ย้อนรอยการถ่ายโอนภารกิจให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

ย้อนรอยการถ่ายโอนภารกิจให้องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

2 พฤษภาคม 2563

: ทีมหญ้าแห้งปากคอกท้องถิ่น [1]

ผลการของกระจายอำนาจตามแผนถ่ายโอนฯปี พ.ศ. 2543 (ฉบับแรก)

ภาณุ ธรรมสุวรรณ (2546) [2] พบปัญหาสำคัญของการถ่ายโอนฯ อปท.เขตภาคใต้ สรุปคือ

(1)  อปท.มีความเข้าใจต่อแผนการกระจายอำนาจและแผนปฏิบัติการกระจายอำนาจที่เป็นความเข้าใจในระดับพื้นฐานว่า อะไรเป็นอะไรเท่านั้น ไม่มีความเข้าใจที่ ลึกซึ้งเพื่อที่จะนำไปลงมือปฏิบัติให้ตรงตามเจตนารมณ์ของการกระจายอำนาจ เห็นได้จากความเห็นของ อปท. ที่ต้องการให้เพิ่มเติมรายละเอียด ระเบียบปฏิบัติกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้อง เพื่อให้ปฏิบัติงานได้ชัดเจน

(2) การถ่ายโอนภารกิจ เนื่องจากเป็นช่วงเริ่มต้นของการรับการถ่ายโอนภารกิจหลักที่ พบว่า อปท.ทำกันมากจะกระจุกตัวอยู่ที่ภารกิจด้านโครงสร้างพื้นฐาน ด้านส่งเสริมคุณภาพชีวิตและการจัดระเบียบชุมชนสังคม โดย อบจ. เป็นองค์กรที่มีความพร้อมของบุคลากรที่จะจัดทำภารกิจที่รับการถ่ายโอนมากที่สุด มีปัญหาการถ่ายโอนของหน่วยงานที่จะต้องทำหน้าที่

(3) การถ่ายโอนงบประมาณ การใช้งบของ อปท. กระจุกตัวที่ 3 ภารกิจ ด้านโครงสร้างพื้นฐาน ด้านส่งเสริมคุณภาพชีวิต และการจัดระเบียบชุมชน มีปัญหา “งานมาแต่เงินไม่มา” กฎเกณฑ์ ระเบียบที่เกี่ยวข้องกับการคลังมีมากทำให้เกิดความล่าช้า และไม่คล่องตัวในการทำงานตามภารกิจที่ได้รับการถ่ายโอน การกระจายรายได้แก่ อปท.ยังไม่มีความเป็นธรรม กรณี อบต.มีพื้นที่มากแต่ได้รับการจัดสรรรายได้น้อย นอกจากนี้ยังมีปัญหาการจัดทำฐานข้อมูลทางการคลังของ อปท.เองโดยเฉพาะ อบต.ที่อยู่ในพื้นที่ชนบท และมีบุคลากรไม่มาก จะประสบปัญหาการจัดทำบัญชี การใช้จ่ายงบประมาณ

(4) การถ่ายโอนบุคลากร มีการถ่ายโอนบุคลากรไปยัง อปท.บ้างแต่ไม่มากนักและเป็นพื้นที่ที่เป็นเมือง คือ อบจ. เทศบาล พบปัญหาสวัสดิการโอกาสความก้าวหน้า เป็นอุปสรรคที่สำคัญ

ข้อเสนอแนะการปกครองท้องถิ่นในทศวรรษหน้า 2553 -2563

วีระศักดิ์ เครือเทพ (2553) [3] กล่าวถึง ตัวเชื่อมที่ยังคงขาดหายไป (Missing Link) คือ Potential Missing Link ที่ขาดการมองจุดเชื่อมโยงระหว่าง Hard and Soft Systems ได้แก่ (1) ผู้บริหาร อปท. สนใจเฉพาะการถ่ายโอนภารกิจ เงิน และศักยภาพขององค์กร เน้นการสร้างวัฒนธรรมการทำงานแบบราชการที่เป็นทางการ แต่ไม่สนใจต่อประเด็นปัญหาของชุมชน โดยเฉพาะเรื่องปากท้องและสวัสดิการชุมชน (2) นักพัฒนาชุมชนและภาคประชาสังคม สนใจเฉพาะการทำให้ชุมชนเข้มแข็ง แต่อาจละเลยการทำงานร่วมกับภาคอปท. ส่งผลในทางลบ เมื่อ อปท. มีศักยภาพเพิ่มขึ้นทั้งในด้านการคลังและบุคลากร แต่มิได้ดำเนินภารกิจในเชิง Social, Economic, and Human Services เกิดปัญหาหลักในการจัดทำแผนพัฒนาท้องถิ่นและการจัดสรรงบประมาณที่อาจจะไม่ตรงกับสภาพปัญหาและความต้องการของประชาชน อปท.จะถูกมองว่า ไม่สามารถเป็นองค์กรที่พึ่งหลักในการแก้ไขปัญหาให้กับประชาชนได้

