ที่จริงเวลาพบคนเก่าๆ ที่คุ้นเคยกันแต่ไม่พบกันนาน ผมมักได้รับคำชมว่าอายุมากแต่ท่าทางแข็งแรง ผมก็จะตอบว่า ผมอยู่ในสภาพ “สุขภาพดีโดยมีโรค” ซึ่งเมื่อนับโรค มะเร็ง ความดันโลหิตสูง เบาหวาน ไขมันสูง ให้เขาฟัง เขาก็จะตกใจ เป็นโอกาสให้ผมได้ประชาสัมพันธ์วิธีสร้างสุขภาพดีให้แก่ตนเอง เน้นที่การออกกำลังกายสม่ำเสมอ การรับประทานอาหารสุขภาพ การธำรงอารมณ์บวก และฝึกจิตสงบ และการออกกำลังสมอง ผ่านการทำงานให้แก่ส่วนรวม
วันอาทิตย์ที่ ๒๖ ตุลาคม ๒๕๖๘ ผมนั่งรถไฟด่วนพิเศษสุราษฎร์ธานี - กรุงเทพ จากจังหวัดชุมพรกลับกรุงเทพ สองคนกับน้องชาย นพ. วิชัย พานิช (๗๘) ตอนบ่ายๆ น้องชายยื่นมะม่วงดองชิ้นหนึ่งให้ พอผมเอาเข้าปากและกัด ได้ยินเสียงเป๊าะในปากและฟันหน้าซี่หนึ่งโยก โชคดีที่ไม่ปวด และผมยังกินอาหารได้ โดยระวังไม่ให้อาหารไปโดนฟันซี่นั้น แปลกมากที่ชิ้นมะม่วงไม่ได้แข็งมากแต่เมื่อฟันหน้ากัดลงไปทำให้หัก ผมยังกินมะม่วงดองชิ้นนั้นได้
วันรุ่งขึ้น (วันจันทร์) ก็โทรศัพท์ไปหาหมอฟันเจ้าประจำ นัดได้วันรุ่งขึ้น (วันอังคาร) ตรวจและเอ็กซเรย์แล้วได้มติว่าต้องถอน แล้วฝังรากเทียม ส่งต่อไปให้หมอรากเทียมถอน รอจนแผลหายดีก็นัดไปพิมพ์ปากทำฟันปลอมชั่วคราวเพื่อไม่ให้ฟันหลอ ความแก่ทำให้ต้องรอนานหน่อยให้กระดูกงอกเข้ามาเต็มซอกรากฟัน ปลายพฤศจิกายนก็ได้ฟันปลอม นัดไปติดตามผลกลางมกราคม ๒๕๖๙ กะว่าใส่รากฟันเทียมเดือนกุมภาพันธ์
นี่คือชีวิตของผู้สูงอายุ ที่เป็นไม้ใกล้ฝั่ง ที่อวัยวะต่างๆ ของร่างกายทรุดโทรมไปเป็นธรรมดา ผมฝึกตัวเองให้เรียนรู้จากประสบการณ์ความทรุดโทรมนั้น เช่นความรู้สึกจากการใส่ฟันปลอมชั่วคราวปิดฟันหลอ การเรียนรู้นี้ ต้องการ การคิดอย่างช้า
วิจารณ์ พานิช
๒๘ พ.ย. ๖๘
