PMAC 2027 1st Preparatory Meeting จัดเช้าวันอาทิตย์ที่ ๒๕ มกราคม ๒๕๖๙ ที่คณะแพทยศาสตร์ โรงพยาบาลรามาธิบดี มหาวิทยาลัยมหิดล หัวข้อของ PMAC 2027 เป็นเรื่อง CoDH – Commercial Determinants of Health ซึ่งหมายถึงผลกระทบของธุรกิจการค้าต่อสุขภาพ ที่มีทั้งด้านบวกและด้านลบ เป้าหมายของการประชุมคือ หาทางเพิ่มด้านบวก และลดด้านลบ ซึ่งผมเห็นว่า เรื่องเพิ่มด้านบวก ฝ่ายธุรกิจเขาเก่งอยู่แล้ว PMAC ต้องหาทางเสนอวิธีลดด้านลบ โดยต้องไม่ลืมยกย่องด้านบวกของธุรกิจการค้าที่มีผลต่อสุขภาพด้วย
การประชุมครั้งนี้ มีผู้เข้าประชุม ๘๗ คน ที่น่าสังเกตคือ หน่วยงานของรัฐบาลสหรัฐอเมริกา คือ USAID ไม่ได้เป็นเจ้าภาพร่วมแล้ว เพราะนโยบายของ ปธน. ทรัมป์ ไม่ต้องการร่วมมือหลายฝ่าย ต้องการเจรจาเพื่อผลประโยชน์ของเอมริกาเป็นหลัก และลาออกจากสมาชิกองค์การอนามัยโลกเมื่อวันที่ ๒๒ มกราคม ๒๕๖๙ นี่เอง
ในการประชุม IOC (International Organizing Committee) ครั้งก่อนๆ ผู้ใหญ่ฝ่ายไทยบ่นกันว่า กรรมการฝ่ายไทยไม่ค่อยมีบทบาท แต่คราวนี้ ทีมไทย (นำโดย สสส.) เป็นแกนนำในการร่างแนวความคิดหลักของการประชุม พร้อมทั้งหัวข้อหรือประเด็นของ 3 Subtheme โดยผู้นำเสนอคือคุณมิลิน รุตดิษ
เอกสารเสนอของทีมยกร่างมีรายละเอียดและเ กสารอ้างอิงมาก เสนอชื่อหัวข้อการประชุมมา ๔ ชื่อ คือ Commercial Determinants of Health – Humans, Corporations and Societies – Who is in Charge of our Health? • Who is in Charge of our Health? People, Corporations, Societies and the Commerial Determinants of Health • Commercial Determinants of Health – Addressing Negative and Enhancing Positive Impacts • Achieving Health through addressing Commercial Determinants of Health ที่ประชุมยังไม่อภิปรายเรื่องชื่อ
ทีม ADB ให้ เอไอ เขียนไดอะแกรมแสดงภาพปฏิสัมพันธ์ระหว่างปัจจัยต่างๆ ที่กำกับพฤติกรรมของภาคธุรกิจการค้า ที่ส่งผลต่อสุขภาพของผู้คน และต่อระบบสุขภาพ โดยมี ๒ กลุ่มปัจจัย คือ ปัจจัยภาพใหญ่ (Macro Structures) ได้แก่ กระบวนทัศน์ด้านเศรษฐกิจ การค้าและการลงทุน โครงสร้างเทคโนโลยีและข้อมูล ระบบการเงินและอำนาจในโลก กับ ปัจจัยระบบการกำกับ และอำนาจ ได้แก่ อำนาจตัดสินใจ อำนาจกำหนดเรื่อง ประเด็น หรือวาระ ปัจจัยด้านอุดมการณ์หรือสภาพชีวิต ปัจจัยด้านการกำหนดกฎเกณฑ์กติกา และปัจจัยด้านความรับผิดรับชอบ