ข้อเสนอ คือ (1) การจัดแบ่ง (ถ่ายโอน) ภารกิจ และการสร้างศักยภาพทางการคลังและบุคลากรให้แก่ อปท. อย่างต่อเนื่อง (2) การดำเนินภารกิจและจัดสรรงบประมาณที่สอดคล้องกับความต้องการของชุมชน โดยเฉพาะภารกิจด้านด้านสวัสดิการสังคม การพัฒนาเศรษฐกิจชุมชนและการส่งเสริมอาชีพ การศึกษา และการสาธารณสุข (3) อปท. ต้องตระหนักในการทำงานร่วมกับภาคประชาสังคมและภาคชุมชนในการสร้างชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็ง ไม่มีวัฒนธรรมการทำงานแบบราชการ

กรณีศึกษาความยืนยงของ OTOP SME ธุรกิจชุมชน วิสาหกิจชุมชน

“สิ่งใดที่ไม่สมบูรณ์เบ็ดเสร็จในตัวเองจะไม่มีทางยั่งยืนได้” (Sustainable) [4]ยกตัวอย่างกรณีญี่ปุ่นปี 2556 มี “หน่วยงานสมาพันธ์เจรจาทางการค้า” [5] ที่ใหญ่โตเข้มแข็ง ตัวแทนของหน่วยกิจการค้าผลิตภัณฑ์วิสาหกิจ หรือ SME [6] (วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม Small and Medium Enterprises) สำนักงานอยู่ย่านโอซาก้า เขตพระราชวังอิมพีเรียล มีเงินสนับสนุนจากรัฐบาลญี่ปุ่นมาก สมาชิกร้อยละ 63 หรือกว่า 3 แสน จาก 4.7 แสนราย ผลิตภัณฑ์มีเกือบทุกอย่างเช่น ผัก แตง ฟักทอง ไข่ ของใช้เล็กถึงเครื่องจักรกลขนาดใหญ่

สมาพันธ์ฯดูแลสิทธิข้อตกลงข้อกฎหมายแก่สมาชิกรวมจัดสวัสดิการ คนญี่ปุ่นจึงมีเป้าหมายจุดหมายปลายทางที่ไปที่มาแน่นอน ทั้งที่กินที่พักที่ทำงานที่เจรจาที่บันเทิง ฯลฯ การผลิตสินค้ามีแหล่งซื้อขายล่วงหน้า ผลิตภัณฑ์ขายได้ไม่เน่าเสีย เรียกว่ามีการส่งเสริมกิจการตลาด (Marketing) ที่ครอบคลุม คนญี่ปุ่นจึงขยัน เพราะมีแรงกระตุ้นผลสำเร็จในกิจการสูง แต่กลับกันกับไทย แม้ว่า “ภูมิปัญญาไทย” [7]จะมีมานานแล้ว แต่ภาครัฐกลับทำให้ภูมิปัญญาไทยอ่อนแอ เพราะ กฎหมายลิขสิทธิ์ สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า หลายอย่าง เป็นการกีดกัน การพัฒนาผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาท้องถิ่นเหล่านั้นเสียหมด จนหมดคุณค่า หรือค่อย ๆ สูญหายไป ภาครัฐไทยไม่มีคนรู้จริง เก่งจริง มาทำหน้าที่ตรงจุดนี้ ฉะนั้น การออกงานภูมิปัญญาท้องถิ่นไทย จึงทำได้เพียงงานโชว์สินค้า แสดงสินค้า ที่หาผู้ซื้อจริงจัง หาตลาด หาความยั่งยืนไม่มี ข้อสังเกตเหล่านี้ กรมการส่งออก และกรมเจรจาทางการค้า กระทรวงพาณิชย์ ของไทยต้องเอามาเป็นตัวอย่าง

