ความลับของน้องผึ้ง <๕> : แมลงสังคมและการแบ่งชั้นวรรณะ

       ผึ้งจัดว่าเป็น แมลงสังคม หรือ Social Insect  หมายความว่า เป็นแมลงที่ต้องอยู่รวมกันเป็นกลุ่มเป็นสังคม ไม่สามารถอยู่ตัวเดียวเดี่ยวๆ (Solitary Insect)  และมาพบกันเมื่อถึงฤดูผสมพันธุ์

       ผึ้งไม่ใช่เป็นแมลงสังคมธรรมดาๆ   แต่เป็นแมลงสังคมชั้นสูง ตัวที่อยู่ในตำแหน่งสูงสุด ทำหน้าที่ควบคุมสังคม และวางไข่ (แน่นอนว่าต้องเป็นผึ้งตัวเมีย)  เราเรียกเธอว่า "ผึ้งนางพญา (Queen)" 

       ถ้าวางไข่แล้ว พวกผึ้งที่วางไข่ ช่วยกันเลี้ยงดูลูกๆ ของตัวเอง ก็เป็นแมลงสังคมธรรมดา  แต่นี่ผึ้งนางพญา (Queen) จะปล่อยให้ลูกๆ ของเธอเป็นตัวเลี้ยงน้องๆ   เธอ (Queen) ทำหน้าที่วางไข่อย่างเดียว

        อีกจุดหนึ่ง ที่เรียกว่าเป็นแมลงสังคมชั้นสูงคือ Queen จะไม่สามารถแยกจากลูกๆ ของเธอ หรือ Worker (ผึ้งงาน) ได้ ต้องไปด้วยกันเสมอ... (ถึงตรงนี้ผมมักจะมีคำถามเสมอ ว่าเอาผึ้งมาเลี้ยงอย่างไร เอามาแต่ผึ้งงาน หรือ เอามาแต่ผึ้งนางพญาได้หรือไม่.. ตรงนี้เป็นคำตอบแล้ว)

        ถึงตรงนี้ สรุปว่า ผึ้งเป็นแมลงสังคมชั้นสูง (Eusocial Insect) ครับ

        ต่อมา พวกผึ้งนี้จัดเป็น แมลงที่มีชนชั้นวรรณะ (Caste)  คือ ในครอบครัว (Colony) หนึ่งๆ  มีผึ้งที่รูปร่างหน้าตาไม่เหมือนกัน อยู่ด้วยกัน ประกอบด้วย (วรรณะ) ผึ้งนางพญา (Queen), (วรรณะ) ผึ้งงาน (Worker) และ (วรรณะ) ผึ้งตัวผู้ (Drone)

        ถึงตรงนี้ สรุปว่า (ปกติ) ในครอบครัวหรือผึ้งรังหนึ่งๆ มีสมาชิก ประกอบด้วย ผึ้งนางพญา ๑ ตัว, ผึ้งงาน หลายพันถึงหลายหมื่นตัว, ส่วนผึ้งตัวผู้จะมีหรือไม่มีก็ได้ ถ้ามีก็นับได้แค่เป็นจำนวนร้อยหรือพันเท่านั้น.....

	ภาพที่สมาชิกในรังผึ้ง ประกอบด้วย  ผึ้งนางพญา, ผึ้งงาน และผึ้งตัวผู้
	ภาพจาก http://ag.arizona.edu/pubs/insects