GotoKnow
  • เข้าระบบ
  • สมัครสมาชิก
  • แผงจัดการ
  • ออกจากระบบ
GotoKnow

วิถีชีวิตลีซู

ชาติพันธ์ลีซู

ลีซู หรือ ลีซอ เป็นกลุ่มชาติพันธุ์ที่จัดอยู่ในกลุ่มธิเบต พม่า ของชนชาติโล โล เช่นเดียวกับชาวลาหู่และอาข่า เกี่ยวกับถิ่นกำเนิดดั้งเดิมของชาวลาหู่มีการบันทึกไว้แตกต่างกัน ประเสริฐ ชัยพิกุสิต (๒๕๒๙ : ) บันทึกไว้ว่าอยู่บริเวณต้นน้ำโขง และแม่น้ำสาละวิน ในประเทศธิเบต ส่วนบุญช่วย ศรีสวัสดิ์(๒๕๔๔:๒๘๕) เขียนไว้ในหนังสือ“ชาวเขาในไทยอยู่เหนือหุบเขาสาละวิน ในเขตมณฑลยูนนานตะวันตกเฉียงเหนือและตอนเหนือของรัฐคะฉิ่น ประเทศพม่า ชาวลีซูส่วนใหญ่เชื่อว่าเมื่อ ๔,๐๐๐ ปีที่ผ่านมา พวกตนเคยมีอาณาจักรเป็นของตนเอง แต่ต้องเสียดินแดนให้กับจีน และกลายเป็นคนไร้แผ่นดิน (ทวิช, ๒๕๓๘, อ้างในวิเชียร, ๒๕๔๔ :) ต่อมาชาวลีซูจึงได้เคลื่อนย้ายเข้าสู่รัฐฉานตอนใต้ กระจัดกระจายอยู่ตามภูเขาในเมืองต่าง ๆ เช่น เมืองแสนหวี , เมืองเชียงตุง บางส่วนอพยพไปอยู่เขตเมืองซือเหมา ,สิบสองปันนาประเทศจีน และแขวงฟองสาลี, แขวงหัวของประเทศลาวภาคเหนือตอนบนประเทศไทยทางด้านจังหวัดเชียงราย เชียงใหม่ และแม่ฮ่องสอน ก่อนการสถาปนารัฐชาติสมัยใหม่ หรือประมาณ ๖๐ - ๗๐ ปีที่ผ่าน (บุญช่วย,๒๕๔๕:๒๘๖)

ลีซู สามารถแบ่งกลุ่มย่อยเป็น ๒ กลุ่ม คือ ลีซอลายหรือลีซอผิว์ และลีซอดำ การแต่งกาย ผู้หญิงสวมเสื้อแขนยาวชายเสื้อยาวถึงน่อง นุ่งกางเกงขากว้างหลวมๆ ซ้อนทับด้านใน คาดเอวด้วยผ้าสีดำผืนใหญ่ และพันน่องด้วยผ้าสีดำ เสื้อของลีซูลายจะประกอบผ้าหลากสีสรรค์ เช่นสีเขียว แดง ส้ม ฟ้า ฯลฯ ส่วนลีซูดำสวมชุดสีดำล้วน ผู้ชายทั้งสองกลุ่ม สวมกางเกงขากว้างสั้นประมาณครึ่งน่อง สีสดใส สวมเสื้อกระดุมป้ายสีดำ โพกผ้าผืนใหญ่สีขาวรอบศีรษะ