เพราะหากให้ อปท.ทั้งหมดของไทยมาเป็นหน่วยเจรจาทางการค้าดังเช่นที่ญี่ปุ่นทำ จะเสริมสร้างความเข้มแข็งให้แก่ SME ไทยไปได้อีกไกล โดยไม่ต้องมีหน่วยงานราชการส่วนภูมิภาคที่ไม่จริงใจต่อท้องถิ่นมาคั่นกลาง และราชการส่วนกลางก็ให้มีเพียงเท่าที่จำเป็น ญี่ปุ่นมีแต่ราชการส่วนกลางกับราชการส่วนท้องถิ่น ไม่มีราชการส่วนภูมิภาคแต่อย่างใด และสัดส่วนจำนวนข้าราชการส่วนกลางต่อราชการส่วนท้องถิ่นของญี่ปุ่นมีอัตราส่วนที่ผกผันกับไทย [8] คือ มีสัดส่วนราชการส่วนกลางต่อราชการส่วนท้องถิ่น 5 แสนคน ต่อ 3 ล้านคน หรือ 1 ต่อ 6 แต่ของไทยกลับกันเป็น 2 ล้านคน ต่อ 4 แสนคน หรือ 5 ต่อ 1

กรณี OTOP [9] ของไทยที่เป็น “ผลิตภัณฑ์ภูมิปัญญาท้องถิ่น” ที่อาจรวมถึงงานบริการด้วยก็ได้ในบางมิติ ที่อยู่ในความดูแลหลักของกรมการพัฒนาชุมชน และ กรมส่งเสริมการเกษตร หรือที่อาจเรียกรวมว่าเป็น “SME ของชาวบ้านและชุมชน” ก็ได้ การทำให้ความเป็นไปได้เช่นญี่ปุ่นยาก เพราะอุปสรรคที่ขวางกั้นที่สำคัญ คือการหวงอำนาจของส่วนกลาง ภาครัฐถูกครอบงำและชี้นำด้วยทุนใหญ่ ทุนเล็กแบบ SME จึงเกิดยาก โครงสร้าง อปท.ก็ลอกแบบมาจากภาคราชการไทย ด้วยทัศนคติ “เชิงอุปถัมภ์” บ้ายศ บ้าอย่าง บ้าระเบียบ กฎเกณฑ์ ตรงข้าม “การส่งเสริม” กฎเกณฑ์ มีไว้อนุรักษ์วัฒนธรรมเดิมของข้าราชการ (ไม่ส่งเสริมฯ) ฉะนั้น คุณภาพ ทัศนคติของบุคคลากรในการส่งเสริม SME จึงเป็นไปได้ยาก ไม่ได้เอื้อส่งเสริม SME แต่อย่างใด

ในแง่ความเป็นธรรมทางกฎหมายหลายกรณี กดขี่ให้ภาคการผลิตด้วยเงื่อนไขที่เป็นไปยาก มีหน่วยราชการหลายหน่วยงานกำกับ ยิ่งเพิ่มปัญหาต้นทุนการผลิต ลงท้ายด้วยทุจริตคอรัปชั่น ทำให้ภาคการผลิตที่ มีเส้นสายสัมพันธ์อันดีกับฝ่ายอำนาจใหญ่ภาครัฐ มีทุนหนา ผูกขาดครอบงำกิจการเล็กกว่า คนท้องถิ่นจึงหันมาเป็นนักการเมือง เป็นครอบครัวการเมือง เพื่อใช้สิทธิอภิสิทธิ์ภาครัฐที่เหนือคู่แข่งทางการค้าอื่น รวมทั้งเหนือราชการหรือหน่วยงานของ อปท.ด้วย 

