การจัดการความขัดแย้งโดยสันติวิธี (1)
สวัสดีครับ ตั้งใจว่าจะเขียนบันทึกสัปดาห์ละ 1 ครั้ง แต่เนื่องด้วยติดภารกิจในต่างจังหวัดจึงไม่สามารถเขียนได้ตามกำหนด และจะพยายามเขียนให้ครบ
เมื่อวันที่ 1-3 พฤษภาคม 2550 ข้าพเจ้าได้มีโอกาสเข้าฝึกอบรมเรื่อง “การจัดการความขัดแย้งโดยสันติวิธี” จัดโดย สถาบันพระปกเกล้าร่วมกับสถาบันเพื่อสร้างความเข้มแข็งให้ชุมชน (Naresuan University Institution for Community Empowerment :NICE) นับว่าเป็นการฝึกอบรมที่มีประโยชน์มากเพราะจัดอบรมโดยวิทยากรที่มีประสบการณ์และมีชื่อเสียงระดับประเทศ อาทิ ศ.นพ.วันชัย วัฒนศัพท์ และคณะ รวมทั้ง ดร.พรเทพ พิมลเสถียร เป็นต้น
สิ่งที่ข้าพเจ้าได้เรียนรู้โดยสังเขป คือ ความขัดแย้งเป็นเรื่องธรรมชาติ หากความขัดแย้งไม่ได้รับการแก้ไขจะนำไปสู่ข้อพิพาท ซึ่งจะทำให้มีฝ่ายที่แพ้ และฝ่ายชนะ (Win-Lose Situation) รวมทั้งอาจนำไปสู่ความรุนแรงได้ ดังนั้นการแก้ไขความขัดแย้งโดยสันติวิธี คือ การเจรจาไกล่เกลี่ย ซึ่งจะมีวิธีการและกระบวนการที่แตกต่างกันขึ้นอยู่กับเงื่อนไขของความขัดแย้งนั้นๆ เช่น อาจจะใช้คนกลางหรือไม่ใช้คนกลางในการเจรจาก็ได้ แต่หัวใจสำคัญของการแก้ไขความขัดแย้งโดยสันติวิธี คือ การมีส่วนร่วมของคู่กรณี ในการแสวงหาทางออกร่วมกัน โดยให้ทุกฝ่าย(รู้สึก)เป็นผู้ชนะด้วยกันทั้งคู่ (Win-Win Situation)
เทคนิควิธีการเจรจาไกล่เกลี่ยที่สำคัญที่สุด คือ การเป็นผู้ฟังที่ดี นั่นคือ จะต้องมองตาผู้พูด แสดงความเข้าใจด้วยการพยักหน้า ส่งเสียงอือ..ออ การพูดทวนข้อความของคู่สนทนา และการตั้งคำถามที่ดี ซึ่งจะสามารถเปลี่ยนจากการยึดมั่นในจุดยืนของคู่กรณี ไปสู่จุดสนใจหรือผลประโยชน์ร่วมกันของคู่กรณี อันจะทำให้การเจรจาไกล่เกลี่ย มีโอกาสประสบผลสำเร็จมากขึ้น
วิธีการที่จะทำให้คู่กรณีทั้งสองฝ่ายหันหน้ามาเจรจาตกลงกันนั้นเรียกว่า Best Alternative To a Negotiated Agreement (BATNA หมายถึง ทางออกที่ดีที่สุดของความขัดแย้ง หากไม่เจรจาไกล่เกลี่ยกัน) นักเจรจาหรือคนกลางจะต้องแสวงหา BATNA ของคู่กรณีแต่ละฝ่ายว่า ทางออกที่ดีที่สุดของความขัดแย้ง หากไม่เจรจาไกล่เกลี่ยกันนั้นคืออะไร และจะต้องหักล้าง BATNA นั้นให้จงได้ เพื่อที่จะนำคู่กรณีเข้ามาสู่กระบวนการเจรจาไกล่เกลี่ยความขัดแย้ง
เมื่อคู่กรณีทั้งสองฝ่ายยินยอมที่จะเข้าสู่กระบวนการไกล่เกลี่ยความขัดแย้งแล้ว นักเจรจาจะต้องนำคู่กรณีทั้งสองฝ่ายมาเจรจากันด้วยความเท่าเทียมและเหมาะสม เช่น ใช้รูปแบบการเจรจาโต๊ะกลม เป็นต้น แต่สิ่งเหล่านี้มิได้เป็นหลักประกันของความสำเร็จ เพราะเป็นเพียงวิธีการ มิใช่เนื้อหาสาระของความขัดแย้ง (To be continued)
