การรู้สึกสัมผัส  หมายถึงความรู้สึกที่เป็นผลจากกิจกรรมของสมองที่บริเวณ Cortex เฉพาะที่  อวัยวะที่รับสัมผัสก็เช่น ตา หู จมูก ลิ้น ผิวหนัง  ถ้าการสัมผัสเรี่มต้นที่ตา  การรู้สึกสัมผัสก็จะเกิดที่แดนการเห็นหรือ Visual Cortex  ถ้าสัมผัสทางหูก็จะไปเกิดการรู้สึกที่แดนการได้ยิน หรือ Auditory Cortex  เป็นต้น  การรู้สึกสัมผัสไม่ได้เกิดในที่เดียวกัน  มันจึงเกิดขึ้นเฉพาะที่  และเกิดขึ้นในภาวะที่เราตื่นอยู่  คือยู่ในภาวะการรู้สึก  การรู้สึกสัมผัสจึงเกิดขึ้นท่ามกลางความรู้สึก ถ้าเปรียบความรู้สึกเป็นสระนำขนาดใหญ่  การรู้สึกสัมผัสก็จะเปรียบได้กับการกระเพื่อมของน้ำที่เกิดจากการโยนก้อนหินลงไปในน้ำ  การรู้สึกและการรู้สึกสัมผัสเป็นปรากฎการณ์ทางจิต มันเป็นอสสาร นักวิทยาศาสตร์ที่สนใจทางนี้ได้แก่พวก Psychologists  ส่วนกลุ่มเซลล์ประสาทที่ทำให้เกิดการรู้สึกสัมผัสนั้นเป็นสสาร  นักวิทยาศาสตร์ที่สนใจด้านนี้คือ Physiologists  ซึ่งมีความเชื่อแบบ Materialism การรู้สึกสัมผัสถ้าจะใช้คำภาษาสากลก็คือคำ Sensation  นักวิทยาศาสตร์สองกลุ่มนี้จะนิยามคำว่า Sensation นี้ต่างกัน  ทำให้คนที่ไม่รู้ความเชื่อเบี้องหลังของพวกเขาถกเถียงกันบ่อย ๆ 

การรู้สึกสัมผัส  ที่กล่าวมาทั้งหมดข้างบนนี้เป็นลักษณะหนึ่งของจิต เช่นเดียวกันกับการรู้สึก ที่ได้กล่าวมาแล้วในบทบันทึกเรื่อง ความรู้สึก ในบล๊อก HUMAM MIND

การรู้สึกสัมผัสมีความสำคัญต่อการวิจัยเป็นอย่างมาก  เพราะว่า  กระบวนการวิจัยเชิงประจักษ์จะเริ่มต้นด้วย (1) Observation & Statement of Proplem (2) Hypothesis Setting ..... และการ Observe จะค้องใช้อวัยวะสัมผัสและรู้สึกสัมผัส  ผลการรู้สึกสัมผัสก็คือ Data หรือ Fact  สิ่งใดที่สังเกตหรือสัมผัสไม่ได้ด้วยวิธีการใดๆ สิ่งนั้นจะอยู่นอกอาณาจักรของวิทยาศาสตร์  เพราะไม่เข้าตามขั้นตอนของกระบวนการวิจัยขั้นที่ (1)  ดังนั้นเราจึงสามารถกล่าวได้ว่า  การรู้สึกสัมผัสทำให้การวิจัยเชิงประจักษ์มีความเป็นไปได้  และดังนั้นจะเป็นที่น่าสงสัยมากว่า  ถ้านักวิทยาศาสตร์หรือนักวิจัยคนใดประกาศจุดยืนว่า  เขาเป็นนักวิทยาศาสตร์ฝ่าย Materialism  แต่จะไปรู้สึกสัมผัสหรือ Observe เทวดาซึ่งเป็นอสสารที่ไม่สามารถที่จะสังเกตและรู้สึกสัมผัสได้เลยเพื่อรวบรวม Data นั้น จะเป็นที่น่ากังขาเกี่ยวกับจุดยืนของเขาอย่างยิ่ง 

ในการผลิตนักศึกษาระดับปริญาเอกของเราโดยทั่วไปแล้ว  เราจะพยายามให้เขารู้จักจุดยืนของเขาก่อนที่เราจะประทับตรา  Ph.D หรืออื่นๆให้เขาไปออกไปโลดแล่นในยุทธจักรวิชาการ  แต่การที่จะทำให้เขามีจุดยืนในสาขาของเขาได้นั้นมันยากเหลือเกินครับ