พื้นที่ร่วมคิด สู่ Global Research University



วันที่ ๒๘ - ๒๙ กุมภาพันธ์ ๒๕๖๓ ผมไปร่วมกิจกรรม Flagship Research Project Boot Camp ของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล    ที่ประชุมกันโดยใช้เครื่องมือ Design Thinking    ที่ชวนเชิญและเชื้อเชิญ นักวิจัยมาได้ ๖๙ คน ไปทำกิจกรรมกันที่บางแสน    ในท่ามกลางบรรยากาศระทึกการระบาดของไวรัส โควิด ๑๙ ลามออกไปเรื่อยๆ ในโลก    

เริ่มด้วยการปลุกใจโดยท่านคณบดี ศ. ดร. นพ. ประสิทธิ์ วัฒนาภา     และท่านรองคณบดีฝ่ายวิจัย ศ. ดร. นพ. ประเสริฐ เอื้อวรากุล     ด้วยวิสัยทัศน์    “... สร้างสุขภาวะแก่มวลมนุษยชาติ”     “เป็น World Changer”    “คิดการณ์ใหญ่/ฝันใหญ่” (Big Dream, Big Idea, Crazy Idea)    จินตนาการ (Imagination)    “ทำร่วมกัน”  ฯลฯ   

ช่วงเช้าวันที่ ๒๘ เป็นการละลายพฤติกรรมของสมาชิกที่ถูกจัดกลุ่มด้วยสีป้ายชื่อ    ให้เลือกว่าตนเองมีคุณลักษณะเป็นสัตว์ชนิดใด เพื่อบอกแก่กลุ่ม ให้รู้จักกัน    แล้วร่วมกันวาดรูปเพื่อบรรยายภาพรวมของกลุ่ม     

ช่วงบ่ายเข้าเรื่อง Design Thinking    เริ่มด้วยขั้นตอนแรกคือ empathy    ทีมวิทยากรให้แต่ละกลุ่มระดมความคิดถึงความต้องการของผู้ใช้บริการสุจภาพ    และความยากลำบากในการทำงานของตน    ตลอดการประชุม เน้นระดมความคิดโดยใช้ card technique  ตามด้วยคำอธิบาย    

ตามด้วยขั้นตอน ideate   “ฉันจะ....”    นำสู่ “เราจะ....”    และสู่โจทย์วิจัย

หัวหน้าทีมวิทยากร Design Thinking  อ. ดร. นพ. ยอดยิ่ง แดงประไพ (ภาควิชาสรีรวิทยา) บอกผู้เข้าร่วมประชุมว่า สภาพจิตใจของผู้เข้าร่วมกิจกรรมในชั้นต้นจะชุลมุนยุ่งเหยิง ไม่ชัดเจน มีความเห็นแตกต่างกัน โดยฉายรูปให้ดู    แล้วค่อยๆ เข้าสู่สภาพที่ชัดเจนและเห็นพ้องกัน        

หลังจบกระบวนการเวลา ๑๘ น.   กินอาหารค่ำ    ผมกลับมาทบทวนครุ่นคิดข้อเรียนรู้ของผมตอนกลางคืน    และนอนหลับไปกับข้อสงสัย

ตื่นเช้าขึ้นมา (เช้าวันที่ ๒๙ – Leap Day) ก็คิดออก ว่าข้อสงสัยของผมอยู่ที่ความชุลมุนวุ่นวายขัดแย้งของกระบวนการ Design Thinking ที่เกิดขึ้น    ยังไม่วุ่นวายคลุมเครือขัดแย้งเพียงพอ    บรรยากาศในที่ประชุมตอนเสนอโจทย์วิจัยยังราบรื่นเกินไป    โดยที่ในตอนนี้ผู้เข้าร่วมประชุมอยู่ในขั้นตอนของ empathize, define  และ ideate    คือหยิบเอาความเข้าใจปัญหามาสร้างแนวความคิด     และผมตีความว่า คณะผู้เข้าประชุมยังอยู่ในสภาพงงๆ ไม่ชัดเจน   

