วันที่ 11 กุมภาพันธ์ พ.ศ.2561 ได้ลงพื้นที่ไปยัง ตำบลหินมูล ณ บ้านลุงจำนงเพื่อไปสอบถามถึงบทบาทการทำชวัญข้าวของคนในหมู่บ้าน ปัจจุบันชาวบ้านมีอาชีพทำนากันเป็นส่วนใหญ่ เมื่อในอดีตชาวบ้านมีอาชีพการทำเกษตรทำไร่กันเป็นส่วนใหญ่ โดยเฉพาะการทำนาจะทำกันเป็นจำนวนมาก ลุงจำนงได้กล่าวว่า "ชาวบ้านมีวัฒนธรรมประเพณี มีความเชื่อ การทำพิธีกรรมการทำขวัญข้าว เพราะได้สืบทอดและได้รับการถ่ายทอดจากบรรพบุรุษเพื่อมีความเชื่อว่าการทำพิธีนั้นจะทำให้ผลผลิตดี ข้าวงอกงาม นาข้าวไม่แห้งแล้ง โดยจะมีการสวดบททำพิธีการทำขวัญข้าว ขอขมา ขอพรให้ข้าวมีความเจริญงอกงาม โดยมีความเชื่อในเรื่องของการเคารพและการไหว้พระแม่โพสพที่มีพระคุณต่อการทำมาหากินของชาวนาและคนภายในชุมชน"
คุณลุงยังกล่าวอีกว่า "ผู้ทำพิธีการทำขวัญข้าวเมื่อก่อนจะต้องเป็นผู้หญิงเท่านั้น แต่สมัยนี้ผู้ชายสามารถทำแทนได้ ชาวบ้านที่เป็นผู้ทำขวัญข้าวหรือเป็นนักปราชญ์ ผู้เชี่ยวชาญทางด้านการทำขวัญข้าว การทำขวัญข้าวนั้น ถือว่าเป็นสิ่งที่อยู่คู่กับคนในชุมชนและเป็นที่ยึกเหนี่ยวจิตใจของคนในชุมชน เพราะชาวบ้านเชื่อกันว่าหลังจากการทำพิธีกรรมการทำขวัญข้าวแล้วชาวบ้านเชื่อกันว่า จะทำให้ข้าวในนานั้นมีผลที่ดีเจริญงอกงามและมีคุณภาพดี หรืออาจจะกล่าวว่า ประเพณีพิธีกรรม ขั้นตอนของการทำนาตั้งแต่ของการเพาะปลูกจนกระทั่งเก็บเกี่ยวด้วยความเชื่่อเรื่องของการให้ผลผลิตที่อุดมสมบูรณ์คนในชุมชนมีความเชื่อเรื่องขวัญ เชื่อว่าทั้งคนและสัตว์มีขวัญอยู่ประจำตัว ขวัญจะหนีไปเมื่อมีเหตุตกใจและยังเชื่อว่าต้นข้าวก็มีขวัญ โดยทั่วไปคนในชุมชนหินมูลนิยมทำขวัญข้าวเมื่อข้าวตั้งท้อง ซึ่งนับเป็นช่วงเวลาเปลี่ยนผ่านในชีวิตของข้าว จึงจัดทำพิธีทำขวัญข้าวขึ้น ส่วนความเชื่อเกี่ยวกับแม่โพสพชาวชุมชนหินมูลเชื่อกันว่ามีเทพธิดาเป็นผู้รักษาข้าวที่เรียกว่า แม่โพสพ ชาวบ้านที่ทำนาจึงทำพิธีบวงสรวงเพื่อแสดงความเคารพ ระลึกถึงบุญคุณของแม่โพสพตลอดช่วงเวลาเพาะปลูกเพื่อความอุดมสมบูรณ์ของพืช"
ถ่ายภาพโดย นางสาวพณิดา สามงามไกร
ถ่ายภาพโดย นายจิรวัตร ตะลีขัน
ถ่ายภาพโดย นางสาววิศรุตา พราทิตย์
-สวัสดีครับ
-การได้ฟังผู้รู้ได้เล่าถึงประสบการณ์ชีวิตและนำมาบันทึกไว้แบบนี้ถือเป็นการส่งต่อวัฒนธรรมดี ดี ไว้กับคนรุ่นหลังนะครับ
-บ่อยครั้งที่ผมได้มีโอกาสพูดคุยและเรียนรู้พร้อมกับได้นำมาบันทึกเอาไว้
-เป็นประโยชน์มากๆ ครับ
-ขอบคุณครับ