องช่วยกันสร้างสังคมแห่งการเรียนรู้ โดยวิธีการที่หลากหลาย หนึ่งในวิธีนั้น คงหนีไม่พ้นเรื่องที่คนในสังคมใฝ่รู้ใฝ่เรียน ชี้นำตนเอง ไม่ต้องรอให้ใครมาบอกหรือสร้างกฎเกณฑ์มาบีบบังคับ  ถ้าเห็นว่าเป็นสิ่งจำเป็นและมีประโยชน์ ควรได้เริ่มจากตนเองก่อน 

          ท่านผู้รู้ได้บอกไว้ว่า จะเปลี่ยนอะไรให้เริ่มจากปรับกระบวนทัศน์ หรือแนวคิดก่อน อย่างอื่นจะตามมาเอง  ซึ่งการปรับความคิดนั้นต้องอาศัยเวลา การซึมซับ สะสม จนเกิดกระบวนการภายใน ที่เราเรียกกันว่าการเรียนรู้นั่นเอง  ขอยกคำกล่าวของพระไพศาล วิสาโล ท่านเจ้าอาวาสวัดป่าสุคะโต ชัยภูมิ  ที่ว่า " ทุกวันนี้เน้นแต่การสอน ครูพูดไป พระเทศน์ไป แต่ไม่ส่งเสริมให้เกิดการเรียนรู้จึงไม่เกิดผลเท่าที่ควร หัวใจของการศึกษาจึงไม่ใช่การสอน แต่อยู่ที่การเรียนรู้......."