โชคดีที่ตอนเย็นวันที่ ๒๘ ท่านรองคณบดี รับเอาโจทย์วิจัยเบื้องต้นของแต่ละกลุ่ม ไปทำให้ชัดเจนขึ้น    แล้วนำมาให้ดูตอนเช้าวันที่ ๒๙    ในสภาพที่ชัดเจนขึ้นจริงๆ     สำหรับให้แต่ละกลุ่มร่วมกันคิดต่อว่าจะเตรียมดำเนินการอย่างไร ต่อไป (ขั้น prototype ใน design thinking)    แล้วทีมงานของฝ่ายวิจัยรับแนวความคิดไปดำเนินการต่อ   

ความคลุมเครือลดลงบ้าง    แต่ก็ยังไม่ชัดอยู่ดี    ว่าในขั้น implementation จะมีการจัดการอย่างไร ให้อาจารย์ที่ทุ่มตัวมาทำงานวิจัยใน flagship project ได้ลดงานประจำลง     โดยท่านรองคณบดีบอกว่า ทีมงานต้องจัดเวลาทำงาน ร้อยละ ๓๐ - ๕๐ ให้แก่งานวิจัยนี้    แต่ในช่วง ๒ – ๓ เดือนจากนี้ไป เป็นเวลาที่จะต้องทุ่มเทงานขั้นตอนแรกของงานวิจัย คือ critical literature review เอาข้อมูลมาทำความเข้าใจร่วมกัน    เพราะเงื่อนไขของงานวิจัย flagship นี้ต้องใหม่ ไม่ซ้ำความคิดใคร (novel)    มีผลกระทบสูง    และมีผลระดับโลก    หากทบทวนความรู้และผลงานวิจัยแล้ว พบว่ามีคนทำอยู่แล้วมากมายในโลก    และทีมของเราไม่มีโจทย์ที่จำเพาะและ novel โจทย์นั้นก็ไม่เข้าเกณฑ์ flagship research project   

เท่ากับว่าแต่ละทีมงานยังจะต้องอยู่กับความคลุมเครือ ไม่แน่นอนว่า โจทย์ของตนจะเข้าเกณฑ์ flagship research project หรือไม่    จะต้องผ่านขั้นตอน literature review เสียก่อน

แต่ทีมงานจะได้ความรู้มาก เพราะท่านรองคณบดีฝ่ายวิจัย ซึ่งเป็นที่ยอมรับนับถือสูงยิ่งว่า เป็นผู้มีความลุ่มลึกในงานวิจัยด้าน biomedical จะใช้เวลาทำหน้าที่ โค้ช ให้แก่ทีมที่รวมตัวกัน ด้วยตนเอง    ส่วนทีมวิจัยที่โจทย์ออกไปทาง health services systems ท่านก็จะหาโค้ชให้   

ผมร่วมอยู่ในที่ประชุมด้วยความทึ่ง     ว่างานวิจัยของศิริราชกำลังก้าวไปสู่อีกยุคหนึ่ง     ที่มีการบริหารงานวิจัยระดับคณะในรูปแบบที่ผมฝันมาเกือบสามสิบปี    เพิ่งเห็นทำท่าว่าจะเกิดในวันนี้

ผมจะขยายความนวัตกรรมในการจัดการงานวิจัยระดับคณะ ของคณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล มหาวิทยาลัยมหิดล ที่ผมคาดว่าจะเกิดขึ้น ในบันทึกหน้า ซึ่งจะลง บล็อก ในวันที่ ๖ เมษายน ๒๕๖๓

วิจารณ์ พานิช

๒๙ ก.พ. ๖๓


หมายเลขบันทึก: 676531เขียนเมื่อ 2 เมษายน 2020 19:20 น. ()แก้ไขเมื่อ 2 เมษายน 2020 19:20 น. ()สัญญาอนุญาต: ครีเอทีฟคอมมอนส์แบบ แสดงที่มา-ไม่ใช้เพื่อการค้า-ไม่ดัดแปลง


ความเห็น (0)

ไม่มีความเห็น

พบปัญหาการใช้งานกรุณาแจ้ง LINE ID @gotoknow
ขอแนะนำ ClassStart
ระบบจัดการการเรียนการสอนผ่านอินเทอร์เน็ต
ทั้งเว็บทั้งแอปใช้งานฟรี