ความเชื่อมีความสำคัญหลายระดับ ผู้นำในสมัยก่อนได้ปลูกฝังเข้าไว้ในประเพณีพื้นบ้าน เช่นการใช้กล้วยอ้อยผูกเสาเอกในการยกบ้านเรือน เป็นการใช้กุศโลบายเพื่อให้เกิดการปลูกต้นไม้ขยายพืชพันธุ์ดีอย่างแยบยล โดยการชี้ชวนให้เห็นด้วยความเชื่อและศักยภาพของไม้ชนิดนั้นๆ “ขนุน”“บักหมี่”“บ่าหนุน”ล้วนแต่เป็นเรื่องเดียวกัน แต่จุดขายอยู่ที่คำว่า “หนุน” ถ้าใครปลูกขนุนก็หมายความว่า ..จะเกิดโชคลาภมีความหนุนเนื่องให้ประสบผลสำเร็จในทุกๆด้าน
ผมเองชอบรับประทานทุเรียนมากกว่าขนุน แต่พื้นที่ภาคอีสานตรงที่ผมอยู่ไม่มีความชื้นพอที่จะปลูกทุเรียนได้ ผมจึงหันมาปลูกขนุนแทน เพราะเป็นไม้ผลพื้นถิ่นที่ปลูกกันทุกหลังคาเรือน ผมได้ปลูกขนุนประมาณ 15ไร่ เมื่อ35ปีมาแล้ว เนื่องจากการสัญจรไปมายังมาสะดวก จึงใช้วิธีไปซื้อขนุนสายพันธุ์ต่างๆมาผ่ากินเนื้อ แล้วเอาเมล็ดมาเพาะหลายสิบสายพันธุ์ ใครว่าพันธุ์อะไรดีก็ผ่าเอาเมล็ดกลับบ้าน
เมื่อเพาะต้นกล้าพร้อมแล้ว ได้ทำการปลูกขนุนนานาพันธุ์ไว้1แปลง ต่อเมื่อต้นเจริญเติบโต ขนุนที่ว่านี้ออกผลโตงเตงตามกิ่ง มีทั้งแบบผลกลม ผลรี ผลยาว เนื้อสีทอง สีจำปา กลิ่นหอม เนื้อแข็ง เนื้อเหละ สารพัดสาระพัน เดินเข้าไปก็จะเห็นเสน่ห์ของขนุน คิดว่าถ้าเราส่งเสริมให้ชาวบ้านปลูก เขาก็จะมีผักและผลไม้ประจำครัวเรือน ลูกขนุนอ่อนเอามาแกง เอามาแกะเมล็ดอ่อนเป็นผักจิ้มน้ำพริก หรือผ่าเป็นแว่นต้มแล้วเอามายำแบบอีสาน เรียกว่า”ซุปหมากมี้” ฟังๆดูคล้ายๆกับจะเป็นน้ำซุปแต่หน้าตาจริงๆเป็นการเอาขนุนต้มสุกแล้วมาตำเคล้าเครื่องปรุงรสกินกับผักสด
