นกหวีดคือ เสียงสัญญาณแห่งชีวิตและการงานของชาวค่าย

ใครก็ตามที่มีวันและวัยอยู่ในรุ่นเดียวกับผมและเคยไปออกค่ายอาสาพัฒนาในสมัยที่เคยเป็นหนุ่มสาวนักแสวงหาในรั้วมหาวิทยาลัย   ผมเชื่อว่าจะคุ้นเคยกับ “เสียงนกหวีด”  เป็นยิ่งนัก  เพราะนกหวีด คือ สัญญาณเสียงของการเริ่มต้นชีวิตในค่าย  รวมถึงเสียงสัญญาณการหยุดพักจากการงานแห่งชีวิต  หรืออื่น ๆ อีกจิปาถะ 

   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ในเรื่องสั้น “เหมือนอย่างไม่เคย”  ของอาจารย์  วิทยากร  เชียงกูล  ก็สะท้อนภาพชีวิตชาวค่ายที่สัมพันธ์และเกี่ยวโยงกับเสียงนกหวีดอย่างแจ่มชัด  ดังว่า…</p><p>  “ตอนเที่ยงเธอได้ยินเสียงนกหวีดและเห็นพวกเขาวางมือจากงานเดินกลับที่พักกันเป็นกลุ่ม….เช้าวันรุ่งขึ้น  ทองม้วนไม่ได้ยินเสียงนกหวีดเหมือนเคย เธอรู้สึกว่าบางอย่างที่เคยยึดไว้ได้สูญหายไปเสียแล้ว….”    </p><p>  </p><p>ระยะหลังที่ผมมีโอกาสคลุกคลีเข้าออกค่ายอาสาพัฒนาอยู่อย่างไม่ว่างเว้น  ผมสัมผัสเห็นความเปลี่ยนแปลงและการเปลี่ยนถ่ายวัฒนธรรมชาวค่ายอยู่หลายประการ   แต่ที่ผมฉุกคิดอยู่เรื่อยมาก็คือ  “การจากไปของเสียงนกหวีด”  โดยมี  “เสียงอันกระหึ่มของเครื่องไฟ เครื่องเสียงที่เคลื่อนขยับเข้ามาทำหน้าที่แทนนกหวีดอย่างสนิทแน่น !”     </p><p>แน่นอนครับมันเป็นวิถีการเปลี่ยนถ่ายของรูปแบบที่คล้อยไปตามยุคสมัยทางสังคม  แต่อย่างไรสำหรับ  “คนหัวเก่าอายุแก่”  อย่างผมก็อดรำพึงถึง “เสียงนกหวีด”  ไม่ได้ </p><p>    </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมเคยได้พูดคุยกับนิสิตในมุมของการบอกเล่าและแลกเปลี่ยนมานักต่อนัก  ,  ผมเคยอธิบายให้ฟังว่านกหวีดคือ “เสียงสัญญาณแห่งชีวิตและการงานของชาวค่าย”  มันเป็นเสียงแห่งการปลุกให้ตื่น,  กำชับให้มากินข้าว,  บอกกล่าวให้มาประชุมและเล่นรอบกองไฟ,  ฯลฯ  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>เสียงนกหวีด  เป็นเช่นเดียวกับเสียงระฆังในโรงเรียนที่คอยทำหน้าที่ของการเคารพธงชาติ, เปลี่ยนชั่วโมงเรียน, พักเที่ยง  และเลิกเรียนกลับบ้าน   </p><p>แต่ตอนนี้ผมแทบไม่พบว่าในค่ายอาสาของนิสิตมีนกหวีดเป็นเครื่องสัญญาณกำกับการงานและชีวิตของพวกเขาแล้ว  สิ่งที่กระโดดเข้ามาทำหน้าที่แทนก็คือความมหึมาและก้องกระหึ่มของเครื่องไฟที่เร้าใจและเร้าพลังกว่าเป็นไหน ๆ  หนำซ้ำยังมีคุณประโยชน์เบ็ดเตล็ดกว่านกหวีด </p><p>  </p><p></p><p>ผมเห็นชาวค่ายใช้เครื่องไฟหรือเครื่องเสียงอย่างรื่นเริงบันเทิงใจ  บางทีเปิดเพลงให้ชาวค่ายได้ฟังอย่างคึกครื้น  บางครั้งก็ใช้ไมโครโฟนประกาศชี้แจงและนัดหมายประชุม  