PCK – Pedagogical Content Knowledge เป็นความรู้จำเป็นของครู ที่สอนกันไม่ได้ ต้องพัฒนาใส่ตัวผ่านประสบการณ์
PCK เป็นความรู้ที่เชื่อมโยงความรู้ด้านการเรียนการสอนเข้ากับความรู้เชิงสาระ ดังนั้น PCK ของแต่ละสาระวิชาจึงมีความจำเพาะ ครูที่ PCKด้านประวัติศาสตร์แก่กล้า อาจละอ่อนยิ่งใน PCK ด้านคณิตศาสตร์
ผมเข้าใจว่า การพัฒนา PCK ของครู ไม่สามารถทำได้ผ่านการถ่ายทอดหลักการ ต้องเรียนรู้ผ่านประสบการณ์จริง ซึ่งผมนึกออก ๒ แบบ
- โดยเอาวิดีทัศน์ที่ถ่ายพฤติกรรมของนักเรียนในระหว่างเรียนสาระวิชา หรือกิจกรรมนั้นๆ เอามาทำความเข้าใจร่วมกันในกลุ่มครูด้วยกัน โดยมี โค้ช หรือ “คุณอำนวย” (facilitator) ช่วยตั้งคำถามช้อนความคิด หรือชี้ประเด็น ว่าที่นักเรียนพูดเช่นนั้น หรือแสดงท่าทีอย่างนั้น บอกอะไรแก่ครู นักเรียนกำลังเข้าใจเรื่องราวที่กำลังเรียนไปในทางที่ถูกต้อง หรือกำลังเดินผิดทาง และในแต่ละสถานการณ์ครูจะทำอะไร ไม่ทำอะไร เป็นต้น นี่คือส่วนหนึ่งของกิจกรรมที่เรียกว่า “การศึกษาชั้นเรียน” (lesson study)
- เข้าร่วมกิจกรรม “การศึกษาชั้นเรียน” (lesson study) โดยร่วมกับเพื่อนครูดำเนินการเปิดชั้นเรียน และเข้าสังเกตชั้นเรียนซึ่งกันและกัน เน้นสังเกตพฤติกรรมของนักเรียน บันทึกข้อมูลนำมาสะท้อนคิดตีความหาความหมาย สู่การแลกเปลี่ยนเรียนรู้กันว่าในแต่ละสถานการณ์นั้นตีความได้ว่าอย่างไร นักเรียนกำลังคิดอะไร กำลังรู้สึกอย่างไร ครูควรตอบสนองอย่างไร ฯลฯ รายละเอียดจะมีอยู่ในบันทึกชุด โรงเรียนเป็นชุมชนเรียนรู้ ที่จะเริ่มนำออกเผยแพร่วันที่ ๑๕ ธันวาคม ๒๕๖๖ และจะจัดพิมพ์เป็นหนังสือในชื่อเดียวกัน
ครูผู้เชี่ยวชาญคือครูที่มีความรู้และทักษะ (สมรรถนะ) เกี่ยวกับความรู้ครบทั้ง ๓ ด้าน คือ (๑) ความรู้เชิงสาระ (content knowledge) (๒) ความรู้ด้านการเรียนรู้ (pedagogical knowledge) และ (๓) ความรู้ด้านการเรียนรู้ในสาระนั้นๆ (PCK)
วิจารณ์ พานิช
๙ ต.ค. ๖๖
