อรรถการ สัตยพาณิชย์
หากพูดถึง "คัมภีร์" การบริหารธุรกิจที่เป็นรากฐานให้แก่องค์กรชั้นนำทั่วโลกมานานกว่า 4 ทศวรรษ คงไม่มีใครไม่รู้จักหนังสือ "In Search of Excellence" (1982) ผลงานของ Thomas J. Peters (หรือ Tom Peters) และ Robert H. Waterman, Jr. อดีตที่ปรึกษาจากบริษัท McKinsey & Company
ย้อนกลับไปในปี 1977 ท่ามกลางวิกฤติความเชื่อมั่นของบริษัทอเมริกันที่กำลังถูกท้าทายโดยยักษ์ใหญ่จากญี่ปุ่น McKinsey ได้ริเริ่มโครงการวิจัยเพื่อหา "สูตรลับ" ว่าทำไมบางบริษัทถึงยังคงความเป็นเลิศไว้ได้อย่างยั่งยืน คำตอบที่พวกเขาค้นพบไม่ได้อยู่ที่เพียงแค่ "กลยุทธ์" หรือ "กำไร" เท่านั้น แต่มันถูกกลั่นกรองออกมาเป็นเฟรมเวิร์กที่ทรงพลังที่สุดที่เรียกว่า "McKinsey 7-S Framework"
วันนี้มาเจาะลึกกันว่า 7 ปัจจัยที่ขับเคลื่อนองค์กรระดับโลกมีอะไรบ้าง และเหตุใดแนวคิดนี้ยังคงเป็นอมตะจนถึงปัจจุบัน!
เจาะลึก 7 ปัจจัย (7-S) และ 8 คุณลักษณะแห่งความเป็นเลิศ
McKinsey 7-S Framework ไม่ได้มองแค่โครงสร้างองค์กร แต่เป็นการเชื่อมโยง 7 ปัจจัยสำคัญเข้าด้วยกัน โดยแบ่งจุดโฟกัสที่มักถูกละเลยออกเป็น 5 ปัจจัยหลัก และปัจจัยพื้นฐานอีก 2 ปัจจัย ดังนี้
1. ปัจจัยที่ผู้บริหารมักให้ความสำคัญอยู่แล้ว
-
Strategy (กลยุทธ์): บริษัทชั้นเลิศจะเน้นความใกล้ชิดลูกค้าและทำในสิ่งที่ตนถนัด (Stick to the Knitting)
- Structure (โครงสร้าง): เน้นความเรียบง่าย (Simple Form) กระจายอำนาจ และใช้พนักงานส่วนกลางให้น้อยที่สุด (Lean Staff)
2. ปัจจัยที่ช่วยเติมเต็มองค์กรให้สมบูรณ์ (McKinsey Focus)
-
Systems (ระบบ): ต้องคล่องตัว เรียบง่าย และนำไปปฏิบัติได้จริง
- Staff (บุคลากร): มองพนักงานเป็นทรัพยากรที่มีค่า ให้ความไว้วางใจ และส่งเสริมความรู้สึกเป็นเจ้าของ
- Skills (ทักษะ): เข้มงวดในทักษะที่จำเป็น แต่สร้างบรรยากาศที่ผ่อนคลายเพื่อกระตุ้นความคิดสร้างสรรค์
- Style (รูปแบบการบริหาร): ผู้บริหารต้องลงหน้างานจริง (Hands-on) และสร้างศรัทธาผ่านค่านิยม
- Shared Values (ค่านิยมร่วม): หัวใจสำคัญที่ยึดโยงทุกส่วนเข้าด้วยกัน เน้นเป้าหมายเชิงคุณภาพมากกว่าปริมาณ
สรุป 8 พฤติกรรมที่ทำให้องค์กรเหนือกว่าคู่แข่ง
จากการศึกษา 43 บริษัทชั้นนำอย่าง IBM, McDonald’s และ HP พบว่าพวกเขามี "ลักษณะร่วม"8 ประการที่น่าสนใจมาก คือ
