มูลนิธิพัฒนาการศึกษาบุคลากรสุขภาพแห่งชาติ และ สบช. ร่วมกันจัด โครงการ “เสวนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้การจัดการเรียนการสอนแบบสหวิชาชีพ (Interprofessional education) และนวัตกรรมการจัดการศึกษาบุคลากรสุขภาพโดยการมีส่วนร่วมของชุมชน จากสถาบันการศึกษาและระบบสุขภาพระดับอำเภอ ในพื้นที่บริการสุขภาพเขตที่ 2” ภายใต้แผนยุทธศาสตร์พัฒนาการศึกษาสำหรับบุคลากรด้านสุขภาพในศตวรรษที่ 21 (พ.ศ.2561 - 2570) วันที่ 23 กันยายน 2565 จังหวัดพิษณุโลก ผมเข้าร่วมวงเสวนาแลกเปลี่ยนเรียนรู้ทางออนไลน์ในช่วงบ่าย นำมาซึ่งการปิ๊งแว้บชื่อบันทึกนี้
IPE ย่อมาจาก Inter-Professional Education การศึกษาที่ดำเนินการข้ามหรือเชื่อมโยงระหว่างวิชาชีพ ส่วน IIE ย่อมาจาก Inter-Institutional Education เป็นการศึกษาที่มีความร่วมมือข้ามสถาบัน น่าจะเป็นรูปแบบการศึกษาในปัจจุบัน และในอนาคต ที่นักศึกษาแสวงหาความร่วมมือไร้ขีดจำกัด เพื่อการเรียนรู้ของตน บางกรณีอาจมีความร่วมมือข้ามประเทศ หรือข้ามทวีป
สถาบันอุดมศึกษาต้องพัฒนา “ชาลาปฏิบัติการ” (operation platform) เพื่อเอื้อความสะดวกให้แก่นักศึกษา ในการแสวงหาความร่วมมือเพื่อการเรียนรู้ของตน ข้ามศาสตร์ ข้ามวิชาชีพ และข้ามสถาบัน
การดำเนินการของ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีพุทธชินราช วิทยาลัยสาธารณสุขสิรินธร พิษณุโลก คณะแพทยศาสตร์มหาวิทยาลัยนเรศวร มหาวิทยาลัยราชมงคลล้านนา พิษณุโลก โรงพยาบาลพุทธชินราช พิษณุโลก และคณะวิทยาศาสตรFและเทคโนโลยี มหาวิทยาลัยราชภัฏพิบูลสงคราม น่าสนใจมาก โดยที่การริเริ่มมาจากฝั่งอาจารย์ และเป็นการริเริ่มในแนว โครงการทดลอง (pilot project) ทำกับนักศึกษาจำนวนน้อย เพื่อศึกษาว่าเกิดผลอย่างไร น่าชื่นชมที่ วิทยาลัยพยาบาลบรมราชชนนีพุทธชินราช ดำเนินการอย่างเป็นวิชาการ คือมีการวิจัยคู่ขนาน ทำให้ได้ผลงานวิจัยตีพิมพ์ในวารสารวิชาการไทย ๖ เรื่อง วารสารวิชาการนานาชาติ ๒ เรื่อง
การดำเนินการเริ่มตั้งแต่ปี ๒๕๖๐ เป็นโครงการเสริมหลักสูตร ต่อมาก็บูรณาการเข้าในหลักสูตร โดยทำเป็น pilot project ดังกล่าวแล้ว เห็นได้ชัดเจนว่าคุณค่าสูงอยู่ที่การเรียนภาคปฏิบัติ มีโจทย์เป็น issue-based ที่การแก้ปัญหา หรือพัฒนาต้องใช้หลายศาสตร์เข้าประกอบกัน
นี่คือการเรียนในสภาพความซับซ้อน (complexity) และเป็นการเรียนรู้เชิงรุก (active learning) ที่การฝึกปฏิบัติเพื่อการเรียนรู้ควรเป็นสถานการณ์จริง มีโจทย์จริงให้แก้ ที่วิธีแก้ไม่ตรงไปตรงมา ต้องการความร่วมมือเป็นทีม และทีมที่มีความแตกต่างหลากหลายจะทำได้ดีกว่าทีมในวิชาชีพเดียวหรือศาสตร์เดียว
ผู้เรียนจะได้เรียนรู้หลายมิติ ไม่เฉพาะด้านความรู้และเทคนิคเท่านั้น ยังจะได้เพื่อน ได้เรียนรู้วิธีคิดและวัฒนธรรมที่แตกต่างกัน ได้เรียนรู้ที่จะรับฟังความคิดต่าง เคารพและให้คุณค่าความเห็นต่าง มีความอดทนอดกลั้นต่อพฤติกรรมที่ตนไม่คุ้นเคย และได้ร่วมทำงานฟันฝ่ากับคนที่แปลกหน้า ประสบการณ์เหล่านี้มีคุณค่าต่อชีวิตในอนาคตทั้งสิ้น
ฟังการเสวนาในบ่ายวันนี้แล้ว ผมมองว่า IPE และ IIE จะเป็น ชาลาปฏิบัติการที่มีคุณค่าทั้งต่อนักศึกษา และต่ออาจารย์ ในการเรียนรู้และสร้างสรรค์ผลงานของตน ข้อท้าทายต่ออาจารย์คือ จะทำให้ความยากในการจัดการ IPE และ IIE กลายเป็นเครื่องผ่อนแรงในการทำงานของอาจารย์ได้อย่างไร ซึ่งหมายความว่า น่าจะมีวิธีช่วยให้ IPE และ IIE เป็นเครื่องมือให้อาจารย์เข้าสู่สภาพ ทำน้อย ได้มาก
ผมขอบอกใบ้ว่า จะเป็นเช่นนั้นได้ ต้องเปลี่ยน mindset เกี่ยวกับนักศึกษา
วิจารณ์ พานิช
๒๖ ก.ย. ๖๕
