จากการที่ได้ลงไปสัมผัสกับชุมชน...ทั้งจากการที่เป็นส่วนหนึ่งของชุมชน การทำงานกับชุมชน และการเดินทางไปยังชุมชนต่าง ๆ...ได้สังเกตเห็นปรากฎการณ์อย่างหนึ่ง...ที่เรียกว่า..."ปักป้าย ถ่ายรูป"...คำนี้ได้ยินครั้งแรก...จากปากผู้นำชุมชนที่อำเภอดงหลวง จังหวัดมุกดาหาร...ตอนที่เป็นผู้ช่วยนักวิจัยลงไปสัมภาษณ์ชาวบ้าน....เกิดจากคำถามที่ว่า...เกษตรผสมผสานของพ่อหน่วยงานไหนเป็นคนเข้ามาให้การสนับสนุน...คำตอบที่ได้รับ คือ มีหลายหน่วยงานเข้ามาพูดคุยว่าจะให้การสนับสนุน...แต่ไม่เห็นสนับสนุนอะไร...มาปักป้าย แล้วก็ถ่ายรูป....แล้วก็กลับ...สิ่งที่พ่อได้รับก็ คือ ป้ายชื่อหลาย ๆ หน่วยงาน...เกษตรผสมผสานนี้ เป็นสิ่งที่พ่อทำอยู่แล้ว เป็นวิถีชีวิต...แต่สิ่งที่พ่อได้รับเป็นที่ระลึกจากหน่วยงานที่เข้ามา...ก็คือ ป้ายชื่อ...เขาเข้ามาพูดแล้วก็คุย แล้วก็ถ่ายรูป แล้วก็กลับไป ไม่เห็นกลับมาอีกเลย...ที่ยกตัวอย่างจากความทรงจำ...ที่ช่วยสะท้อนปรากฎการณ์บางอย่างของบางหน่วยงานที่ลงไปทำงานกับชุมชน...แต่ขาดความจริงใจ...หลังจากที่ได้รับการบอกเล่าประสบการณ์จากพ่อใหญ่ที่อำเภอดงหลวง...ก็ได้ลองสังเกตและพูดคุยกับอีกหลาย ๆ ชุมชน...ได้เห็นว่าเกิดปรากฎการณ์ทำนองเดียวกันอีกหลายชุมชน...บางหน่วยงานถึงกับระบุลงไปเลยว่า...งบประมาณที่สนับสนุนนี้...ห้ามนำไปทำอย่างอื่นนากจากป้าย...หน่วยงานนี้สนับสนุนการทำป้ายอย่างนั้นหรือ?...ผมอ่านชื่อหน่วยงานก็ไม่น่าจะใช่...และหลังจากที่ปักป้ายถ่ายรูปแล้ว...ไม่รู้ว่าหน่วยงานจะได้รับอะไร..จากการปักป้ายถ่ายรูปนั้น...ต้องสารภาพว่าผมก็ไม่ได้ติดตามเพื่อให้รู้ความจริงถึงขนาดตามไปถามว่า...ทำไมพวกคุณทำได้แค่ปักป้ายถ่ายรูป...ที่เล่ามาเพียงอยากให้หลายหน่วยงานมีความจริงใจกับชุมชนมากขึ้นก็เท่านั้นเอง...อย่าให้ใครว่าได้ว่าคุณหากินกับชาวบ้าน...
การปักป้าย ถ่ายรูป : อัปลักษณ์งานพัฒนา
อย่าให้ใครว่าได้ว่าคุณหากินกับชาวบ้าน...
มีให้เห็นกันทุกๆที่ครับ ไม่อยากเอ่ยว่าหน่วยงานไหน...
ตรงนั้นคือจุดอ่อนครับ ควรกำจัด
เห็นใจชาวบ้านคะ มีป้ายมากมาย มีคนหลายกลุ่ม หลายองค์กรลงไปพัฒนา.....
เป็นเรื่องที่ต้องเรียนรู้กันไป เอื้อประโยชน์ให้แก่กัน
ที่สุด ชุมชนต้องได้ประโยชน์ด้วย
น้องชอลิ้วเฮียง
ขอบคุณพี่บางทรายครับ
ไม่เป็นเรื่องแปลกครับ มองโลกในแง่ดีเรื่องนี้เป็นเพียงส่วนหนึ่งของงานเท่านั้น จะปักป้ายพันป้าน ถ่ายรูปสักแสนภาพก็เชิญทำไปเถอะ แต่เนื้องานต้องดีนะครับ ผมว่า
ชอบเพลงในบันทึกจังครับ คิดถึงบรรยากาศค่าย
ของคุณคุณออตครับ ที่เข้ามาช่วยเติมเต็มความรู้…ไม่ปฏิเสธการประชาสัมพันธ์งานครับ…เพียงแต่เสียงสะท้อนของชุมชน…เขามองเราไม่ดีครับ…ถ้าไม่ทำอะไร…แล้วยังไปปักป้ายประชาสัมพันธ์ตัวเอง…คนภายนอกไม่รู้…แต่ชาวบ้านเขารู้…น่าอายนะครับ
หากเป็นเช่นนั้นชาวบ้านไม่อายหรอกครับ แต่สมเพชการทำงานของหน่วยงานนั้น ๆ แทนครับ ยืนยันว่าชอบเพลงอยู่ครับ
น่าอายในที่นี้…หมายถึง หน่วยงานควรจะอายชาวบ้านที่ชาวบ้านเขารู้ทันครับ และใครที่ทำงานสไตล์แบบนั้นและได้เข้ามาอ่านหวังว่าคงไม่ทำอีก ชาวบ้านเขารู้ทัน แต่เขาไม่พูด อาจเพราะเกรงใจ “หัวหน้า”ก็เป็นได้ …ก็พยายามจะหาเพลงที่เข้ากับบล๊อกน่ะครับ…หาไปหามา ก็เลยเอาเพลงค่ายนี่แหละ…ดีใจครับ ที่มีคนชอบเหมือนกัน
นิยาม ให้ชัดคือ โครงการห่วยแตกแต่อยากได้หน้าได้รายงาน เพื่อผลอะไรบางอย่าง ความยั่งยืนไม่มี ชาวบ้านไม่ได้คิด ส่วนมากเป็นการยัดเยียด ฉะนั้นแล้วเครือข่ายของชาวบ้านเองต้องเข้มแข็งมีผู้นำที่เข้าใจ เข้าถึงเนื้องานการพัฒนาอย่างถูกต้อง สิ่งนี้มิใช่หรือที่เราอยากจะให้เกิดกับชาวบ้าน หน่วยงานของรัฐจ๋าเร่งมือหน่อยนะ