หลังการนำเสนอหลักการ และประเด็นหลัก ๓ ประเด็น คือ (๑) ทำความเข้าใจระบบและพลังของธุรกิจและการค้า (๒) ทำความเข้าใจผลกระทบ ใครได้ใครเสีย (๓) ทำความเข้าใจระบบกำกับควบคุมให้ธุรกิจการค้าส่งผลบวกต่อสุขภาพ ที่ประชุมเสนอความเห็นกันอย่างคึกคักและกว้างขวาง คำอภิปรายที่สำคัญที่สุดมาจาก Tim Mastro ที่บอกว่า ปีนี้ น่าจะเกิดการเปลี่ยนแปลงในระบบการเมืองการค้าโลกอย่างรุนแรง ที่การประชุม PMAC 2027 ในเดือนมกราคม ๒๕๗๐ จะต้องเตรียมตัวนำปัจจัยนั้นเข้าสู่การประชุมด้วย คำอภิปรายสำคัญคือ ควรให้ความสำคัญต่อเรื่องเชิงโครงสร้างให้มาก
ประเด็นสำคัญที่สุดในการอภิปรายคือ การเชื้อเชิญภาคธุรกิจเข้ามาเป็น co-organizer ของการประชุม ผ่านมุมมองที่ไว้วางใจกัน ว่าเขาก็ต้องการให้โลกมีสุขภาวะ เพื่อให้ธุรกิจเจริญก้าวหน้า เข้ามาร่วมทำความเข้าใจความซับซ้อนของระบบ และร่วมกันหาทางออก ให้ธุรกิจการค้าส่งผลบวกต่อระบบสุขภาพทั้งในระดับ micro, meso และ macro
ผมชอบที่มีคนเสนอว่า ควรมีภาคีร่วมจัดจากภาคประชาสังคม หรือประชาชน และผู้เยาว์ด้วย เพื่อให้ได้ร่วมกันทำความเข้าใจว่า ทุกฝ่ายเป็นทั้งตัวปัญหา (ผู้ร้าย) ผู้รับผล และผู้ร่วมแก้ ทั้งโดยรู้ตัวและไม่รู้ตัว มาร่วมกันเรียนรู้เพื่อรู้ตัวว่าจะเปลี่ยนตนเองจาก part of the problem ไปเป็น part of the solution ได้อย่างไร
ผมตีความว่า ระบบสุขภาพ มีปฏิสัมพันธ์กับระบบการเมือง เศรษฐกิจ สังคม และระบบธุรกิจการค้าก็มีปฏิสัมพันธ์กับทั้ง ๓ ระบบนั้น และส่งผลกระทบต่อกันและกันด้วย ทั้งโดยตรงและโดยอ้อม โดยผมมองว่า เอกสารและการนำเสนอของทีมยกร่าง (ที่ผู้เข้าร่วมประชุมชมกันถ้วนหน้า) ยังมองระบบสังคมระดับชาวบ้านน้อยไป หรือไม่ได้คำนึงถึงเลย
ในตอนท้ายของการประชุมครึ่งวัน มีการหารือและตกลงกันว่า PMAC 2028 จะเรื่อง “2030 and Beyond: Charting the Next Era of Global Development” หรือ "Global Goals in Transition: From 2030 to the Future We Choose" เพื่อเสนอการพัฒนาโลก หลัง SDG ในปี 2030 และ PMAC 2029 เรื่อง From Well-being to Whole-being: Placing Spiritual Health at the Heart of Global Health Transformation
การประชุมครั้งนี้คุณภาพสูงมาก และคณะแพทยศาสตร์โรงพยาบาลรามาธิบดีก็จัดการประชุม และอาหารเครื่องดื่มไว้ต้อนรับอย่างดีมาก
วิจารณ์ พานิช
๒๕ ม.ค. ๖๙
ห้อง ๔๗๑๐ โรงแรมเซนทารา แกรนด์ แอท เซนทรัลเวิร์ล
690304, ชีวิตที่พอเพียง, PMAC, PMAC 2027, CoDH, PMA, PMAF, CDH
