เกษตรกรที่ยืนหยัดที่จะพึ่งพาตนเอง โดยไม่มีหนี้สินเพื่อการผลิต แม้จะไม่ร่ำรวยแต่ก็มีความสุขได้

           เมื่อวานนี้ (8 มกราคม 2550) ผมได้ติดตามทีมนิเทศงานของสำนักงานเกษตรจังหวัดกำแพงเพชร ไปนิเทศงาน ณ สำนักงานเกษตรอำเภอทรายทองวัฒนา  ขากลับได้แวะเยียมเยียนเกษตรกรที่ดำรงชิวิตตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้การปฏิบัติเพื่อเป็นแนวทางในการนำไปสู่การแลกเปลี่ยนเรียนรู้กับนักส่งเสริมการเกษตรในพื้นที่อื่นๆ  อันจะนำไปสู่การส่งเสริมและขยายผลให้เกษตรกรรายอื่นๆ ได้นำไปปฏิบัติต่อไป

          เกษตรกรที่เราได้แวะเยี่ยมเยียน เพื่อฟังเรื่องเล่าจากการปฏิบัติจริงรายนี้ก็คือ คุณลุงบุญเรือง  ศรีสุขา อยู่หมู่ที่ 4 บ้านห้วยน้อย ตำบลมหาชัย อำเภอไทรงาม จังหวัดกำแพงเพชร  คุณลุงบุญเรือง เล่าให้ฟังว่ามีอาชีพการเกษตร มีที่นาและไม้ผลรวม 20 กว่าไร่ เนื่องจากอายุมากขึ้น (ปัจจุบันคุณลุงอายุ 72 ปี) เคยป่วยเป็นมาแล้วหลายโรคเกือบเอาชีวิตไม่รอด และได้ใช้ยาสูตรอายุวัฒนะ  (ลิงค์) จนขณะนี้โรคต่างๆ ก็หายแล้ว 

         คุณลุงบุญเรือง  มีวิถีชีวิตที่เรียบง่าย  ไม่มีหนี้สินแม้จะอายุมากก็ยังขยันทำงานและวางแผนการผลิต จดบันทึกขั้นตอนการปฏิบัติและสิ่งที่ได้จากการปฏิบัติซึ่งจะเรียกว่าจดบันทึกองค์ความรู้ไว้ก็ว่าได้ โดยใช้สมุดเบอร์2 ในการจดบันทึก  เรียกได้ว่าทำอะไรไว้จะจดบันทึกไว้หมด 

  • ลุงบุญเรือง  ศรีสุขา  กับสมุดบันทึกการปฏิบัติงานในแปลง

              ส่วนกิจกรรมที่ได้ลงมือทำนั้นมีหลากหลาย แปลงเกษตรก็อยู่รอบๆ บริเวณบ้าน มีทั้งไม้ผลหลักๆ ก็จะเป็นมะม่วง นอกนั้นก็จะเป็นพืชเสริมเช่น ขนุน ลำไย  และรอบๆ บริเวณใกล้ๆ บ้านก็จะปลูกพืชผักสวนครัว และพืชอาหารอื่นๆ ตลอดจนกิจกรรมต่างๆ ซึ่งเป้นการพึ่งพาตนเองแทบทั้งสิ้น ส่งผลให้ครอบครัวของลุงบุญเรืองมีรายจ่ายที่ต่ำ ทำให้ไม่มีภาระหนี้สินให้ปวดหัวเหมือนเกษตรกรโดยทั่วๆ ไป ลองดูตัวอย่างกิจกรรมที่คุณลุงบุญเรืองได้ลงมือทำนะครับ ว่ามีอะไรบ้าง