ภารกิจการส่งเสริมอาชีพที่ล้มเหลว

ความล้มเหลวของภารกิจการส่งเสริมอาชีพที่ถ่ายโอนให้ อปท. เป็นบทบาทการส่งเสริมอาชีพที่ซ้ำซ้อนกันระหว่างราชการส่วนภูมิภาค กับ อปท. ที่เห็นชัดเจนคือ กรมการพัฒนาชุมชน (พช.) และกรมส่งเสริมการเกษตร เพราะไม่มีการถ่ายโอนภารกิจงาน หากแต่ถ่ายโอนงานอย่างอื่น ๆ ที่ให้งานแต่ไม่ให้เงินและไม่ให้คน ที่เป็นปัญหามาตั้งแต่การถ่ายโอนภารกิจตามแผนการกระจายอำนาจให้แก่ อปท. พ.ศ. 2543 (ฉบับแรก) แม้จะมีแผนการถ่ายโอนฯ ฉบับที่ 2 พ.ศ. 2551 ก็ยังเช่นเดิม

มีประเด็นข้อสังเกตว่า เกิดความแตกต่างกันมากในเรื่อง “มาตรฐานการตรวจสอบของหน่วยตรวจสอบ (สตง.)” หากเป็น ภารกิจงานของ อปท.จะถูกตรวจสอบแบบเข้มงวด หาที่ผิดมากกว่าการตรวจสอบหน่วยราชการส่วนภูมิภาค หรือส่วนกลาง จะเห็นว่าหน่วยราชการอื่นมักไม่พบกรณีผิดเช่น อปท. เรื่องนี้มีข้อสังเกตต่อว่า พบว่าในหลายกรณีที่เป็นการถ่ายโอนภารกิจจากส่วนกลางหรือส่วนภูมิภาคให้แก่ อปท. พบว่าวัสดุครุภัณฑ์ที่ถ่ายโอนให้จะไม่ครบถ้วนตามรูปแบบรายการ หลายรายการชำรุด หรือไม่มีตัวพัสดุ หากเปรียบกับการดำเนินการของ อปท. ด้านการส่งเสริมอาชีพแก่ชาวบ้านและชุมชน ที่มีการจัดซื้อจัดหาวัสดุครุภัณฑ์ให้แก่กลุ่มชาวบ้านใช้ในการฝึกอาชีพ เช่น เครื่องทำขนมปัง พร้อมวัสดุอุปกรณ์ต่าง ๆ ก็จะชำรุดสูญหายไปตามกาลเวลาเช่นกัน เพราะ จุดอ่อนที่สุดของภารกิจการส่งเสริมอาชีพของ อปท. ทั่วไปก็คือ เรื่องการกำกับดูแล แบบติดตามต่อเนื่อง และ “การส่งเสริมด้านการตลาด” การพัฒนา “บรรจุภัณฑ์” ที่ไม่มี

ภารกิจการส่งเสริมอาชีพของคนส่วนกลางและคนท้องถิ่นก็มีมุมมองและแนวคิดที่แตกต่างกัน เช่น อปท.มุ่งมองในแนวการหาเสียงหาคะแนนดูแลคนพวกเดียวกัน แต่หน่วยราชการมองในแง่การสร้างภาพ สร้างผลงาน อีเว้นท์ ฉะนั้น จึงต่างแย่พอกันในเรื่อง “การวัดความคุ้มค่า” (Economy) ที่ต่างสร้างความอ่อนแอแก่ประชาชนชุมชน [10] อีกทั้งสองหน่วยงานยังรอความหวังเงินงบประมาณจากภาครัฐเหมือนกัน

ปรากฏการณ์ล้มเหลวของ OTOP และ SME ของชาวบ้านและชุมชน เช่น โครงการปุ๋ยอินทรีย์ โรงผลิตอาหารสัตว์ โรงสีข้าวชุมชน ฯลฯ ตกอยู่ในสภาพร้าง ๆ กิจการไม่ต่อเนื่อง ล้มเหลว ขาดทุน หยุดกิจการ ฯลฯ ที่พบเห็นทั่วไปในท้องถิ่น เพราะชาวบ้านที่บริหารพากันทิ้งร้างหนีไป คนทุนน้อยหนีไปเป็นลูกจ้างนายทุนที่มีกำลังจ้าง เจ้าของธุรกิจเป็นคนส่วนน้อยของภาคธุรกิจไม่มากเช่นญี่ปุ่น   

ขอเสนอว่า ต้องมี SME ของ อปท.ที่ดำเนินการเอง 1 กิจการขึ้นไป จะทำให้ SME เดินไปได้อย่างมั่นคงด้วย เพราะ อปท.มีเครื่องมือ ทรัพยากร ที่นำมาใช้อย่างคุ้มค่าในการบริหารกิจการ SME ได้ เป็นการลดตัวกลาง (คนกลาง) พวกแสวงประโยชน์เจาะไชงบประมาณ โดยเฉพาะราชการส่วนภูมิภาคให้ตัดไปเลย ไม่ต้องมาดูแลในด้านนี้ และให้มีส่วนกลางมีเท่าจำเป็นเหมือนญี่ปุ่น