1) เน้นการปฏิบัติ (A Bias for Action): ไม่มัวแต่ประชุม แต่เน้นการลงมือทำและทดลอง
2) ใกล้ชิดลูกค้า (Close to Customer): ฟังเสียงลูกค้าเพื่อนำมาพัฒนาบริการและคุณภาพ
3) อิสระและเป็นเจ้าของ (Autonomy and Entrepreneurship): ปล่อยให้พนักงานกล้าคิดใหม่ ๆ และอดทนต่อความล้มเหลว
4) สร้างผลผลิตผ่านคน (Productivity through People): เชื่อว่าพนักงานคือหัวใจของการเพิ่มประสิทธิภาพ
5) ขับเคลื่อนด้วยคุณค่า (Hands-on and Value Driven): ผู้บริหารไม่นั่งอยู่แต่ในห้องแอร์ แต่ลงไปคลุกคลีกับหน้างาน
6) ทำในสิ่งที่ถนัด (Stick to the Knitting): เลี่ยงการทำธุรกิจที่ไม่เชี่ยวชาญเพื่อป้องกันความเสี่ยง
7) โครงสร้างเรียบง่าย (Simple Form and Lean Staff): แบ่งงานตามผลิตภัณฑ์เพื่อให้คล่องตัว
8) เข้มงวดและผ่อนปรน (Simultaneous Loose-tight Properties): เข้มในเรื่องค่านิยมและคุณภาพ แต่ผ่อนคลายในบรรยากาศการทำงาน
บทเรียนจากคำวิจารณ์: เหรียญอีกด้านของความสำเร็จ
แน่นอนว่าไม่มีทฤษฎีใดที่สมบูรณ์แบบ หนังสือเล่มนี้เคยถูกวิพากษ์วิจารณ์อย่างหนักจากนิตยสาร Business Week ในปี 1984 ภายใต้หัวข้อ "Who’s excellent now?" เนื่องจาก 1 ใน 3 ของบริษัทที่ได้รับการยกย่อง กลับประสบปัญหาทางการเงินภายใน 5 ปี โดยเฉพาะกลุ่มไฮเทคอย่าง Atari หรือ Xerox
ที่น่าตกใจยิ่งกว่าคือในปี 2001 Tom Peters หนึ่งในผู้เขียนได้ออกมาเปิดเผยในบทความ "Tom Peter’s True Confessions" ว่าข้อมูลบางส่วนในตอนนั้นขาดความน่าเชื่อถือ (Reliability) และความตรง (Validity) ซึ่งกลายเป็นบทเรียนสำคัญให้นักบริหารต้องนำแนวคิดไปปรับใช้อย่างระมัดระวัง
แม้จะมีกระแสวิจารณ์เรื่องความแม่นยำของข้อมูลในอดีต แต่ McKinsey 7-S Framework ก็ยังคงเป็นเครื่องมือที่ "คลาสสิก" และมีประโยชน์อย่างยิ่งในการวิเคราะห์องค์กรเชิงลึก โดยเฉพาะเมื่อนำมาใช้ร่วมกับ SWOT Analysis
กล่าวได้ว่าความเป็นเลิศขององค์กรไม่ได้เกิดจากปัจจัยใดปัจจัยหนึ่ง แต่เกิดจากความสมดุลระหว่าง "โครงสร้าง" ที่ชัดเจน กับ "วัฒนธรรมและคน" ที่ยืดหยุ่น หากสามารถทำระบบให้ง่าย (Simple) และให้เกียรติคนทำงาน (People Centric) องค์กรก็มีโอกาสที่จะก้าวสู่ความเป็นเลิศได้เช่นกัน!.....
หมายเหตุ: เนื้อหามาจากการเขียนในฉบับ Super Company เพื่อตีพิมพ์ในนิตยสาร BrandAge Essential
