งานวิจัยชิ้นใหม่จากคณะแพทยศาสตร์ Feinberg มหาวิทยาลัย Northwestern เผยตัวชี้วัดสุขภาพหัวใจแบบใหม่ที่ดูเหมือนจะเรียบง่าย แต่กลับมีประสิทธิภาพสูง นั่นคือ อัตราการเต้นของหัวใจต่อก้าวเดินในแต่ละวัน (Daily Heart Rate Per Step หรือ DHRPS) ค่านี้คำนวณได้ง่ายๆ โดยนำเอาอัตราการเต้นของหัวใจเฉลี่ยต่อวัน มาหารด้วยจำนวนก้าวเดินในวันนั้นๆ ซึ่งจะช่วยให้เราเห็นภาพรวมประสิทธิภาพการทำงานของระบบหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงประเมินความเสี่ยงของโรคที่เกี่ยวข้องได้ ตามที่ตีพิมพ์ในวารสาร Journal of the American Heart Association
ในยุคที่คนนับล้านทั่วโลกนิยมใช้สมาร์ทวอทช์และฟิตเนสแทรคเกอร์เพื่อติดตามข้อมูลสุขภาพของตัวเอง การนำเสนอค่า DHRPS ถือเป็นก้าวสำคัญทีเดียว ปกติแล้วผู้ใช้มักจะดูแค่จำนวนก้าวเดินกับอัตราการเต้นของหัวใจแยกกันเพื่อประเมินความฟิตของตัวเอง แต่แนวทางใหม่นี้นำเอาสองค่านั้นมารวมกัน เพื่อให้เห็นภาพรวมสุขภาพหัวใจและหลอดเลือดได้ชัดเจนยิ่งขึ้น ทีมวิจัยได้เปรียบเทียบข้อมูล Fitbit จากผู้ใช้สมาร์ทวอทช์เกือบ 7,000 คน กับข้อมูลเวชระเบียนอิเล็กทรอนิกส์ และยืนยันว่าค่า DHRPS ที่สูงขึ้นนั้นสัมพันธ์อย่างมีนัยสำคัญกับความเสี่ยงที่เพิ่มขึ้นของภาวะต่างๆ ไม่ว่าจะเป็น โรคเบาหวานชนิดที่ 2, ความดันโลหิตสูง, ภาวะหัวใจล้มเหลว, โรคหลอดเลือดสมอง, โรคหลอดเลือดหัวใจตีบ (coronary atherosclerosis) และภาวะกล้ามเนื้อหัวใจตาย (myocardial infarction)
Zhanlin Chen ผู้เขียนหลักของงานวิจัยและนักศึกษาแพทย์ที่ Feinberg เน้นว่า DHRPS เป็นเครื่องมือราคาประหยัดที่ใช้ประโยชน์จากข้อมูลที่เรามีกันอยู่แล้ว ช่วยให้ทุกคนเข้ามาดูแลจัดการสุขภาพของตัวเองได้ง่ายขึ้น “ด้วยการคำนวณเพียงเล็กน้อย” ด้านนายแพทย์ Peter Aziz แพทย์โรคหัวใจเด็กจาก Cleveland Clinic ก็เห็นด้วยกับตัวชี้วัดนี้ โดยมองว่าเป็นพัฒนาการที่สมเหตุสมผลจากวิธีการเดิมๆ ในมุมมองของนายแพทย์ Aziz ไม่ใช่แค่จำนวนก้าวที่เราเดิน หรืออัตราการเต้นของหัวใจเท่านั้นที่สำคัญ แต่เป็นประสิทธิภาพการทำงานของหัวใจเมื่อเทียบกับกิจกรรมที่เราทำต่างหาก ที่จะบอกภาพความสมบูรณ์ของระบบหัวใจและหลอดเลือดได้แม่นยำกว่า
