การอนุเคราะห์ด้วยอามิส ๑ การอนุเคราะห์ด้วยธรรม ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาการอนุเคราะห์ ๒ อย่างนี้ การอนุเคราะห์ด้วยธรรมเป็นเลิศ

We have looked at ทำบุญ (Make Punña) https://www.gotoknow.org/posts/726920 , and see that ทาน (giving; [make] dāna ) is a prominent way to make punña.

ทานสูตร1 พระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๓ พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๑๕ : [๑๒๑] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ทาน ๘ ประการนี้ ๘ ประการเป็นไฉน คือ บางคนหวังได้จึงให้ทาน ๑ บางคนให้ทานเพราะกลัว ๑ บางคนให้ทาน เพราะนึกว่า เขาให้แก่เราแล้ว ๑ บางคนให้ทานเพราะนึกว่า เขาจักให้ ตอบแทน ๑ บางคนให้ทานเพราะนึกว่า ทานเป็นการดี ๑ บางคนให้ทานเพราะ นึกว่า เราหุงหากิน ชนเหล่านี้หุงหากินไม่ได้ เราหุงหากินได้ จะไม่ให้ทานแก่ ชนเหล่านี้ผู้ไม่หุงหากินไม่สมควร ๑ บางคนให้ทานเพราะนึกว่า เมื่อเราให้ทาน กิตติศัพท์อันงามย่อมฟุ้งไป ๑ บางคนให้ทานเพื่อประดับปรุงแต่งจิต ๑ ดูกรภิกษุ ทั้งหลาย ทาน ๘ ประการนี้แล ฯ

[My interpretation] Therre are 8 kinds of/motivations for giving or gifts:
1) อาสัชชะ - ชดเชย (Āsajja) - giving compensation or restitution (for damages and loss)
2) ภยา - ข่มขู่ กรรโชก (Bhayā) - giving under duress or threat (to reduce danger or to pay ransom)
3) อทาสิ เม -ให้ตอบ (Adāsi me) - giving in return to a received gift (reciprocating)
4) ทัสสติ เม -ให้หวังได้คืน (Dassati me) - giving and expeccting a return gift (expected reciprocal)
*5) สาหุ ทานนฺติ -นึกว่าการให้ดี (sahu dananti) - giving is good (a right thing is to give)
*6) ปจนฺโต อปจนฺตานํ -นึกว่าการไม่ให้ไม่ดี - not giving is not good (a wrong thing is not to give)
7) กิตฺติสทฺโท อพฺภุคฺคจฺฉตี (kittisaddo abbhuggacchati) - giving to make fame or social status (buying favour)
*8) จิตฺตาลงฺการจิตฺตปริกฺขารตฺถํ (cittalankaracittaparikkharattha) giving for betterment of the mind

NB. 1. * (asterisk) in front of the list number indicates kusala dāna (กุศลทาน).
- “บางคนหวังได้จึงให้ทาน” is quite different from “อาสัชชะ - ชดเชย (Āsajja) - giving compensation or restitution (for damages and loss)”. [My interpretation is from the Pāli อาสชฺช (romanized as āsajja = insulting, offending, assailing (from the Pali Text Society dictionary).
2. for 6) นึกว่าการไม่ให้ไม่ดี : in Pāli (in Roman and Thai script and translations)
aham pacami ime na pacanti narahami pacanto apacantanam danam na datunti I cook, they don’t, I can cook, it’s not proper not to give them (who don’t cook) some อหํ ปจามิ อิเม น ปจนฺติ นารหามิ ปจนฺโต อปจนฺตานํ ทานํ น ทาตุนฺติ เราหุงหากิน ชนเหล่านี้หุงหากินไม่ได้ เราหุงหากินได้ จะไม่ให้ทานแก่ ชนเหล่านี้ผู้ไม่หุงหากินไม่สมควร

