ท่านรองอธิการบดีมหาวิทยาลัยมหิดล รศ. นพ. โชคชัย เมธีไตรรัตน์ โทรศัพท์มาเชิญไปเสวนาให้ความเห็นทบทวนการอกนอกระบบราชการครบ ๑๐ ปี ของมหาวิทยาลัยมหิดล เนื่องในวันคล้ายวันสถาปนามหาวิทยาลัยมหิดล ๒ มีนาคม ๒๕๖๑ แต่ผมติดนัดงานอื่นเสียก่อนแล้ว จึงไม่สามารถรับเชิญได้ ท่านจึงขอให้เขียนความเห็นสั้นๆ สำหรับนำสาระไปใช้ประโยชน์
จึงขอนำข้อเขียนดังกล่าวมา ลปรร. ดังต่อไปนี้
การที่มหาวิทยาลัยของรัฐออกจากระบบราชการ มาเป็นมหาวิทยาลัยในกำกับรัฐ มีเป้าหมายหลักเพื่อให้ทำหน้าที่มหาวิทยาลัยได้ดียิ่งขึ้น ออกจากความรัดรึงของระบบราชการ มาสู่สภาพที่คล่องตัวในการทำภารกิจเชิงวิชาการ โดยเฉพาะงานสร้างสรรค์
การทบทวนหลัง ๑๐ ปีจึงควรทบทวนว่า บรรลุวัตถุประสงค์หลักดังกล่าวหรือไม่ หากจะให้บรรลุได้ดียิ่งขึ้น ควรปรับปรุงแก้ไขส่วนใด อันได้แก่
- ส่วนที่เป็นกฎหมาย / ข้อบังคับ กับส่วนที่เป็นการบริหาร / วิธีปฏิบัติ
- ส่วนที่ปรับปรุงเป็นการภายในมหาวิทยาลัยมหิดลได้ กับส่วนที่ต้องแก้ไขในระดับประเทศ
- ควรเน้นที่เป้าหมายการทำหน้าที่หลักให้บรรลุผลสำเร็จ
- ควรพิจารณาบริบทของโลกยุคศตวรรษที่ ๒๑ ที่บทบาทของสถาบันอุดมศึกษาต้องมีการปรับเปลี่ยน และพิจารณาบริบทของเป้าหมายประเทศไทย ๔.๐ ที่มีบริบทสำคัญคือ การพัฒนาระบบวิจัยและนวัตกรรมของประเทศ
- ควรพิจารณาความคล่องตัว เชื่อมโยงกับกลไกการกำกับดูแล การบริหาร และการปฏิบัติงาน ที่คำนึงถึงการตรวจสอบที่เข้มแข็ง
- ควรพิจารณากลไกดึงดูดคนดี มี talent และมีแรงบันดาลใจ มาเป็นอาจารย์ พนักงาน และนักศึกษา เพราะมหาวิทยาลัยเป็นองค์กรเพื่อการสร้างคน และสร้างสรรค์วิชาการให้แก่ประเทศ กลไกดังกล่าวในช่วง ๑๐ ปี เปลี่ยนแปลงไปอย่างไร มหาวิทยาลัยมหิดล เป็นมหาวิทยาลัยที่คนในลักษณะดังกล่าวใฝ่ฝันเข้าเป็นสมาชิกยิ่งขึ้น หรือแผ่วลง
- ควรพิจารณาว่าใน ๑๐ ปีที่ผ่านมา ระดับ world ranking ของมหาวิทยาลัยดีขึ้นหรือลดต่ำลง และเสนอแนะแนวทางหรือวางยุทธศาสตร์ปรับปรุง โดยเป็นแนวทางที่ synergy กับเป้าหมาย social engagement คือปรับปรุงแล้ว มหาวิทยาลัยมหิดลทำประโยชน์แก่สังคมไทยมากขึ้น และ world ranking ก็ดีขึ้นด้วย
- ในช่วง ๑๐ ปี มหาวิทยาลัยมหิดล เป็น happy workplace ยิ่งขึ้น หรือแผ่วลง ความขัดแย้งลดลงหรือเพิ่มขึ้น เพราะเหตุใด
การมี พรบ. มหาวิทยาลัยมหิดล พ.ศ. ๒๕๕๐ (ประกาศในราชกิจจานุเบกษา ๑๖ ตุลาคม ๒๕๕๐) เป็นเพียงปัจจัยเดียวของการเปลี่ยนแปลงในช่วงเวลา ๑๐ ปี ที่มีผลกระทบต่อการดำเนินการ จึงควรพิจารณาว่า พรบ. ดังกล่าวส่วนใดมีจุดอ่อนต่อการปฏิบัติงานให้บรรลุเป้าหมายหลัก หรือไม่เอื้อให้เผชิญการเปลี่ยนแปลงได้อย่างดี รวมทั้งพิจารณาการเปลี่ยนแปลงกติกา และกลไกระดับประเทศทั้งที่เอื้อและไม่เอื้อ
………………….
วิจารณ์ พานิช
๒๗ มกราคม ๒๕๖๑
บนเครื่องบินไทยสมายส์ไปเชียงใหม่
610214, MU, มม., มหาวิทยาลัยมหิดล, มหาวิทยาลัยในกำกับรัฐ