ในจำนวนขนุนที่ปลูก มีพันธุ์ที่สุกแล้วเนื้อเหละแต่หวานหอมคล้ายกับจำปาดะของทางใต้ กลิ่นคงจะแพ้จำปาดะ แต่ผลใหญ่กว่าและไม่ต้องไปห่อผลแต่อย่างใด พันธุ์นี้ออกผลดกรอบๆรอบลำต้น สุกเมื่อไหร่จะหล่นลงมาแตกกระจายอยู่กับพื้น พวกวัวชอบมาก บางตัวได้กลิ่นถึงกับเดินวนเวียนมารอ ตกลงมาก็จะกินอย่างเอร็ดอร่อยไม่เหลือร่องรอย เปลือก เมล็ด เนื้อ ซัง เคี้ยวเพลินเพราะทุกส่วนมันนิ่มอยู่แล้ว ความหอมหวานรวมทั้งเมล็ดมีคาร์โบไฮเดรท เป็นออเดิฟที่วัวชอบมาก
ในจำนวนที่ปลูกนี้ มีพันธุ์หนึ่งไม่ทราบว่าหลงมาอย่างไร ออกมาแต่ละผลใหญ่มาก ขนาดไหน้ำปลาขนาดใหญ่สมัยก่อน น้ำหนักประมาณ 15-25 กก. ใครเห็นก็สะดุดตา ถามว่าพันธุ์อะไร ผมเองก็ตอบไม่ได้เพราะไม่ทราบที่ไปที่มาของขนุนพันธุ์นี้ ซื้อรวมๆผ่าเอาเมล็ดไม่ได้ศึกษาวิจัยแบบนักวิชาการ ต่อเมื่อมันออกผลลักษณะต่างๆมาให้ชิม จึงเปรียบเทียบตามหนังสือหรือชื่อที่เรียกทั่วไป
เช้าวันหนึ่งผมเดินทอดหุ่ยเล่นไปเรื่อยๆ ไปเจอขนุนลูกเบ้อเร่อวางอยู่ข้างทางเดิน สังเกตการณ์แล้วพิเคราะห์ได้ว่าน่าจะมีคนมาแอบขโมยขนุน เนื่องจากผลมีหนามรอบและน้ำหนักมาก คงจะแบกเอาไปไม่ไหวจึงต้องตัดใจทิ้งไว้ ผมจึงเปลี่ยนวิกฤติเป็นโอกาสบัดเดี๋ยวนั้น! ตั้งเป็นชื่อขนุนพันธุ์นี้เสียเลย หลังจากนั้นใครมาถามชื่อขนุนผลโตๆสะดุดตา ผมก็จะบอกชื่อว่า..”ขนุนพันธุ์ชูชกสะอื้น”
เพราะเจ้าคนขโมยมันโลภ แทนที่จะเลือกเอาลูกที่พอเหมาะพอควรสามารถแบกเอาไปได้ ก็ไม่เลือกไม่ทำ แสดงว่าสมัยนั้นเรื่องเศรษฐกิจพอเพียงยังไม่มีการกล่าวถึง พวกขโมยจึงไม่รู้จักคำว่า”พอประมาณ”เจ้าคนที่มาขโมยจึงถูกตั้งฉายาให้ว่าเจ้าชูชกสะอื้นเพราะขโมยมาแล้วเอาไปผ่ากินไม่ได้ แสดงว่าขนุนบางทีก็เลือกอุดหนุนเฉพาะคนคิดดี ทำดี เหมือนคนดีที่น่ารักในG2K.ยังไงยังงั้นเลยละครับ อิ อิ..
สวัสดีค่ะครูบาฯ
หากมีโอกาสจะไปกินด้วยกันที่สวนป่า นะคะ
หนิงชอบกินขนุนสุกค่ะพ่อครูขา ทั้งกินเล่นๆหรือเอามาฉีกใส่ลอดช่องน้ำกะทิ อิอิ ห๊อมมมม หอม
ไม่เคยกินหรือเห็น”ซุปหมากมี้”ค่ะ
แซ่บบ๋อ...