ฝากแง่คิดเรื่อง “จังหวัดจัดการตนเอง”

อาจเป็นเพียงความต้องการ กุมอำนาจบทบาทเดียวในระดับจังหวัด ของคนกลุ่มเดียว กึ่งผูกขาด หรือจะเป็นการจ่ายบทบาทให้แก่พลเมือง (มีสภาพลเมือง Civic or Popular Assembly/Forum) [11] ที่ดึงพลังพลเมือง ภูมิปัญญาท้องถิ่นมาเป็นจุดแข็งในพื้นที่มาใช้ หรือจะเป็นเครื่องมือครอบงำชี้นำกดทับพลเมืองเอาไว้ หากเป็นเพียงความพยายามช่วงชิงอำนาจบทบาทจากราชการส่วนกลาง ส่วนภูมิภาค ให้มาอยู่ในการครอบครองของคนกลุ่มระดับจังหวัดโดยตั้งชื่อว่า “จังหวัดจัดการตนเอง” [12] ก็คงแย่เหมือนเดิม ปัจจุบันโลกโซเชียลหมดยุคการถ่ายโอนภารกิจแบบการถ่ายโอนอำนาจ ถ่ายโอนโครงสร้างได้แล้ว เพราะที่ผ่านมายี่สิบปีเศษนับตั้งแต่ปี 2540 รู้แล้วว่ามันล้มเหลว เพราะการเลือกอยากได้ เลือกอยากรับภารกิจถ่ายโอนบางอย่าง เช่น ถ่ายโอนเฉพาะงานโครงการที่มีการรับเหมา งานซื้อ งานขาย ฯลฯ คนจึงคิดเห็นเรื่องอำนาจเฉพาะเรื่องการจ้างการซื้อการขาย ที่มีคนใครได้ หรือมีคนเสีย ในระหว่างกลุ่มนักธุรกิจการเมืองในพื้นที่ ต้องหันกลับมามองใหม่ว่า เป้าหมายภารกิจงานถ่ายโอนที่แท้จริง มันคืออะไร จะใช้กระบวนการใดในการทำงาน จะสามารถปรับแก้กระบวนการทำงาน หรือวิธีการทำงานใหม่ได้หรือไม่ อย่างไร เพื่อให้สอดคล้องกับความต้องการ คนในสังคมของ อปท.นั้นอย่างสมประโยชน์ คุ้มค่ามากที่สุด ที่สำคัญต้องไม่ซ้ำซ้อนกับโครงงานอื่น ๆ ใน อปท. มีการติดตามประมวลผลของโครงการที่ต่อเนื่องและมีมาตรฐานหรือไม่ และต้องมีการประเมินผลสัมฤทธิ์ออกมาได้ทั้งในเชิงปริมาณ และเชิงคุณภาพ เพื่อนำการประเมินผลนั้นไปประมวลไปปรับปรุงปรับเพิ่มปรับลดหรือยกเลิกในโครงการหรือกิจกรรมนั้น ๆ ต่อไป ในกรณีที่มันไม่เกิดประโยชน์ใด เป็นต้น

ข่าวว่า รัฐบาลเพิ่งตาเปิดมองเห็นความดีของ OTOP ขอบอกว่ายังไม่สายเกินไปสำหรับท้องถิ่นไทย

[1]Phachern Thammasarangkoon & Watcharin Unarine, ทีมงานหญ้าแห้งปากคอก(ท้องถิ่น), หนังสือพิมพ์สยามรัฐสัปดาห์วิจารณ์ ปีที่ 67 ฉบับที่ 33 วันเสาร์ที่ 2 - วันศุกร์ที่ 8 พฤษภาคม 2563, บทความพิเศษ หน้า 9,  สยามรัฐออนไลน์, 2 พฤษภาคม 2563, https://siamrath.co.th/n/151870 

