กรณีศึกษา

พี่ชายคนโต High Function Asperger’s จบโทแคนาดา และทํางานดีมีครอบครัว น้องชายคนเล็ก Chronic Depression with Low Function Asperger’s จบโทแคนาดาตามพี่ชาย แต่ปัจจุบันอยากอยู่บ้านเฉยๆ เล่นเกมส์ ทําอาหารบ้าง ชอบนวด และไม่ชอบออกกําลังกาย พี่สาวคนกลางมี OCPD ชอบคิดวางแผนสมบูรณ์แบบในการดูแลน้องชายคนเล็ก แต่ร่างกายก็ปวดเดินไม่ไหว นักกายภาพบําบัดส่งเคสสามรายนี้ปรึกษานักกิจกรรมบําบัด

หลังจากได้สัมภาษณ์พี่สาวคนกลาง และได้ข้อมูลที่ต้องการจากพี่ชายคนโตและน้องชายคนเล็กพอสมควรแล้ว จึงนำข้อมูลที่ได้มาตอบโจทย์ 3 ข้อ ดังนี้

1. จงยกตัวอย่าง Conditional Reasoning ในเคสสามพี่น้อง

  • Condition ที่ 1 : นักกิจกรรมบำบัดแนะนำวิธีการนั่งให้ถูกตำแหน่งของร่างกาย ให้มี Alignment ที่ดี จัดท่าทางในการนั่งทำงานให้เหมาะสม เพื่อป้องกันอาการปวดหลัง และปวดขาของพี่สาวคนกลาง เพราะหากผู้รับบริการสามารถนั่งทำงานได้โดยไม่มีอาการปวดหลัง และปวดขา จะส่งผลให้ผู้รับบริการสามารถนั่งทำงานได้เป็นเวลานาน นั่งได้สบาย ร่างกายอยู่ใน Alignment ที่เหมาะสม ไม่มีอาการปวดมารบกวน ช่วยให้ผู้รับบริการสามารถทำงานเสร็จได้เร็วขึ้น ไม่ต้องนำงานมาทำต่อที่บ้านจนดึก มีเวลาพักผ่อนมากขึ้น สามารถนอนหลับได้สนิทมากขึ้น เพราะไม่ต้องกังวลและเครียดเรื่องงาน โดยการประเมินการนั่ง จะใช้วิธีการสังเกตพฤติกรรมการนั่งของผู้รับบริการ ท่าทางในการนั่ง การจัดตำแหน่งของร่างกาย และการจัด Alignment บันทึกระยะเวลาที่ผู้รับบริการสามารถนั่งได้นานที่สุดโดยไม่เปลี่ยนท่าทาง จากนั้นจึงแนะนำวิธีการนั่งให้เหมาะสมกับผู้รับบริการ
  • Condition ที่ 2 : นักกิจกรรมบำบัดแนะนำแนวทางการหารายได้จากการเล่นเกมส์ให้กับน้องชายคนเล็ก เนื่องจากผู้รับบริการไม่มีงานทำ เก็บตัวอยู่ในห้อง เล่นเกมส์วันละ 7-9 ชั่วโมง ชอบเล่นเกมส์เอาชนะ ไม่ชอบงานเก่าเพราะหัวหน้าชอบทวงผลแลปวันต่อวัน จนโดนไล่ออกมา แต่ใจจริงก็อยากทำงาน โดยการประเมิน จะประเมินจากเกมส์ที่ผู้รับบริการชอบเล่น เกมส์ที่ผู้รับบริการมีความสนใจ สนุก ไม่น่าเบื่อ เพราะผู้รับบริการเป็นคนเบื่อง่าย จากนั้นจึงหาแนวทางในการต่อยอดให้ผู้รับบริการสามารถหารายได้จากการเล่นเกมส์ หากผู้รับบริการสามารถหารายได้ได้ด้วยตนเอง พี่ชายคนโตจะได้ไม่มองว่าเขาเป็นภาระ และพี่สาวคนกลางจะได้สบายใจ และกังวลเกี่ยวกับเรื่องน้องชายน้อยลง ส่งผลให้ความสัมพันธ์ระหว่างพี่น้องเป็นไปในทางที่ดีขึ้นอีกด้วย
  • Condition ที่ 3 : นักกิจกรรมบำบัดเสริมสร้างทักษะการสร้างปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นให้กับพี่ชายคนโต เนื่องจากผู้รับบริการไม่ค่อยมีเวลาได้เจอกับภรรยาและลูก ไม่ค่อยได้ติดต่อกับน้องชายและน้องสาว ไม่มีเพื่อนร่วมงาน ไม่สนใจที่จะหาเพื่อน ที่เลือกทำอาชีพ Bio chemistry เพราะไม่ต้องการเจอผู้คน และไม่อยากมีเวลาว่างเพื่อไปพักผ่อนกับครอบครัวอีกด้วย จะเห็นได้ว่าผู้รับบริการไม่มีการสร้างปฏิสัมพันธ์ทางสังคมเลย ใช้ชีวิตคนเดียว วันๆทำแต่งาน เป้าหมายในชีวิตคือต้องรวยเท่านั้น ซึ่งการไม่มีปฏิสัมพันธ์ทางสังคม จะเป็นผลเสียกับตัวผู้รับบริการเอง ทำให้ผู้รับบริการไม่มีทักษะการเอาใจเขามาใส่ใจเรา ไม่มีทักษะการเข้าใจผู้อื่น ไม่รู้จักรับฟังผู้อื่น ไม่สนใจผู้คนรอบข้างและสิ่งแวดล้อมรอบตัว โดยการประเมิน จะประเมินจากความสามารถในการสร้างปฏิสัมพันธ์กับผู้อื่นของผู้รับบริการ เพื่อดูว่ามีความสามารถอยู่ในระดับใด ต้องปรับเปลี่ยนเรื่องใดบ้าง และต้องฝึกทักษะใดเพิ่มบ้าง แล้วจึงเริ่มการบำบัดฟื้นฟู หากผู้รับบริการสามารถสร้างปฏิสัมพันธ์ที่ดีทางสังคมได้ จะส่งผลให้ผู้รับบริการมีคนคอยรับฟัง คอยให้คำปรึกษา มีคนคอยพูดคุย แลกเปลี่ยนความคิด ทำให้ผู้รับบริการมีสุขภาวะที่ดีขึ้น เข้าใจน้องชายและน้องสาวมากขึ้น เอาใจใส่คนในครอบครัวมากขึ้น ปรับเปลี่ยนความคิดและเป้าหมายในชีวิต ทำให้การดำเนินชีวิตของผู้รับบริการมีความสุขมากขึ้น เห็นคุณค่าของคนในครอบครัวและเห็นคุณค่าในตนเองเพิ่มขึ้น