การที่งานวิจัยนี้ใช้กลุ่มตัวอย่างขนาดใหญ่ยิ่งตอกย้ำความน่าเชื่อถือของผลการศึกษา ผู้เข้าร่วมวิจัยถูกแบ่งเป็นสามกลุ่มตามค่า DHRPS และพบว่ากลุ่มที่มีค่านี้สูงสุดมีความสัมพันธ์กับความเสี่ยงในการเกิดโรคต่างๆ ชัดเจนที่สุด ที่สำคัญคือ DHRPS สามารถบ่งชี้ความเสี่ยงได้ดีกว่าการดูแค่จำนวนก้าวหรืออัตราการเต้นของหัวใจเพียงอย่างเดียว ซึ่งอาจกลายเป็นมาตรฐานใหม่สำหรับการติดตามสุขภาพส่วนบุคคลในอนาคตก็เป็นได้
สำหรับคนไทยเรา การมาถึงของตัวชี้วัดนี้น่าจะได้รับความสนใจไม่น้อย โดยเฉพาะในสถานการณ์ปัจจุบันที่โรคหัวใจกลายเป็นปัญหาสุขภาพที่พบบ่อยขึ้นในบ้านเรา อันเป็นผลมาจากการเปลี่ยนแปลงวิถีชีวิตและสังคมผู้สูงอายุที่ขยายตัว การนำเทคโนโลยีอุปกรณ์สวมใส่มาใช้ติดตามสุขภาพก็เข้ากันได้ดีกับไลฟ์สไตล์ของคนไทยยุคใหม่ที่เก่งเรื่องเทคโนโลยีมากขึ้นเรื่อยๆ และยังสอดรับกับนโยบายสาธารณสุขที่มุ่งเน้นการต่อสู้กับกลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) อีกด้วย ในขณะที่ประเทศไทยกำลังนำนวัตกรรมทางเทคโนโลยีมาปรับใช้ในระบบดูแลสุขภาพ DHRPS อาจเป็นอีกหนึ่งเครื่องมือที่มีประโยชน์ในการวางแผนดูแลสุขภาพเฉพาะบุคคล โดยไม่ต้องพึ่งพากระบวนการที่ซับซ้อนหรือมีค่าใช้จ่ายสูง การประยุกต์ใช้ตัวชี้วัดที่อิงข้อมูลอย่าง DHRPS ถือเป็นทางออกที่น่าจะเข้ากับบริบทของไทยได้ดี เพราะเป็นการผสมผสานเทคโนโลยีสมัยใหม่เข้ากับการจัดการสุขภาพหัวใจนั่นเอง
เมื่อมองไปข้างหน้า ทีมวิจัยหวังว่าการศึกษาเพิ่มเติมจะช่วยปรับปรุงค่า DHRPS ให้ละเอียดแม่นยำยิ่งขึ้น และอาจพัฒนาจากเครื่องมือติดตามสุขภาพส่วนบุคคลไปสู่การประยุกต์ใช้ในการวินิจฉัยโรคในวงกว้างขึ้นสำหรับสถานพยาบาล บุคลากรทางการแพทย์ในไทยอาจนำตัวชี้วัดนี้ไปใช้ประกอบการตรวจสุขภาพประจำวัน เพื่อส่งเสริมให้ผู้ป่วยสามารถติดตามและรับมือกับความเสี่ยงของโรคหัวใจและหลอดเลือดได้ด้วยตัวเองอย่างทันท่วงที
โดยสรุป DHRPS เป็นวิธีการที่เข้าใจง่ายและมีข้อมูลทางวิทยาศาสตร์รองรับ สำหรับใครที่อยากหันมาใส่ใจดูแลสุขภาพหัวใจของตัวเองมากขึ้น ลองนำตัวชี้วัดนี้ไปใช้กับสมาร์ทดีไวซ์ที่คุณมีอยู่ ลองคำนวณค่า DHRPS ของตัวเองดู และหากพบว่าค่าค่อนข้างสูง ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญ นอกจากนี้ การรณรงค์ให้ความรู้เพิ่มเติมจากหน่วยงานสาธารณสุขเกี่ยวกับความสำคัญของประสิทธิภาพการทำงานของระบบหัวใจและหลอดเลือด ก็จะยิ่งช่วยผลักดันให้ตัวชี้วัดใหม่นี้ถูกนำไปปรับใช้ในชีวิตประจำวันของผู้คนได้อย่างแพร่หลายยิ่งขึ้น