We should see that giving (ทำทาน making dāna) is not certain to make punña (ได้บุญ). Much depends on [our] motivations to make dāna. Furthermore, we see that ..การอนุเคราะห์ด้วยอามิส ๑ การอนุเคราะห์ด้วยธรรม ๑ ดูกรภิกษุทั้งหลาย บรรดาการอนุเคราะห์ ๒ อย่างนี้ การอนุเคราะห์ด้วยธรรมเป็นเลิศ [พระไตรปิฎกเล่มที่ ๒๕ พระสุตตันตปิฎกเล่มที่ ๑๗ ทานวคฺโค จตุตฺโถ].
Is this verse intended for bikkhave (ภิกษุทั้งหลาย)? They can make dāna too.

So, does it mean the gift needs to be chosen carefully to maximize punña? Elsewhere there is analysis on “The quality of the gift depends on the mind of both the giver (pure intent, rightful earning) and receiver (virtue, faith in kamma).” Often we see that the value of the gift depends on the receiver.

From ประมวลศัพท์พุทธศาสตร์(ป.อ. ปยุตฺโต): ทาน: การให้, ยกมอบแก่ผู้อื่น, ให้ของที่ควรให้ แก่คนที่ควรให้ เพื่อประโยชน์แก่เขา, สละให้ปันสิ่งของของตนเพื่อประโยชน์แก่ผู้อื่น; สิ่งที่ให้, ทรัพย์สินสิ่งของที่มอบให้หรือแจกออกไป; ทาน ๒ คือ ๑. อามิสทาน ให้สิ่งของ ๒. ธรรมทาน ให้ธรรม; ทาน ๒ อีกหมวดหนึ่ง คือ ๑. สังฆทาน ให้แก่สงฆ์ หรือให้เพื่อส่วนรวม ๒. ปาฏิบุคลิกทาน ให้เจาะจงแก่บุคคลผู้ใดผู้หนึ่งโดยเฉพาะ (ข้อ ๑ ในทศพิธราชธรรม, ข้อ ๑ ในบารมี ๑๐, ข้อ ๑ ในบุญกิริยาวัตถุ ๓ และ ๑๐, ข้อ ๑ ในสังคหวัตถุ ๔, ข้อ ๑ ในสัปปุริสบัญญัติ ๓) ทานมิใช่ถูกต้องดีงามหรือเป็นบุญเสมอไป ทานบางอย่างถือไม่ได้ว่าเป็นทาน และเป็นบาปด้วย ในพระไตรปิฎก (วินย.๘/๙๗๙/๓๒๖) กล่าวถึงทานที่ชาวโลกถือกันว่าเป็นบุญ แต่ที่แท้หาเป็นบุญไม่ (ทานที่เป็นบาป) ๕ อย่าง คือ ๑. มัชชทาน (ให้น้ำเมา) ๒. สมัชชทาน (ให้มหรสพ) ๓. อิตถีทาน (ให้สตรี) ๔. อุสภทาน (ท่านอธิบายว่าปล่อยให้โคอุสภะเข้าไปในฝูงโค) ๕. จิตรกรรมทาน (ให้ภาพยั่วยุกิเลส เช่น ภาพสตรีและบุรุษเสพเมถุน), ในคัมภีร์มิลินทปัญหา (มิลินท.๓๕๒) กล่าวถึงทานที่ไม่นับว่าเป็นทาน อันนำไปสู่อบาย ๑๐ อย่าง ได้แก่ ๕ อย่างที่กล่าวแล้ว และเพิ่มอีก ๕ คือ ๖. สัตถทาน (ให้ศัสตรา) ๗. วิสทาน (ให้ยาพิษ) ๗. สังขลิกทาน (ให้โซ่ตรวน) ๘. กุกกุฏสูกรทาน (ให้ไก่ให้สุกร) ๙. ตุลากูฏมานกูฏทาน (ให้เครื่องชั่งตวงวัดโกง); สำหรับสมัชชทาน พึง ดู สาธุกีฬา
We can choose from the list and other lists referred therein.

What do you think? Are you making dāna and punña today?