 

2. ตั้งคำถามที่คมชัดด้วย Why และตอบคำถามที่ตั้งด้วย Procedural Reasoning

  • ทำไมพี่สาวคนกลางจึงนอนหลับไม่สนิท ?

เพราะมีอาการปวดหลัง และปวดขามารบกวน รวมถึงมีความเครียดและความวิตกกังวลเกี่ยวกับเรื่องงานและน้องชายด้วย หักโหมเรื่องงาน ทุกอย่างต้องทำเอง ตรวจเอง ทำให้พี่สาวคนกลางไม่สามารถนอนหลับได้สนิท หลับๆตื่นๆตลอดทั้งคืน

  • ทำไมพี่สาวคนกลางจึงต้องวางแผนชีวิตให้กับน้องชายคนเล็ก ?

เพราะพี่สาวคนกลางคิดว่าการวางแผนจะทำให้ทุกอย่างเป็นไปตามแผนที่วางไว้ ชอบความสมบูรณ์แบบ (Perfectionist) มักจะคิดซ้ำๆ ทำซ้ำๆอยู่แบบนั้น คิดว่าการวางแผนเป็นสิ่งที่ดี และส่วนใหญ่น้องชายก็ทำตามแผนที่พี่สาววางไว้ให้เสมอ

  • ทำไมน้องชายคนเล็กจึงเก็บตัวอยู่แต่ในห้อง ?

เพราะน้องชายคนเล็กมีอาการซึมเศร้า ชอบแยกตัว และตัวโรค Low Function Asperger’s ส่งผลให้ความสามารถในการพูด การใช้ภาษา และการปรับตัวเข้ากับคนอื่นๆมีน้อย ทำให้ชอบเก็บตัวอยู่ในห้องคนเดียว ไม่ค่อยออกจากห้องไปพูดคุยกับพี่สาว

  • ทำไมพี่ชายคนโตจึงไม่ยอมพูดถึงเรื่องราวในวัยเด็ก ?

