ตอนที่ ๑ (ปี ๒๕๖๘)
ปีนี้ ผมไปนอนค้างที่โรงแรมเซนทารา แกรนด์ แอท เซนทรัลเวิร์ล คืนวันที่ ๒๕ - ๓๐ มกราคม ๒๕๖๙ รวม ๖ คืนเท่าปีที่แล้ว พักที่ห้อง ๔๗๑๐ ที่แสนจะสุขสบาย ได้โอกาสมีชีวิตอยู่ในสภาพแวดล้อมที่แตกต่างจากที่บ้าน และมีเวลาสะท้อนคิดชีวิตของตนเอง ปีนี้ขอสะท้อนคิดเชื่อมโยงกับการได้มีโอกาสเข้าไปเกี่ยวข้องกับมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ในพระบรมราชูปถัมภ์ ในลักษณะคล้ายๆ เข้าไปถวายงานรับใช้กรมสมเด็จพระเทพรัตน์ฯ
คนที่ผลักดันผมเข้าไปคือ อ. หมอประเวศ วะสี ที่เพิ่งจากไปเมื่อวันเสาร์ที่ ๑๐ มกราคม ๒๕๖๙ เวลา ๒๐.๕๓ น. ที่บ้านซอยประกอบผล บางยี่ขัน ตอนแรกก็เข้าไปเป็นกรรมการในคณะกรรมการตัดสินรางวัล แล้วต่อมาเป็นกรรมการฝ่ายไทยที่เรียกชื่อว่า คณะกรรมการที่ปรึกษาวิชาการ (SAC – Scientific Advisory Committee) ที่ อ. ประเวศ ริเริ่มและเป็นประธานกรรมการ ที่ไม่กี่ปีต่อมาท่านลาออก และยกหน้าที่ประธานให้ผม เมื่อ ศ. นพ. ณัฐ ภมรประวัติ ถึงแก่กรรมในเดือนกุมภาพันธ์ ๒๕๔๗ อ. หมอประเวศก็ผลักดันให้ผมเป็นประธานคณะกรรมการรางวัลนานาชาติ (International Award Committee - IAC) แทน เป็นอยู่จน พ.ศ. ๒๕๖๖ จึงส่งต่อหน้าที่ให้ ศ. ดร. นพ. ประสิทธิ์ วัฒนาภา ที่ผมส่งต่อหน้าที่ประธาน SAC มาก่อนแล้วหลายปี จะเห็ว่า ผมทำหน้าที่ประธานคณะกรรมการตัดสินรางวัลอยู่ถึง ๑๙ ปี โดยหลังตัดสินทุกปี ก็ต้องคอยเงี่ยหูฟังว่ามีคนร้องยี้บ้างหรือเปล่า โชคดีที่ไม่ได้ยิน
การทำหน้าที่ประธานคณะกรรมการตัดสินรางวัลเป็นงานยากและซับซ้อน ยิ่งตัวผมที่ไม่ค่อยมีความรู้ความเข้าใจทางวิทยาศาสตร์เท่าไรนัก และด้านงานวิจัยการแพทย์และสาธารณสุข ก็งูๆ ปลาๆ จึงเป็นประธานแบบรับฟัง มากกว่าแบบมีภาวะผู้นำ โชคดีที่กรรมการเข้มแข็ง และมักตกลงกันได้ไม่ยาก มีอยู่ปีเดียวที่ต้องออกสียงลงคะแนน แถมคะแนนออกมาเท่ากัน ประธานจึงต้องออกเสียงตัดสิน ซึ่งกรรมการก็ยอมรับโดยดี โล่งอกไป
ต่อมา เมื่อมูลนิธิรางวัลสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดลดำเนินการครบ ๑๕ ปี มีการปรึกษากันว่าจะจัดงานวิชาการฉลอง โดยเคยจัดมาแล้ว (โดย ศ. ดร. นพ. ณัฐ ภมรประวัติ เป็นประธาน) ๒ ครั้ง คือตอนครบ ๕ ปี กับ ๑๐ ปี เป็นการประชุมวิชาการจริงๆ คือ มี keynote และ paper presentation แต่ตอนฉลอง ๑๕ ปี เราปรึกษากันว่า จะจัดเป็นการประชุมวิชาการเชิงนโยบาย เน้นที่ระบบสุขภาพโลก จัด Prince Mahidol Award Conference (PMAC) โดยเชิญชวนหน่วยงานดูแลหรือเกี่ยวข้องกับระบบสุขภาพโลกเป็นเจ้าภาพร่วม อาศัยความกว้างขวางของ นพ. สุวิทย์ วิบุลผลประเสริฐ และความเป็นนักวิชาการใหญ่ระดับโลกด้าน health economics ของ นพ. วิโรรจน์ ตั้งเจริญเสถียร
อาศัยการดำเนินรอยตามอุดมการณ์ “เพื่อประโยชน์ของเพื่อนมนุษย์” ของสมเด็จพระบรมราชชนก สมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล ผู้เข้ามาร่วมออกแบบการประชุมแต่ละครั้ง จากราวๆ ๒๐ หน่วยงาน ทั้งในประเทศไทยและจากองค์การระหว่างประเทศ ผู้เข้าร่วมประชุมครั้งละ ๔๐ - ๖๐ คน รวมประชุมเตรียมการณ์ปีละ ๔ ครั้ง ใน ๔ ประเทศ ผู้เข้าร่วมประชุมแสดงความเป็น “เจ้าของ” และร่วมกันคิดออกแบบการประชุมอย่างเอาจริงเอาจังยิ่ง ทำให้ PMAC ทุกครั้งประสบความสำเร็จอย่างคุณภาพสูงมาก
ตั้งแต่ปีนี้เป็นต้นไป PMAC SI (Strategic Institute) ที่เป็น virtual institute ทำหน้าที่ดำเนินการ สร้างผลกระทบ จากผลการประชุม PMAC ผมหวังว่า จะช่วยให้ สนองพระราชปณิธานของสมเด็จเจ้าฟ้ามหิดล “เพื่อประโยชน์ของเพื่อนมนุษย์” ได้มากยิ่งขึ้น
ผมสะท้อนคิดกับตนเองว่า เป็นคนมีบุญที่ได้มีโอกาสร่วมงานนี้ ได้ทั้งความรู้ และความอิ่มใจ
วิจารณ์ พานิช
๑ มี.ค. ๖๙
อาจารย์มีคุณประโยชน์ต่อองค์กรทั้งในระดับประเทศและนานาชาติ การเห็นอาจารย์เป็นแบบอย่างทำให้ผู้ที่คอยติดตามอ่านเรื่องราวของอาจารย์ยังต้องทำงานต่อไปค่ะ