ตอนที่ ๓๒ นี้ ตีความจากหนังสือ Lesson Study and Schools as Learning Communities : Asian School Reform in Theory and Practice, 2019 โดยมี Atsushi Tsukui และ Masatsugu Murase เป็นบรรณาธิการ
ข้อสรุปอย่างสั้นที่สุดคือ ครูต้องเรียนรู้จากประสบการณ์อยู่ตลอดเวลา โดยมีตัวช่วยหรือเครื่องมือให้เรียนรู้คือ “การศึกษาบทเรียน” (Lesson Study) ที่เริ่มพัฒนาขึ้นในประเทศญี่ปุ่นตอนปฏิรูปประเทศ ค.ศ. 1868 และมีวิวัฒนาการเรื่อยมา ตามด้วยการปฏิรูปครั้งใหญ่ใน (คริสต) ทศวรรษ 1990 เพิ่มหลักการ SLC – School as Learning Community - โรงเรียนเป็นชุมชนเรียนรู้ โดยการเสนอของศาสตราจารย์ Manabu Sato แห่งมหาวิทยาลัยโตเกียว
บทแรกของหนังสือ ชื่อ Spread and progress of School as Learning Community in Asia เขียนโดย ศาสตราจารย์ Manabu Sato
ศาสตราจารย์เกียรติคุณ Manabu Sato แห่งมหาวิทยาลัยโตเกียว ผู้คิดพัฒนาระบบ Lesson Study และ SLC ได้เคยมาบรรยายเรื่อง School as Learning Community: Global Dissemination and Progress ที่คณะครุศาสตร์ จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย เมื่อวันที่ ๒๓ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๒ ที่มีการสรุปไว้ที่ (๑)
จะเห็นว่านโยบายของกระทรวงศึกษาธิการของไทยให้โรงเรียนมีกิจกรรม PLC – Professional Learning Community สอดคล้องกับหลักการ SLC แต่ในทางปฏิบัติมีโรงเรียนไทยจำนวนน้อย ที่ดำเนินกิจกรรม PLC อย่างเข้าใจคุณค่าแท้จริง ว่าเพื่อให้ครูมีพื้นที่เรียนรู้ร่วมกันจากประสบการณ์การจัดการเรียนการสอนของตน ดังนั้น หากครูและนักการศึกษาไทยเข้าใจเรื่องการเรียนรู้จากประสบการณ์ ทั้งในเชิงหลักการและในเชิงปฏิบัติ ตามในบันทึกชุด เรียนรู้จากประสบการณ์ นี้ ชีวิตครูจะสนุกและมีการเรียนรู้สูงมาก
อุดมการณ์ ปรัชญา และวิธีการ “การศึกษาบทเรียน” ได้แพร่ออกจากญี่ปุ่นไปทั่วโลก และมีการปรับรูปแบบให้เหมาะสมสอดคล้องกับบริบทของประเทศหรือพื้นที่การศึกษานั้นๆ ผมได้อ่านหนังสือและตีความนำมาลงเป็นบันทึกต่อจากบันทึกชุดเรียนรู้จากประสบการณ์นี้ โดยให้ชื่อบันทึกชุด การศึกษาบทเรียน ที่สามารถเข้าไปอ่านได้ที่ www.gotoknow.org/posts/tags/โรงเรียนเป็นชุมชนเรียนรู้ หากครูและโรงเรียนไทยฝึกฝน เรียนรู้ และพัฒนาการปฏิบัติงานในวิชาชีพประจำวันตามแนวทาง “การศึกษาบทเรียน” นี้ ชีวิตครูจะยิ่งสนุกและประเทืองปัญญา ต่อเนื่องจากที่เสนอไว้ในหนังสือ บันเทิงชีวิตครู สู่ชุมชนการเรียนรู้
วิจารณ์ พานิช
๒ ต.ค. ๖๖