ชอบอ่านบันทึกครูบาค่ะ เนื้อหาบวกอารมณ์ขันบวกบรรยากาศธรรมชาติแท้ๆ ยอดเยี่ยมไม่ซ้ำใคร
อะไรๆที่มหาชีวาลัยช่างดกและงอกงามได้ดีเหลือเกิน เคยไปตอนครูบาไม่อยู่นานแล้วค่ะ ได้เห็นมะละกอพันธ์ต่างๆที่ดกมากๆ เห็นภาพขนุนจากบันทึกนี้ทำให้อยากทานขนุนเลยค่ะ คนกรุงส่วนมากคุ้นแต่การทานเฉยๆเป็นผลไม้ ไม่รู้จักเอาไปปรุงเป็นอาหารสูตรต่างๆ
รึจะเอาวิทยานิพนธ์ มาแลกแกงขนุน
ขอส่งข่าวดีถึงน้าอึ่งอ๊อบ
สวัสดีค่ะพ่อครู
จริง ๆ แล้วราณีชอบกินขนุนค่ะ เพราะเนื้อไม่เละ หวาน บางยี่ห้อ (พันธุ์ค่ะ)ก็จะกรอบ อร่อยค่ะ อยากเห็น อยากกินพันธุ์นี้ดู แต่ก็กลัว กินแล้วจะเป็นชูชกไปด้วย อิ อิ
ปล. ถั่วเน่าเอาไปทำอะไรได้บ้างค่ะ ไม่เคยกินจริง ๆ ค่ะ (จากคนไม่รู้ค่ะ)
ถั่วเน่า สำหรับใส่ปรุงรสอาหารทางเหนือ
วันหลังต้องขึ้นไปทางเหนือบ้าง ล่องไปแต่กรุงเทพ จะไปเจอถั่วเน่าที่ไหนละ อาจารย์
ชอบทานแกงขุนอ่อนอ่อนใส่กระดูกหมูค่ะ และชอบซุปหมากหมี่ด้วยมากๆ ใส่งาคั่วหอมอร่อยค่ะ...
แกงขุนใส่ถั่วเน่าไม่เคยทานค่ะ เคยทานแต่ที่ใส่มะเขือเทศ ใส่ชะอม ค่ะ อร่อยมากๆ...
เพิ่งเคยได้ยินว่ามีถั่วเน่าแผ่นค่ะ ไม่เคยเห็นด้วย ถั่วเน่าปกติก็ไม่ทานค่ะ...เรียกว่าเน่าๆ เหม็นมากมั้ยค่ะ
เรื่องตู้ฟักไข่ถึงไหนแล้วค่ะ สงสารไข่จะเน่าเสียก่อนมั้ยค่ะ .... เรื่องรถของแม่หวีพอจะมีวี่แววยังค่ะ...ลุ้นๆ ให้เจอค่ะ
ครูอ้อยก็อยากถามว่า...เรื่องรถ มีเบาะแสหรือยังคะ
รอให้หัวหน้าห้อง...คุณแป๋วเรียนถามก่อนค่ะ อิอิ
แหม ครูบาคะอะไรๆตอนนี้มันช่างคึกคักมีชีวิตชีวาดีจริงๆ
ที่ครูบาอยากได้คงเป็นหนังสือทำมือ ที่นุชมอบให้แน่ๆเลย หนังสือทำมือนั้นมีแต่คนอยากได้เพราะแปลกดี แต่หมดแล้วค่ะ ทำแค่ 30 เล่ม ที่จริงเนื้อหาของหนังสือที่พิมพ์ "ปริศนาแห่งภูมิปัญญาท้องถิ่น" ก็มาจากหนังสือทำมือ และได้แก้ไขให้ถูกต้อง ดีขึ้นกว่าหนังสือทำมือ นุชได้ส่งหนังสือมาให้ 2 เล่มนานแล้วคงได้รับแล้วใช่มั้ยคะ หากต้องการหนังสือ(ที่พิมพ์)อีกจะส่งมาให้ค่ะ
ต้องไปขอชิมแกงขนุนซักวันค่ะ
ขอหนังสือสักเล่มครับ ไว้ห้องสมุดที่นี่ ครับ
พ่อครูค่ะ
สงสัย รถแม่หวีอยากเบ่งแข่งแม่วัว ก้อเลยออกไปซิ่งค่ะ ถั่วเน่าเหลือแค่ 2 แผ่นเอง ไม่งั้นจะรีบไปแกงขนุนแบบอีสาน&เหนือ ให้ พี่อาจารย์แป๋ว และ
ชิมค่ะ