[2] ผศ.ภาณุ ธรรมสุวรรณ , การติดตามผลการกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น ปีงบประมาณ 2546, คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ มหาวิทยาลัยทักษิณ, http://kpi3.uds.co.th/addpdf/ทดสอบการใส่ข้อมูลในโฮส-b/?edmc=1497

พื้นที่ 7 จังหวัดภาคใต้ตอนบนคือ ระนอง ชุมพร สุราษฎร์ธานี นครศรีธรรมราช กระบี่ พังงา และภูเก็ต จำนวน 158 ภารกิจ จากทั้งหมด 245 ภารกิจ (ข้อมูล 27 มิถุนายน 2546) และเพิ่มเป็น 164 ภารกิจเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2546 ใน 6 ด้าน

[3] วีระศักดิ์ เครือเทพ , "ทิศทางการกระจายอำนาจและการปกครองท้องถิ่น พ.ศ.2553 -2563", ภาควิชารัฐประศาสนศาสตร์ และศูนย์ส่งเสริมนวัตกรรมและธรรมาภิบาลท้องถิ่น (CLIG) คณะรัฐศาสตร์  จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย ในการประชุมประจำปีสมาคมสันนิบาตเทศบาลแห่งประเทศไทย โรงแรมเซ็นทารา โฮเทลแอนด์คอนเวนชั่นเซ็นเตอร์ จ.อุดรธานี เมื่อวันพฤหัสบดีที่ 16 ธันวาคม 2553, http://www.nmt.or.th/DocLib11/Vichakan53_15-17Dec/Weerasak.pdf

[4] การพัฒนาอย่างยั่งยืน ( sustainable development) เป็นแนวคิดที่รุดหน้าไปอย่างรวดเร็วตั้งแต่ทศวรรษ 1980 ในรายงานชื่อ “อนาคตร่วมของเรา” (Our Common Future) หรือที่เรียกว่า ”Brundtland Report” ซึ่งได้ให้นิยาม “การพัฒนาที่ยั่งยืน” ไว้ว่าหมายถึง “วิถีการพัฒนาที่สามารถตอบสนองความต้องการของคนรุ่นปัจจุบัน โดยไม่ลิดรอนความสามารถในการตอบสนองความต้องการของคนรุ่นหลัง” เป้าหมายสูงสุดของแนวคิดนี้อยู่ที่การพัฒนาคุณภาพชีวิตของประชากรโลก โดยยังสามารถรักษาระดับการใช้ทรัพยากรธรรมชาติของมนุษย์ไม่ให้เกินศักยภาพการผลิตของธรรมชาติ และมุ่งเน้นความสมดุลระหว่างสิ่งแวดล้อม สังคม และเศรษฐกิจ แทนที่จะยึดเป้าหมายการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจเป็นหลักเหมือนวิถีการพัฒนาทั่วไป : Sustainable Development, by Salforest, 20 สิงหาคม 2556

[5] เป็นองค์การสนับสนุน SMEs แห่งประเทศญี่ปุ่น (Organization for SME and Regional Innovation of Japan - SMRJ) ซึ่งเป็นหน่วยงานภายใต้การกำกับดูแลของกระทรวงเศรษฐกิจ การค้าและอุตสาหกรรมของญี่ปุ่น

ดู อก.จับมือ SMRJ และ สมาพันธ์ธุรกิจญี่ปุ่น ฉลองความสัมพันธ์สองประเทศ ครบ 130 ปี พร้อมดึงผู้ประกอบการญี่ปุ่นลงทุนใน EEC, 7 มิถุนายน 2560, http://www.industry.go.th/center_mng/index.php/2016-04-24-18-06-24/2016-04-24-18-06-46/item/10148-smrj-130-eec   

[6] ดู การส่งเสริม SMEs ในญี่ปุ่น, ดร.สุชาต อุดมโสภกิจ, ศูนย์คาดการณ์เทคโนโลยีเอเปค สำนักนโยบายวิทยาศาสตร์เทคโนโลยีและนวัตกรรมแห่งชาติ (สวทน.), August-September 2014, Vol.41 No.236, http://www.tpa.or.th/publisher/pdfFileDownloadS/tn236b_p29-31.pdf

[7] นโยบายส่งเสริมภูมิปัญญาไทยในการจัดการศึกษา ฉบับได้รับความเห็นชอบจากคณะรัฐมนตรี เมื่อวันที่ 16 พฤศจิกายน 2542, http://backoffice.onec.go.th/uploaded/Information/2017-02-06-PolicyTeacherwisdom.pdf