  • กิจกรรมที่สร้างรายได้หลักคือๆ ไม้ผลครับ มากที่สุดก็คือมะม่วง
  • แปลงผักสวนครัวข้างบ้านเหลือกินก็แจกจ่ายให้เพื่อนบ้าน เพื่อกระตุ้นให้ปลูกตาม
  • ถั่วแปบ พืชอาหารข้างบ้าน
  • แก้วมังกร
  • ที่นาบริเวณหน้าบ้าน 2 ไร่เศษ เตรียมไว้ทำนาในฤดูฝนหน้านี้
  • บ่อปลาข้างบ้านนี้ก็เตรียมที่จะนำปลากินพืชมาเลี้ยงในช่วงหน้าฝนนี้เช่นกัน
  • บริเวณลานตากอาหารแห้งหน้าบ้าน
  • เตาเผ่าถ่านแบบดั้งเดิม กำลังเตรียมเผาถ่าน ซึ่งแต่ละเตาจะใช้เวลาประมาณ 2 - 3 วัน
  • ฟางข้าว วัสดุเอนกประสงค์
  • นอกจากการยึดแนวทางพึ่งพาตนเองตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียงแล้ว คุณลุงบุญเรือง ยังเป็นนักขยายพันธุ์พืชที่มีความสามารถคนหนึ่ง ตอนที่ยังแข็งแรงก็ขยายพันธุ์มะม่วงขาย แต่ตอนนี้แก่แล้วทำไม่ไหว แต่ก็ยังมีร่องรอยของการขยายพันธุ์พืชให้เห็น


ฝีมือการเปลี่ยนยอดลำไยต้นตอพันธุ์เพชรสาครทวาย ปัจจุบันเปลี่ยนเป็นพันธุ์อีดอ

ต้นตอมะแว้งเครือ แต่กิ่งก้านที่เห็นเป็นมะเขือยาวและมะเขือเปราะ

           วันที่ไปเยี่ยมเยียนคุณลุงบุญเรืองนั้น ลูกชายของคุณลุงบุญเรือง ซึ่งไปทำงานที่กรุงเทพฯ นับสิบปี กำลังช่วยถางหญ้าอยู่ สอบถามได้ความว่ากำลังมีแนวคิดที่จะหวลกลับมาสืบทอดอาชีพการเกษตรของพ่อ เป็นภาพที่เราไม่ค่อยเห็นบ่อยนักในสังคมเกษตรกรรมของบ้านเรา 

           สิ่งที่ได้เรียนรู้จากการเยี่ยมคุณลุงบุญเรืองในครั้งนี้ และอยากจะนำมา ลปรร.ก็คือ

  • เห็นตัวอย่างของเกษตรกรที่ทำการเกษตรแบบพึ่งพาตนเอง ตามแนวทางเศรษฐกิจพอเพียง ที่เกษตรกรรายอื่นสามารถนำไปปรับเป็นแนวปฏิบัติของตนเองได้
  • เกษตรกรที่ยืนหยัดที่จะพึ่งพาตนเอง โดยไม่มีหนี้สินเพื่อการผลิต แม้จะไม่ร่ำรวยแต่ก็มีความสุขได้
  • คุณลุงบุญเรือง ไม่ยอมเป็นสมาชิกสถาบันการเงินใดๆ ไม่ว่าจะเป็น ธกส.หรืออื่นๆ เพราะไม่จำเป็นต้องกู้เงินเพื่อมาทำการผลิต แต่จะทำเท่าที่ตนเองทำได้เท่านั้น
  • เห็นลูกชายที่เริ่มเห็นแนวทางความยั่งยืน และกำลังจะหวลกลับมาทำอาชีพการเกษตรซึ่งเป็นอาชีพของบรรพบุรุษ ทำให้เกิดความสุขใจที่ยังมีคนที่ไม่ละทิ้งอาชีพการเกษตร

         ปี 2550 นี้คุณลุงบุญเรืองบอกว่าจะทำกิจกรรมการเกษตรแบบพึ่งพาตนเองให้ครบถ้วน ทั้งพืช (เดิม) สัตว์ และประมง โอกาสต่อไปผมจะได้นำมาบอกเล่าผ่านบล็อกนี้ต่อไปนะครับ

บันทึกมาเพื่อการ ลปรร. ครับ

วีรยุทธ   สมป่าสัก