การประชุม Creativity and Critical Thinking Skills in School : Moving the Agenda Forward. An international conference organised by the OECD Centre for Educational Research and Innovation (CERI) 24-25 September 2019 - London, UK. Nesta HQ - 58 Victoria Embankment, EC4Y 0DS (๑) ช่วงกล่าวเปิดโดย Andreas Schleicher, Director for Education and Skills, OECD เรื่อง Creativity and Critical thinking in schools ช่วงหนึ่งเอ่ยถึง Transformative competencies (ดูรูปที่ ๑) แต่เอ่ยแบบผ่านๆ ผมเห็นแล้วสะดุดตา และถ่ายรูปไว้
กลับมาค้นต่อที่บ้าน พบคำอธิบายขยายความที่เว็บไซต์ของ อีซีดี (๒) ทำให้เข้าใจว่า โออีซีดี มองการเรียนรู้สู่การเปลี่ยนแปลงเป็นหัวใจของการเรียนรู้เพื่อพัฒนาพลเมืองในอนาคต และได้ตีความเป็นสมรรถนะเพื่อการเปลี่ยนแปลง ที่ประกอบด้วยองค์ประกอบ ๓ ด้านคือ
- สมรรถนะในการสร้างคุณค่าใหม่ (Creating new value) โดยการคิดนอกกรอบ แล้วร่วมกับคนอื่นช่วยกันดำเนินการให้สำเร็จ (หรือไม่สำเร็จ)
- สมรรถนะในการดำเนินการภายใต้ความตึงเครียดและความไม่เห็นพ้อง (Reconciling tensions and dilemmas) เป็นสมรรถนะในการอยู่กับสภาพที่มีความเห็นต่าง ซึ่งในบางกรณีในระดับขั้วตรงกันข้าม
- สมรรถนะในการรับผิดชอบให้ดำเนินการภายใต้ความถูกต้องดีงาม (Taking responsibility) เกิดประโยชน์ต่อส่วนรวม ถูกต้องตามหลักคุณธรรม และตามอุดมการณ์ของตน
ผมตีความว่า สมรรถนะเพื่อการเปลี่ยนแปลงนี้ มุ่งการเปลี่ยนแปลง ๒ ระดับ คือการเปลี่ยนแปลงตนเอง กับการเปลี่ยนแปลงสังคมหรือส่วนรวม ซึ่งในประการหลังคือทักษะหรือสมรรถนะในการเป็น ผู้นำการเปลี่ยนแปลง (change agent) นั่นเอง
เพื่อค่อยๆ พัฒนาสมรรถนะเหล่านี้ในเด็ก จึงต้องเปิดโอกาสให้เด็กได้ทำกิจกรรมเพื่อการเรียนรู้ของตน ที่เป็นกิจกรรมในลักษณะ “คิดนอกกรอบ” เพื่อให้เด็กได้ฝึกอยู่กับความคิดต่างหรือไม่เห็นพ้อง แล้วเมื่อได้ผลของการกระทำ ครูต้องมีทักษะในการชวนศิษย์คิดใคร่ครวญ (reflection) โดยตั้งคำถามหลากหลายแนว แนวหนึ่งคือ ผลของการกระทำจากการคิดแหวกแนวนั้น ก่อประโยชน์หรือโทษแก่ตน แก่ผู้อื่น และแก่สังคมส่วนรวมอย่างไร
การใคร่ครวญสะท้อนคิดนั้น ก็จะช่วยสร้างความรับผิดชอบต่อสังคมให้แก่เด็ก
วิจารณ์ พานิช
๘ พ.ย. ๖๒ ปรับปรุง ๓๐ พ.ย. ๖๒
1 Transformative Competencies