เพราะพี่ชายคนโตมีปมปัญหาในวัยเด็ก มีประสบการณ์ที่ไม่ดีในวัยเด็ก ไม่ได้รับความรักและความดูแลเอาใจใส่จากพ่อแม่ที่มากพอ ทำให้ชีวิตในวัยเด็กไม่มีความสุข ไม่ต้องการที่จะพูดถึงเรื่องราวเหล่านั้นอีก เพราะยังไม่สามารถจัดการกับปมปัญหาเหล่านั้นได้ แม้เวลาจะผ่านมาหลาย 10 ปีแล้วก็ตาม

  • ทำไมพี่ชายคนโตไม่พูดคุยกับน้องชายคนเล็ก ?

เพราะทั้งคู่เป็น Asperger Syndrome จึงมีปัญหาในการสร้างปฏิสัมพันธ์ ไม่สนใจความรู้สึกของผู้อื่น ไม่มีความเห็นอกเห็นใจคนรอบข้าง หมกมุ่นอยู่กับเรื่องที่ตนเองสนใจ พี่ชายคนโตหมกมุ่นอยู่กับเรื่องงาน และน้องชายคนเล็กก็หมกมุ่นอยู่กับเรื่องเกมส์ ทำให้ทั้งคู่ไม่ได้พูดคุยกัน ไม่ได้มีความสัมพันธ์ที่ดีต่อกัน

 

3. ทบทวนว่าตัวเรามี Learn How to Learn เพื่อจะเรียนและทำงาน OT อย่างมีความสุขได้อย่างไร

Learn How to Learn ในความเข้าใจของฉันคือการเรียนรู้สิ่งต่างๆที่มากกว่า 1 สิ่งควบคู่กันไป ซึ่งในการเรียนและการทำงานของกิจกรรมบำบัดมีความจำเป็นอย่างมากที่ต้องใช้เทคนิค Learn How to Learn เพราะหากเราเรียนรู้เพียงสิ่งใดสิ่งหนึ่ง สนใจเพียงสิ่งใดสิ่งหนึ่งที่เราต้องการ เช่น มุ่งแต่เรียนวิชา Anatomy จนลืมวิชา Across life span ก็จะทำให้การเรียนของเราไม่ประสบผลสำเร็จ เพราะนักกิจกรรมบำบัดไม่สามารถใช้ความรู้จากสิ่งๆเดียวมาใช้ในการทำงานได้ การทำงานทางกิจกรรมบำบัดต้องอาศัยองค์ความรู้มากมายเพื่อที่จะบำบัดฟื้นฟูผู้รับบริการให้มีประสิทธิภาพและประสบผลสำเร็จ การเรียนและการทำงานจะมีความสุขได้ ต้องเริ่มจากการตั้งเป้าหมายในชีวิต เชื่อมั่นในตนเอง เชื่อว่าเราจะทำสิ่งๆนั้นได้ เชื่อว่าเรามีความสามารถมากพอที่จะไปสู่เป้าหมายที่ตั้งไว้ได้ มันจะทำให้เรามีแรงสู้และมีกำลังใจในการเรียนและการทำงาน จำไว้เสมอว่า ต้องเต็มที่กับทุกสิ่งที่ทำ เพราะไม่ว่าผลลัพธ์จะออกมาเป็นอย่างไร เราจะไม่รู้สึกเสียดายหรือเสียใจเลย เพราะเราได้ทำมันอย่างเต็มความสามารถของเราแล้ว แต่เหนือสิ่งอื่นใด คนเราจะมีความสุขหรือไม่มีความสุขในการเรียนและการทำงานนั้นขึ้นอยู่กับตัวเราเองทั้งสิ้น ลองเปลี่ยนความคิด เปลี่ยนทัศนคติ เปลี่ยนมุมมอง ก็จะทำให้เรามีความสุขกับสิ่งที่ทำอยู่ได้ เพราะความสุขนั้นเป็นสิ่งที่สำคัญที่สุดในการดำเนินชีวิตของคนเราเลยก็ว่าได้ ;)

 

อิศมา ฉายวิชิต 6323033