เฮย์ลีย์ แอตเวลล์ ที่หลายคนคุ้นหน้าคุ้นตาจากบท เพ็กกี้ คาร์เตอร์ ในจักรวาลมาร์เวล เพิ่งออกมาแชร์ประสบการณ์ส่วนตัวว่า เทคนิคง่ายๆ แต่เด็ดดวงที่ได้จาก ทอม ครูซ ช่วยให้เธอรับมือกับอาการประหม่าเวลาต้องเข้าสังคม (social anxiety) ได้ดีขึ้นเยอะเลย ตอนที่ทำงานร่วมกันในกองถ่าย Mission: Impossible ทอม ครูซ ที่ขึ้นชื่อเรื่องความเก่งรอบด้าน ได้ให้คาถาสั้นๆ แต่ทรงพลังกับแอตเวลล์ไว้ว่า ถ้าอยากสู้กับความกังวล ต้องเผชิญหน้ากับต้นตอของความกลัวตรงๆ อย่ามัวแต่หนี คำแนะนำที่ว่า “ถ้ากลัวอะไร ก็จ้องมันไปเรื่อยๆ” กลายเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญของแอตเวลล์จริงๆ เพราะมันช่วยให้เธอหันมาวิเคราะห์และทำความเข้าใจความกังวลของตัวเอง แทนที่จะปล่อยให้มันครอบงำ
ถึงคำแนะนำของครูซจะเป็นเรื่องสากล แต่ก็มีความหมายลึกซึ้งเป็นพิเศษกับคนไทยไม่น้อย ที่อาจต้องเจอกับปัญหาความกังวลเวลาต้องเข้าสังคมเหมือนกัน ซึ่งบ่อยครั้งเรื่องแบบนี้ก็ไม่ค่อยมีใครกล้าพูดถึง เพราะวัฒนธรรมบ้านเราที่เน้นเรื่อง “รักษาหน้า” และความประนีประนอม การลองเอาเทคนิคของครูซมาปรับใช้ อาจช่วยให้แต่ละคนได้สำรวจถึงต้นตอความกังวลของตัวเอง ไม่ว่าจะเป็นเรื่องสถานการณ์ทางสังคมที่ชวนอึดอัด หรือความกลัวว่าจะทำพลาด แล้วเรียนรู้วิธีจัดการกับมันอย่างสร้างสรรค์
แอตเวลล์เล่าต่อว่า เทคนิคนี้คือการเจาะจงให้ชัดไปเลยว่าอะไรคือตัวกระตุ้นความรู้สึกไม่สบายใจ อาจจะเป็นภาพจำฝังใจในอดีตเรื่องสังคม หรือความรู้สึกว่ากำลังถูกคนอื่นตัดสิน พอเราได้พิจารณาสิ่งเหล่านี้ในใจ ความกลัวที่เคยคลุมเครือก็จะกลายเป็นความกังวลที่ชัดเจนและพอจะรับมือไหว การที่เราสามารถเรียกชื่อความกังวลนั้นๆ ได้ เช่น ความอิจฉา หรือความรู้สึกว่ากำลังโดนข่ม จะช่วยลดพลังที่มันมีเหนือเราได้ วิธีนี้ก็คล้ายๆ กับหลักการของ Cognitive-Behavioral Therapy (CBT) หรือการบำบัดด้วยความคิดและพฤติกรรมในปัจจุบัน ที่สนับสนุนให้เราเผชิญหน้ากับสิ่งที่ทำให้กังวล แทนที่จะหลีกเลี่ยง
ในบ้านเรา การพูดคุยเรื่องสุขภาพจิตกำลังเป็นที่สนใจมากขึ้นเรื่อยๆ แต่ก็ยังเจออุปสรรคจากทัศนคติแง่ลบในสังคมอยู่ การนำวิธีง่ายๆ แบบที่ครูซแบ่งปันมาใช้ ไม่เพียงแต่เป็นการให้แนวทางที่จับต้องได้แก่ผู้คน แต่ยังช่วยส่งเสริมให้เกิดการเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมในวงกว้าง ให้เรายอมรับและจัดการกับปัญหาสุขภาพจิตอย่างเปิดอกมากขึ้น สังคมไทยเรามีแนวคิดเฉพาะตัวอย่าง “ความเกรงใจ” ซึ่งแม้จะช่วยให้ความสัมพันธ์ราบรื่น แต่บางครั้งก็อาจทำให้ความรู้สึกวิตกกังวลในการมีปฏิสัมพันธ์กับคนอื่นยิ่งหนักขึ้น การแยกแยะและทำความเข้าใจความกังวลด้วยการรู้เท่าทันตัวเอง ดังที่ครูซสาธิตให้เห็นนั้น ถือเป็นแนวทางที่เข้ากับบริบทวัฒนธรรมไทยและสอดคล้องกับการสนับสนุนเรื่องสุขภาวะทางใจที่กำลังเติบโตในบ้านเรา
ผู้เชี่ยวชาญต่างก็ย้ำถึงความสำคัญของการเผชิญหน้ากับความกลัวเพื่อทำความเข้าใจที่มาของมัน ดร. พงศกร จุ๊กะกุล นักจิตวิทยาในกรุงเทพฯ ให้ความเห็นว่า “การยอมรับและสำรวจที่มาของความวิตกกังวลนั้น สอดคล้องกับแนวทางการบำบัดที่มุ่งลดอิทธิพลของความกังวลที่มีต่อบุคคล การตระหนักรู้ในตนเองแบบนี้ จะกลายเป็นเครื่องมือสำคัญในการควบคุมอารมณ์และจัดการความเครียดได้”
ในขณะที่แอตเวลล์เตรียมกลับมาใน Mission: Impossible ภาคใหม่ การที่เธอออกมาเปิดใจเล่าเรื่องการใช้เทคนิคเหล่านี้ ก็ถือเป็นความหวังและแนวทางปฏิบัติให้กับคนที่กำลังเผชิญปัญหาคล้ายๆ กัน มีความเป็นไปได้ว่าคนไทยและหลักสูตรการศึกษาต่างๆ อาจนำกลยุทธ์ทางจิตวิทยาที่พิสูจน์แล้วเหล่านี้ ไปปรับใช้ในหลักสูตรการพัฒนาตนเองในวงกว้างมากขึ้น ซึ่งจะช่วยส่งเสริมแนวทางที่สร้างสรรค์ต่อสุขภาพจิตในสังคม
มองไปข้างหน้า ผลลัพธ์ของการส่งเสริมวิธีคิดเหล่านี้อาจไปได้ไกลกว่าที่คิด โดยอาจช่วยลดทัศนคติแง่ลบในสังคมและทำให้สุขภาพจิตของแต่ละคนดีขึ้นได้ จึงอยากชวนให้ผู้อ่านชาวไทยลองนำหลักการเหล่านี้ไปใช้สำรวจหาตัวกระตุ้นความกังวลของตัวเอง และฝึกฝนการมีสติอยู่เสมอเพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตที่ดี ด้วยความร่วมมือกันระหว่างมุมมองดีๆ จากคนดังระดับโลกอย่างครูซ และโครงการด้านสุขภาพจิตในบ้านเรา ประเทศไทยจะสามารถก้าวไปสู่วิธีการรับมือกับความท้าทายด้านสุขภาพจิตที่เข้าใจและสนับสนุนกันมากยิ่งขึ้น
