การออกนอกระบบราชการของมหาวิทยาลัย

        มีความเข้าใจผิดว่าการออกนอกระบบราชการของมหาวิทยาลัยจะทำให้มหาวิทยาลัยดีขึ้นบ้าง     เลวลงบ้าง     แพงขึ้นบ้าง     วิชาการดีขึ้นบ้าง      ผมมองว่าข้อสรุปเช่นนี้เป็นการด่วนสรุป

        ผมมองว่าการออกนอกระบบราชการอาจมีผลให้มหาวิทยาลัยดีขึ้นก็ได้     หรืออาจทำให้มหาวิทยาลัยเลวลงก็ได้     ขึ้นอยู่กับการจัดการของมหาวิทยาลัยนั้นๆ      ถ้าจัดการดี มหาวิทยาลัยก็จะดีขึ้น     ถ้าจัดการไม่ดี มหาวิทยาลัยก็จะเลวลง

        การออกนอกระบบราชการในมุมมองของผม    เป็นการออกจากกรอบราชการ     ไปสร้างกรอบใหม่ของตนเอง ให้เหมาะสมต่อการทำหน้าที่มหาวิทยาลัย      มหาวิทยาลัยใดสร้างกรอบใหม่ผิดๆ ก็จะออกนอกกรอบราชการ ไปเข้าป่าเข้าดงไป     คือยิ่งแย่กว่าเดิม    มหาวิทยาลัยใดสร้างกรอบใหม่ที่ดี แต่จัดการไม่เป็น ก็แย่กว่าเดิม

        เราจึงหวังว่า ในกระบวนการออกนอกระบบราชการ มหาวิทยาลัยจะสร้างกรอบใหม่ที่ดีกว่าเดิม และจัดการให้มหาวิทยาลัยทำประโยชน์แก่สังคมได้ดีกว่าเดิม

        จุดที่สำคัญคือ สังคมโลกเปลี่ยนไปมาก     การมีระบบอุดมศึกษาตามแนวที่มีอยู่จะกลายเป็นแรงถ่วงความเจริญของประเทศ     เราต้องการ liberate & diversify สถาบันอุดมศึกษา     liberate ออกจากกรอบระบบราชการที่ขึงตึง    diversify วิธีการบริหารจัดการอุดมศึกษา     และต้องการให้มีสถาบันอุดมศึกษาจำนวนหนึ่ง (ไม่ต้องมาก เพียง ๕ - ๑๐% ของทั้งหมด) ที่เป็นมหาวิทยาลัยวิจัย     เน้นหน้าที่สร้างความรู้ให้แก่ประเทศ     เน้นสร้างคนระดับปริญญาเอก และหลังปริญญาเอก ให้แก่ประเทศ     มีศักดิ์ศรีเคียงบ่าเคียงใหล่กับสถาบันอุดมศึดษาชั้นยอดของโลก     ที่จะทำหน้าที่เป็นกลไกสานสัมพันธภาพกับนานาประเทศผ่านระบบวิชาการ หรือระบบวิจัย ระบบสร้างคนระดับปริญญาเอก และหลังปริญญาเอก 

         ในขณะเดียวกัน เราก็ต้องการมหาวิทยาลัยที่เกาะติดอยู่กับท้องถิ่น    เป็นภาคีเหนียวแน่นอยู่กับท้องถิ่น     สร้างความรู้เพื่อการพัฒนาท้องถิ่น    สร้างบัณฑิตที่จะดำรงชีวิตพัฒนาท้องถิ่นได้เป็นอย่างดี    มี "ความเป็นเลิศ" ในวิชาการเพื่อท้องถิ่น

         การออกนอกระบบราชการของมหาวิทยาลัย จะเป็นผลสำเร็จหรือล้มเหลว ไม่ได้ขึ้นแต่เฉพาะการจัดการของแต่ละมหาวิทยาลัยเท่านั้น  ยังขึ้นกับ "การจัดการระบบอุดมศึกษา" ในระดับประเทศ ด้วย     ผมมองว่าต้องจัดการแบบ "ล่อเป้า"  คือบอกเป้าหลายเป้า     ใคร "ยิง" ถูกเป้า ก็เอา "รางวัล" ไป     รางวัลมีทั้งชื่อเสียง และเงินทุนสนับสนุน  

วิจารณ์ พานิช
๔ ธค. ๔๙