คณะรัฐมนตรีเห็นชอบเมื่อ 16 พฤศจิกายน 2542 ให้นำเอาภูมิปัญญาที่สั่งสมไว้ในบ้านเมืองมาใช้เป็นพื้นฐานสำคัญส่วนหนึ่งในการพัฒนาคนหรือการปฏิรูปการศึกษา

[8] ข้อมูลกำลังคนภาครัฐปี 2556 พบว่า “ข้าราชการประจำ” มีสัดส่วนระหว่างข้าราชการส่วนกลาง (รวมภูมิภาค) ต่อข้าราชการส่วนท้องถิ่น อัตราส่วน 84.5 : 15.5 ซึ่งเป็นสัดส่วนที่ผกผันในประเทศญี่ปุ่นที่ข้าราชการส่วนท้องถิ่นจะมีอัตราส่วนกลับกันกล่าวคือมีสัดส่วนที่มากกว่าข้าราชการส่วนกลาง

ดู เอกสารประกอบการพิจารณาเรื่อง บทบาทหน้าที่ของคณะกรรมการข้าราชการประเภทต่าง ๆ, การประชุมคณะกรรมาธิการวิสามัญพิจารณาร่างพระราชบัญญัติระเบียบข้าราชการพลเรือน (ฉบับที่ ..) พ.ศ. ... สภานิติบัญญัติแห่งชาติ ครั้งที่ 4 วันที่ 18 กุมภาพันธ์ 2558, http://w3c.senate.go.th/pictures/comm/1749/file_1424318470.pdf

& ดร.เจิมศักดิ์ ปิ่นทอง, เลือกตั้งผู้ว่าราชการจังหวัดทั่วประเทศ, มหาวิทยาลัยรังสิต, 13 พฤษภาคม 2561, https://www.facebook.com/181318038626087/photos/a.207688522655705.48384.181318038626087/1750572605033948/?type=3&theater  

[9] ดู จาก OTOP, SMEs , SMCE ถึง MEs, Phachern Thammasarangkoon, 27 กุมภาพันธ์ 2555, https://www.gotoknow.org/posts/480254

[10] รายงานข้อเสนอการปฏิรูประบบเพื่อสร้างเสริมชุมชนเข้มแข็ง(ระยะที่ 1 ระดับหลักการและสาระสำคัญ), คณะกรรมาธิการปฏิรูปด้านสังคม ชุมชน เด็ก เยาวชน สตรี ผู้สูงอายุ ผู้พิการ และผู้ด้อยโอกาสสภาปฏิรูปแห่งชาติ, 17 กุมภาพันธ์ 2558, http://edoc.parliament.go.th/getfile.aspx?id=631399&file=รายงานเสริมสร้างชุมชนเข้มแข็ง+(รวม).pdf

หน้า 24 … เมื่อสังคมชุมชนอ่อนแอ ก็ขาดความเป็นธรรม ปราศจากภูมิคุ้มกัน เกิดอันตรายจากเชื้อโรคต่างๆ เหมือนคนเป็นโรคเอดส์ สังคมชุมชนก็เป็นโรคเอดส์ได้“สังคมชุมชนเข้มแข็ง” คือการทำให้ภูมิคุ้มกันกลับคืนมา“ชุมชนเข้มแข็ง” คือ การรวมตัว ร่วมคิด ร่วมทำ ทำให้เกิด “ความเป็นชุมชน”“ชุมชนท้องถิ่นเข้มแข็ง คือ ฐานของประเทศเข้มแข็ง”นอกจากนี้ยังกล่าวว่า ชุมชนเป็นหน่วยพื้นฐาน (basic unit) ของสังคม เปรียบเสมือนเซลล์เป็นหน่วยพื้นฐานของร่างกาย เซลล์ทุกเซลล์ต้องมีความถูกต้อง เซลล์หลายๆ เซลล์ รวมกันเป็นอวัยวะที่มีความถูกต้องอวัยวะหลายๆ อวัยวะ รวมกันเป็นชีวิต ร่างกายที่มีความถูกต้อง ทำให้สุขภาพดี และอายุยืน ชุมชนที่มีความถูกต้องหลายๆ ชุมชน รวมตัวกันเป็นท้องถิ่น ท้องถิ่นหลายๆ ท้องถิ่นรวมกันเป็นจังหวัด จังหวัดก็เป็นท้องถิ่น

