ชะพลู (Wildbetal Leafbush) เป็นสมุนไพรพื้นบ้านที่หลายคนมักจะสับสนกับใบพลู ด้วยลักษณะของใบที่มีความคล้ายคลึงกัน ซึ่งสรรพคุณของชะพลูนั้นจะช่วยในเรื่องการบำรุงร่างกายในด้านต่างๆ และช่วยขับลมภายในช่องท้องหรือจะเรียกได้ว่าเป็นผักพื้นบ้านที่ช่วยในการดูแลสุขภาพได้หลากหลายด้านก็ไม่ผิดแต่อย่างใด
ชะพลูเป็นพืขล้มลุกที่มีขนาดเล็ก พบได้ง่ายเพราะจะขึ้นอยู่ในพื้นที่เปียกชื้น ลักษณะใบสีเขียวสด มองเห็นเส้นแบ่งใบได้อย่างชัดเจน มีกลิ่นเฉพาะตัว ผลคล้ายผลเบอรี่ คือมีรูปทรงกระบอก ภายในจะมีเม็ดขนาดเล็ก ดอกชะพลูจะคล้ายคลึงกับดอกดีปลีแต่มีขนาดที่สั้นกว่า
คุณค่าทางโภชนาการของใบชะพลู 100 กรัม ประกอบด้วย
* พลังงาน 101.00 กิโลแคลอรี่
* โปรตีน 5.40 กรัม
* ไขมัน 2.50 กรัม
* คาร์โบไฮเดรต 14.20 กรัม
* แคลเซียม 298.00 มิลลิกรัม
* ฟอสฟอรัส 30.00 มิลลิกรัม
* เหล็ก 4.63 กรัม
* วิตามินบี1 0.09 กรัม
* วิตามินบี2 0.23 กรัม
* วิตามินซี 22.00กรัม
* เบต้า แคโรทีน 414.45 ไมโครกรัม
* ใยอาหาร 6.90 กรัม
คุณประโยชน์หลายประการของชะพลูมีดังนี้
1.รักษาโรคหอบและโรคหวัด ชะพลูช่วยในเรื่องการหายใจ ทำให้หายใจโล่งมากขึ้น น้ำมันจากใบชะพลูช่วยบรรเทาอาการของโรคหอบหืดได้
2. รักษาอาการปวด ใบชะพลูช่วยบรรเทาอาการปวดศีรษะ อาการปวดที่มีสาเหตุมาจากโรคข้ออักเสบ
3.ชะพลูมีสารสกัดสำคัญที่สามารถช่วยกระตุ้นร่างกายให้รู้สึกคล้ายคลึงกับการออกกำลังกายได้ จึงช่วยให้ร่างกายสดชื่นขึ้นโดยการดื่มน้ำใบชะพลูผสมน้ำผึ้ง ซึ่งจะช่วยกระตุ้นระบบประสาทด้านต่างๆให้ดีขึ้น
4.การรับประทานใบชะพลูสดจะได้รับส่วนประกอบของสารกลุ่มเอไมล์ (amidel) ซึ่งเป็นสารชนิดสำคัญที่ออกฤทธิ์เป็นยาฆ่าเชื้อ โดยเป็นประโยชน์ต่อการรักษาโรคมาลาเรีย(Plasmodium falciparum)และวัณโรคได้ดี
5. บรรเทาอาการไอ ผู้ที่มีอาการไอเรื้อรังสามารถต้มใบชะพลูดื่มแก้อาการไอได้ เพราะใบชะพลูมีสรรพคุณช่วยลดอาการอักเสบได้เป็นอย่างดี สามารถช่วยลดอาการอักเสบที่เกิดขึ้นในลำคอได้
6. ใบชะพลูช่วยต้านการอักเสบ เนื่องจากมีส่วนประกอบของสารกลุ่มโพลีฟีนอลซึ่งเป็นสารที่ช่วยลดการอักเสบได้
7.ช่วยป้องกันโรคอัลไซเมอร์ สารสกัดจากลำต้นและใบชะพลูมีฤทธิ์ในการยับยั้งการทำงานของเอนไซม์อะเซทิลโคลีนเอสเทอเรสได้ดีมาก จึงสามารถป้องกันโรคอัลไซเมอร์ได้
8.ลดระดับน้ำตาลในเลือด ชะพลูมีสารฟลาโวนอยด์ (Flavonoids)สูง ซึ่งจะออกฤทธิ์คล้ายยาเบาหวานกลุ่ม insurin secretagogues โดยการกระตุ้นการหลั่งอินซูลินจากตับอ่อนเพื่อเพิ่มการดูดซึมกลูโคส ทำให้ช่วยรักษาโรคเบาหวานได้
ใบชะพลูมีรสหวาน เย็น และมีกลิ่นหอมที่เป็นเอกลักษณ์ จึงนิยมนำมาปรุงอาหารได้หลากหลายเมนู เช่น ยำปลาทูใบชะพลู แกงคั่วใบชะพลู เมี่ยงปลาเผาใบชะพลู ไข่น้ำใบชะพลู ข้าวยำปักษ์ใต้ แกงคั่วหอยขมใบชะพลู และเมี่ยงคำ วันนี้จึงนำใบชะพลูมาทำเมนูแกงคั่วซี่โครงหมูใบชะพลูรับประทานคู่กับไข่เจียวโหระพา
ขั้นตอนในการทำแกงคั่วซี่โครงหมูใบชะพลู ขั้นแรกนำพริกแกงคั่วลงไปคั่วในกระทะให้หอมโดยใช้น้ำมันพืชเล็กน้อย เมื่อเครื่องแกงหอมดีแล้วจึงใส่ซี่โครงหมูลงไปผัดปรุงรสด้วยน้ำปลาและน้ำตาลมะพร้าว แล้วจึงเติมหางกะทิลงไปให้ท่วมซี่โครงหมู เคี่ยวด้วยไฟอ่อนๆจนซี่โครงเปื่อยดีจึงเติมหัวกะทิ ชิมให้ได้รสที่ต้องการ ใส่พริกชี้ฟ้า และใบชะพลูซอยหยาบๆ
ถึงแม้ว่าใบชะพลูจะมีประโยชน์มากมายต่อสุขภาพ แต่ก็ไม่ควรรับประทานติดต่อกันเป็นเวลานาน เพราะใบชะพลูมีแคลเซียมออกซาเลตในปริมาณสูง ซึ่งแคลเซียมออกซาเลตนั้นเป็นสาเหตุทำให้เกิดโรคนิ่วในไต ดังนั้นจึงควรดื่มน้ำเพื่อเจือจางออกซาเลตในร่างกายให้ลดลง