ชาวลีซู ตั้งบ้านเรือนอยู่บนพื้นที่สูงที่มีอากาศหนาวเย็น มีแหล่งน้ำเพียงพอต่อการบริโภคตลอดทั้งปี ภายในหมู่บ้านจะมีศาลผี ซึ่งเป็นที่สิงสถิตของเทพเจ้า คอยปกป้องคลุมครองหมู่บ้าน นิยมสร้างบ้านเรือนทั้งแบบค่อมดินและแบบยกพื้น ประตูบ้านแต่ละหลังจะไม่ตรงกับประตูศาลผี และประตูบ้านของผู้อื่น สำหรับบ้านแซ่สกุลเดียวกัน ผู้อ่อนอาวุโสกว่าจะสร้างบ้านอยู่ด้านหน้าของผู้มีอาวุโสกว่าไม่ได้ (ประเสริฐ,๒๕๒๙ : ๒๑-๒๒)

ชาวลีซูมีการนับญาติทางแซ่สกุลเช่นเดียวกับชาวม้งและชาวเมี่ยน แซ่สกุลของชาวลีซูในประเทศไทยมีประมาณ ๓๐ แซ่ ส่วนใหญ่มีบรรพบุรุษเป็นชาวจีน ลีซอแท้ๆ มีเพียง ๕ -๖ แซ่สกุล นอกจากนี้ยังมีแซ่สกุลของเชื้อสายไทยใหญ่และเผ่าอื่นๆ (ประเสริฐ,๒๕๓๕:) หญิงชายซึ่งอยู่ในแซ่เดียวกันไม่สามารถแต่งงานกันได้ เพราะถือว่ามีผีบรรพบุรุษคนเดียวกัน แซ่สกุลยังช่วยทำให้สมาชิกเกิดความเคารพนับถือและช่วยเหลือซึ่งกันและกันในยามที่คับขัน

ภายในชุมชนของชาวลีซูแต่ละแห่งจะประกอบไปด้วย กลุ่มแซ่สกุลต่างๆ อย่างน้อย ๓ สกุล / “ผู้อาวุโสคอยดูแลความสงบภายในแซ่สกุล/ “ผู้นำด้านการปกครองหรือชั่วทูผะดูแลความสงบภายในชุมชน/ “หมอผีทำหน้าที่ดำเนินกิจกรรมทางศาสนา,พิธีกรรม และหมอเมืองค่อยรักษาพยาบาลให้กับคนในชุมชน ชาวลีซูนับถือผีภูเขาใหญ่ ,ผีประจำหมู่บ้าน หรืออาปาหมุฮีและผีบรรพบุรุษ,พิธีกรรมที่สำคัญได้แก่ พิธีปีใหม่ พิธีกินข้าวโพดใหม่ พิธีกินข้าวใหม่ เป็นต้น

ลีซูเป็นอีกกลุ่มหนึ่งที่มีวิถีการผลิตแบบตัดฟันโค่นเผ่า ปลูกข้าวเป็นหลักและปลูกฝิ่นเป็นรายได้เสริม จึงทำให้มีการติดต่อแลกเปลี่ยนกับกลุ่มชาติพันธุ์อื่น ๆ ตลอดเวลา แรงงานส่วนใหญ่ได้มาจากครัวเรือน ปัจจุบันการผลิตของชาวลีซูเริ่มเปลี่ยนไปเป็นการปลูกพืชเชิงเดี่ยวเพิ่มมากขึ้น เช่น กาแฟ ชา ถั่วแดง มันฝรั่ง ข้าวโพด มะเขือเทศ ขิง

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย 

หมายเลขบันทึก: 78539
เขียน:
แก้ไข:
ความเห็น: 1
อ่าน:
สัญญาอนุญาต: สงวนสิทธิ์ทุกประการ

ความเห็น (1)

เวบนี้ไม่เคยเข้ามาเลย วันนี้เปิดเจอพอดีเลยเข้ามมาดีใจจังที่มีคนทำข้อมูลลีซู ว่างๆเข้ามาแลกเปลี่ยนที่เวบนี้ www.hilltribe.org ได้นะ น้องก็ทำข้อมูลลีซูเหมือนกัน

น้องไม่รู้ว่าข้อมูลนั้นถูกมากน้อยนะ ถ้าพี่ๆช่วยมาดูคงจะดีมากค่ะ