วันที่ 10 มกราคม 2569 ที่ผ่านมา ถือเป็นวันแห่งความสูญเสียครั้งยิ่งใหญ่ของวงการสาธารณสุขและการศึกษาไทย เมื่อเราต้องสิ้น “ราษฎรอาวุโส” ศ.นพ.ประเวศ วะสี

ในฐานะผู้ดูแล GotoKnow ดิฉันขอใช้วาระนี้ร่วมกับสมาชิกทุกท่าน เพื่อระลึกถึงพระคุณของท่าน และทบทวนว่า “รากฐานทางความคิด” ที่ท่านได้วางไว้ มีส่วนสร้างตัวตนของ GotoKnow ขึ้นมาได้อย่างไร

1. หมอประเวศ: ผู้ค้นพบ “ความเข้มแข็งของสังคม”

หลายท่านอาจรู้จักคุณหมอประเวศในฐานะนักวิทยาศาสตร์รางวัลแมกไซไซ ผู้ค้นพบกลไกโรคทาลัสซีเมีย หรือผู้ก่อตั้งองค์กรตระกูล ส. (เช่น สสส., สปสช., สวรส.) ที่ช่วยดูแลสุขภาพคนไทยทั้งประเทศ

แต่สำหรับชาว GotoKnow คุณหมอประเวศคือ “ปราชญ์ผู้มองเห็นอนาคต” ท่านเจ้าของทฤษฎี “สามเหลี่ยมเขยื้อนภูเขา” ที่สอนเราเสมอว่า ปัญหาที่ยากเหมือนภูเขา (ความยากจน, ความเหลื่อมล้ำ) จะแก้ได้ต้องประกอบด้วย 3 ส่วน:

  • (1) ความรู้ (ปัญญา)
  • (2) ความเคลื่อนไหวทางสังคม (Social Movement)
  • (3) อำนาจรัฐ

GotoKnow ถือกำเนิดขึ้นมาเพื่อตอบโจทย์ในข้อ 1 และ 2 นั่นคือการเป็นพื้นที่สร้าง “ปัญญารวมหมู่” และสร้าง “เครือข่ายสังคม” ที่เข้มแข็งนั่นเอง

2. หมอวิจารณ์: ผู้รับไม้ต่อและลงมือทำ

แนวคิดอันยิ่งใหญ่ของคุณหมอประเวศ คงเป็นเพียงนามธรรม หากขาด ศ.นพ.วิจารณ์ พานิช (ประธานมูลนิธิสถาบันส่งเสริมการจัดการความรู้เพื่อสังคม - สคส.) คุณหมอวิจารณ์เชื่อมั่นในแนวคิดของหมอประเวศอย่างสุดหัวใจ ท่านจึงมองหาเครื่องมือที่จะดึงความรู้จากคนตัวเล็กตัวน้อยออกมา และท่านก็ได้เลือกและสนับสนุน GotoKnow ให้เป็นพื้นที่แลกเปลี่ยนเรียนรู้นั้น

ถ้าหมอประเวศคือ “เข็มทิศ” หมอวิจารณ์ก็คือ “คนเดินเรือ” และ GotoKnow คือ “เรือ” ที่บรรทุกคนไทยผู้ใฝ่รู้มารวมกัน

3. พันธกิจที่ยังคงอยู่

ตลอดชีวิตของคุณหมอประเวศ ท่านทุ่มเทให้กับการสร้าง “สังคมแห่งการเรียนรู้” ท่านเชื่อว่าคนไทยเก่งและดี แต่ขาดการเชื่อมโยง วันนี้ แม้ท่านจะจากไป แต่ “ตะกอนความคิด” ของท่านยังคงฝังแน่นอยู่ในทุกบรรทัดที่สมาชิก GotoKnow เขียนแบ่งปันกัน ไม่ว่าจะเป็นเรื่องการดูแลผู้ป่วย การสอนหนังสือ หรือการทำเกษตร ฯลฯ

ในนามของคณะทำงาน GotoKnow เราขอน้อมคารวะดวงวิญญาณของ ศ.นพ.ประเวศ วะสี ด้วยความอาลัยยิ่ง และขอให้คำมั่นสัญญาว่า เราจะรักษาพื้นที่แห่งนี้ ให้เป็นแปลงเพาะพันธุ์ปัญญา เพื่อขับเคลื่อนสังคมไทยตามเจตนารมณ์ของท่านตลอดไป

ด้วยความเคารพและอาลัยยิ่ง

ดร.จันทวรรณ ปิยะวัฒน์

สมาชิกและทีมงาน GotoKnow

11 มกราคม 2569