[11] แนวคิดสภาพลเมืองสรุปมีที่มาที่ไปดังนี้

สภาพลเมือง (Civil Juries หรือ Citizen Juries)เป็นรูปแบบที่ใช้ในสหรัฐอเมริกามาตั้งแต่ทศวรรษ 70s โดยมีการคัดเลือกลูกขุนมาจำนวนหนึ่งเพื่อทำหน้าที่พิจารณากิจกรรมต่างๆ ซึ่งอาจจะใช้ระยะเวลามากน้อยแล้วแต่ภารกิจ โดยสภาพลเมืองนี้จะเป็นตัวแทนของกลุ่มผลประโยชน์ต่างๆ (Interest Groups) โดยคณะลูกขุน (ซึ่งในร่าง พรบ.เชียงใหม่มหานครฯใช้คำว่า “สภาพลเมือง” แทนเพื่อมิให้สับสนกับคำว่าลูกขุนในระบบศาล) จะทำหน้าที่ฟังการอภิปรายหรือการชี้แจงของฝ่ายต่างๆ รวมทั้งซักถามและฟังเหตุผลของแต่ละฝ่าย โดยเรื่องราวต่างๆ ที่จะเข้าสู่สภาพลเมืองนี้จะเป็นเรื่องราวที่เกี่ยวข้องกับนโยบายสาธารณะที่จะต้องร่วมกันตัดสินใจโดยใช้หลักของการมีฉันทามติร่วมกัน (consensus) แทนการโหวตเพื่อเอาแพ้เอาชนะ

“สภาพลเมือง” หรือ “สภาประชาชน” หรือ “สภาประชาสังคม” (Civil Juries or Citizen Juries or Civic Assembly) หรือ “สมัชชาประชาชน” (Popular Assembly or Forum) เป็นคำเรียกที่มีความหมายเหมือนกัน และเป็นองค์กรที่มีแทรกอยู่ทั่วไปในพื้นที่ขององค์กรบริหารท้องถิ่น (อบท.) หรือ องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) แนวคิดเรื่องสภาพลเมืองสามารถย้อนหลังไปได้ถึงปี 2534 ในกรณีการรวมประเทศ(รวมชาติ)เยอรมนีตะวันตกและเยอรมนีตะวันออกเข้าด้วยกัน และ ในปี 2535 กรณีการเกิดกลุ่มประเทศในยุโรปตะวันออกที่แยกออกจากสหภาพโซเวียต สำหรับประเทศไทยย้อนหลังได้ถึงปี 2547 จากกรณีเกิดสภาผู้นำแห่งตำบลไม้เรียง อำเภอฉวาง จังหวัดนครศรีธรรมราช โดยนายประยงค์ รณรงค์ ผู้ได้รับรางวัลแมกไซไซผู้นำชุมชนดีเด่นแห่งเอเชีย จนตกผลึกเกิดเป็น “มวลมหาประชาชน” ในปี 2557 และเข้าสู่วาระการปฏิรูปประเทศไทยในที่สุด

ดู ชำนาญ จันทร์เรือง , สภาพลเมืองกับประชาธิปไตยแบบปรึกษาหารือ, 6 กุมภาพันธ์ 2556, https://www.bangkokbiznews.com/blog/detail/489034

& สรณะ เทพเนาว์, การปฏิรูปท้องถิ่นโดยสภาพลเมือง, สมาชิกสภาปฏิรูปแห่งชาติ, หนังสือพิมพ์สยามรัฐรายวัน ฉบับวันพฤหัสบดีที่ 2 เมษายน 2558 หน้า 10 คอลัมน์การเมืองท้องถิ่น, https://www.gotoknow.org/posts/588356

[12] ศรันยา สีมา , จังหวัดจัดการตนเอง : แนวคิดในการปฏิรูปการปกครองส่วนท้องถิ่น, กลุ่มงานบริการวิชาการ 1 สำนักวิชาการ, สำนักงานเลขาธิการสภาผู้แทนราษฎร, 2558, https://library2.parliament.go.th/ebook/content-issue/2558/hi2558-042.pdf

บันทึกนี้เขียนที่ GotoKnow โดย  ใน Local Administration



ความเห็น (0)