การทำวิจัยหรือการทำงานกับชุมชนหลาย ๆ ครั้ง โดยเฉพาะการทำงานแบบมีส่วนร่วม หรือการวิจัยแบบมีส่วนร่วม  (Participatory Action Research : PAR) จำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องศึกษาบริบทชุทชนแบบมีส่วนร่วม

พอดีผมมีหัวข้อในการศึกษาบริบทชุมชนอยู่ในมือ จึงขออนุญาตนำมาฝากทุก ๆ ท่านเพื่อที่จะนำไปใช้ประโยชน์ต่อไปครับ


หัวข้อของการศึกษาบริบทชุมชน

 

  1. ประวัติศาสตร์ชุมชน ได้แก่ การตั้งถิ่นฐาน การก่อตั้งชุมชน เหตุการณ์สำคัญที่มีผลต่อการเปลี่ยนแปลงของชุมชน
  2. ลักษณะทางกายภาพ/ชีวภาพของชุมชน ได้แก่ ทรัพยากรธรรมชาติ/ที่มนุษย์สร้างขึ้น เส้นทางคมนาคม โครงสร้างพื้นฐานอื่น ๆ การเข้าถึงและการใช้ประโยชน์ ฯลฯ สภาพ การเปลี่ยนแปลงและการใช้/การระดมทรัพยากร
  3. ลักษณะประชากร  จำนวนโครงสร้าง การเปลี่ยนแปลง
  4. ลักษณะทางเศรษฐกิจ อาชีพ การผลิต (ปัจจัยและทรัพยากร) การบริหารจัดการ การตลาด ความสัมพันธ์เชื่อมโยงกับภายนอก
  5. ลักษณะทางสังคม กลุ่ม/องค์กร โครงสร้างอำนาจ ผู้นำ ระบบครอบครัวและเครือญาติ เครือข่าย สถาบันในชุมชน (เชื่อมโยงกับลักษณะทางสังคม)
  6. ระบบการศึกษา ใน/นอก ทางการ/ไม่เป็นทางการ การติดต่อสื่อสาร ช่องทางและการรับข่าวสารและการสื่อสาร
  7. ระบบอนามัยและสาธารณสุข ในทางการ/ไม่เป็นทางการ พื้นเมืองและทางเลือก       
  8. ระบบความเชื่อและประเพณี วัฒนธรรม
  9. บริบทเฉพาะที่ครอบคลุมประเด็นเป้าหมาย คือ การจัดการ “ทุน” ของชุมชน และการบริหารจัดการทุน