หรือแม้แต่เรียกระดมชาวค่ายมากินข้าวกินปลาก็ล้วนหนีไม่พ้นการอาศัยเครื่องไฟเป็นเครื่องมือของการสื่อสารแทบทั้งสิ้น    </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ตกดึก,  กิจกรรมรอบกองไฟระหว่างชาวค่ายกับชาวบ้านจากที่เคยตีกลองร้องเพลงด้วยปากเปล่าก็มีเครื่องเสียงเข้ามาเป็นอุปกรณ์บันเทิงอย่างลงตัว  สร้างความคึกคัก คึกครื้น และตื่นตัวอย่างน่าอัศจรรย์ใจ !</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">ผมเคยถามนิสิตเสมอว่าเครื่องไฟเหล่านี้ได้มาอย่างไร ?  ใครนำมาให้ ?  หรือจำเป็นแค่ไหนที่ต้องใช้เครื่องไฟอยู่ทุกเมื่อเชื่อวัน ?  </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p></p><p>เหตุที่ต้องไต่ถามเช่นนั้น  เพราะเกรงว่าการที่เครื่องเสียงเหล่านั้นต้องติดตั้งอยู่ในค่ายเป็นเวลาหลายคืนหลายวันเช่นนี้   ย่อมหมายถึง “ค่าใช้จ่าย”  ที่ใครสักคนต้องแบกรับหรือจ่ายไปอย่างไม่จำเป็น  และหากชำรุดเสียหายขึ้นมาก็ยิ่งเพิ่มภาระมากขึ้นเท่าตัว   หรือถ้าจำเป็นต้องใช้ก็ควรใช้ในห้วงยามที่จำเป็นจริง ๆ  เท่านั้น  …. </p><p>  </p><p>ผมอยากให้นิสิตเรียนรู้วัฒนธรรมการใช้เครื่องไฟ - เครื่องเสียงของชุมชนบ้าง  ซึ่งมักจะเกิดขึ้นในเทศกาล หรือวันพิเศษของชุมชนทั้งงานบุญงานทาน  งานมงคล  หรือแม้แต่งานไม่มงคลก็ด้วยเช่นกัน    </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">การได้มีโอกาสเที่ยวท่องในค่ายต่าง ๆ  ในช่วงนี้  ด้วยความที่ผมมีพื้นเพชีวิตเป็นคนบ้านนอกขอบชนบท  เมื่อสัญจรมาพบเครื่องเสียงชุดใหญ่ตั้งแช่อยู่ในพื้นที่การออกค่ายและกระหึ่มเสียงทำหน้าที่เบ็ดเตล็ดแทน “เสียงนกหวีด” เช่นนี้ก็ยิ่งอดไม่ได้ที่จะสะท้อนรำลึกถึงบรรยากาศของเสียงนกหวีดเมื่อครั้งที่ตนเองเคยเป็นชาวค่ายเมื่อหลายปีที่แล้ว   </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p>ขณะเดียวกันก็อดไม่ได้ที่จะคิดถึงห้วงชีวิตและบรรยากาศที่ตนเองเคยวิ่งเล่นในครัวเรือน – เฮือนงานแต่งงานที่สนุกเร้าใจ    หรือแม้แต่ชวนเศร้าสลดหดหู่ในครัวเรือน - เฮือนงานศพ ตลอดจนงานบุญกฐินและผ้าป่าที่ขับเสียงอันดังด้วยเครื่องไฟ, เครื่องเสียงชุดใหญ่    </p><p>    </p><p> </p><p> </p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">แด่  นกหวีด ..เสียงคุ้นเคยของชาวค่ายที่กำลังเลือนหายไป</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">21  มีนา  50</p>   <p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">พิธีมอบค่าย , ปลูกต้นกล้วย</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal">สกลนคร</p><p style="margin: 0cm 0cm 0pt" class="MsoNormal"></p>