RQ คืออะไร
RQ ย่อมากจาก Resilience Quotient หมายถึงศักยภาพทางอารมณ์และร่างกายรวมถึงความสามารถในการปรับตัว เปลี่ยนแปลง ฟื้นฟู และแก้ปัญหาของบุคคลเมื่อพบกับเหตุการณ์วิกฤตต่างๆและพยายามที่จะผ่านเหตุการณ์นั้นไปให้ได้
สร้างRQ ได้อย่างไร
ทางกรมสุขภาพจิต กระทรวงสาธารณสุข (สธ.) จึงแนะแนวทางด้วยวิธีปรับ 4 เติม 3 สูตรสร้างพลังสุขภาพจิต รับมือวิกฤติ ไว้สำหรับทุกคน และทุกครอบครัว โดยมีหลักง่ายๆ ดังนี้
"ปรับ 4" เริ่มจาก "ปรับอารมณ์"
เมื่อเกิดปัญหาขึ้น แน่นอนหลายปัญหาอาจส่งผลต่อสภาพจิตใจ สิ่งที่ควรมีคือ สติ สงบใจแล้วสร้างสติขึ้นมา หลังจากนั้นหาทางออกในการระบายภาวะของอารมณ์ที่เกิดขึ้นอย่างเหมาะสม เช่น ทำกิจกรรมที่ชอบเพื่อสงบจิต ออกกำลังกายสงบใจ ใช้การหันเหความสนใจเข้ามาทำในจิตใจเกิดความสงบ มอง
โลกในแง่ดี
"ปรับความคิด"
ยอมรับความจริงในสิ่งที่เกิดขึ้น มองปัญหาทางแก้ให้เป็นเหตุผลมากยิ่งขึ้น การปรับความคิดทำได้หลายวิธีขึ้นอยู่กับความคิดของแต่บุคคล เช่น เปรียบกับคนที่แย่กว่าเรา ลองมองส่วนดีที่เหลืออยู่ หรือมองว่าเป็นธรรมดา หรือมันก็สามารถเกิดขึ้นได้กับทุกครอบครัว การปรับความคิดจะทำให้เรายอมรับว่ามีปัญหาใหญ่ที่เกิดขึ้น และมีกำลังใจที่จะต่อสู้ต่อไป เพราะการที่เรายอมรับความจริง ปัญหาทุกอย่างจะถูกแก้ไขอย่างตรงจุด
"ปรับการกระทำ"
เมื่ออารมณ์ ความคิดกลับมาเป็นปกติ และมีกำลังใจที่จะต่อสู้แล้ว ก็ต้องลงมือทำในสิ่งที่คิดไว้เพื่อแก้ปัญหา/อุปสรรค เช่น เปลี่ยนจากคนที่นอนกินเล่นอยู่กับบ้าน มามุ่งมั่นหางาน สร้างรายได้ให้กับครอบครัว หรือ เปลี่ยนจากคนที่เก็บปัญหา เป็นคนเปลี่ยนปัญหาให้เป็นโอกาส ด้วยการเจริญสติ และวางแผนชีวิตให้มีเส้นที่ชัดเจน ว่าวันนี้จะทำอะไร ได้อะไร และตอบกับตัวเองให้ได้ว่า แล้วทำไปทำไม เพื่อให้ชีวิตมีธง และดำเนินต่อไปข้างหน้าต่อไปได้
"ปรับเป้าหมาย"
ปัญหาเกิดขึ้นเพราะอะไร ปัญหาเกิดขึ้นอาจะเป็นเพราะการตั้งเป้าหมาย การตั้งความคาดหวังที่สูงเกินไป ทำให้เมื่อไปไม่ถึงเป้าหมายนั้น จึงเกิดวิกฤตขึ้น ดึงนั้น เป้าหมายควรเหมาะสมกับระดับความสามารถไม่เกินตัว
"เติม 3" เริ่มจาก "เติมศรัทธา"
ความเชื่อ ความศรัทธา ทำให้คนเรามีจิตใจที่เข้มแข็ง และมีความหวัง เช่น เชื่อว่าชีวิตมีช่วงขึ้น และลง วันนี้มีปัญหามากมาย ไม่ว่าจะเป็นปัญหาการเงินในครอบครัว หรืออื่นๆ หากอดทน และพยายามแก้ไข วันข้างหน้าก็ต้องดีขึ้น เพราะเชื่อซะอย่าง ว่าเราต้องผ่านมันไปให้ได้ บางศาสนาเขาบอกให้มนุษย์คิดอยู่เสมอว่า "ความลำบาก" เป็นเครื่องทดสอบความเข้มแข็ง ฉะนั้นเราต้องยอมรับ และอยู่ต่อไปให้ได้ นอกจากนี้อาจใช้ความศรัทธาทางศาสนามาใช้ก็ได้ผลดี จะทำให้เราใจเย็น และมีสติขึ้น
"เติมมิตร"
การผูกมิตร หรือให้ความช่วยเหลือคนอื่นเท่าที่ทำได้ เป็นสิ่งสำคัญ เพราะเมื่อเราเผชิญกับปัญหาบางอย่างที่เกินจะรับมือได้ มิตรที่ดีจะช่วยให้คำปรึกษา หรือพึ่งพิง ซึ่งบางคนอาจจะคิดเกรงใจ ไม่อยากรบกวน และแก้ปัญหาอยู่คนเดียว แต่ถ้าเป็นเรื่องของความอยู่รอดก็จำเป็นที่จะต้องเอ่ยปากขอความช่วยเหลือ ที่สำคัญ คนในครอบครัวถือเป็นมิตรที่ดี และเข้าใจเรามากที่สุด มีอะไรก็ขอให้คุยกันในครอบครัว
"เติมใจกว้าง"
เปิดใจรับความคิดเห็นจากผู้อื่น ยอมรับในวิธีการคิดแบบใหม่อาจจะพบทางออกที่ต้องการอยู่ก็เป็นได้
กิจกรรมบำบัด(Occupational Therapy)กับ RQ
กิจกรรมบำบัดสามาถช่วยได้อย่างไร นักกิจกรรมบำบัดมีบทบาทสำคัญที่จะเข้าถึงการปรับตัวต่อสภาพแวดล้อมในปัจจุบัน ไม่ว่าผู้รับบริการจะเกิดปัญหาทั้งร่างกายและจิตแล้วกระทบต่อการใช้ชีวิตประจำวัน หรือการประกอบกิจกรรมต่างๆ หรือเกิดปัญหาทางด้านจิตใจขึ้น
-เข้าใจถึงปัญหาที่แท้จริงของผู้รับบริการ พร้อมช่วยรับฟังปัญหาที่เกิดขึ้น
-แนะนำวิธี การปรับความคิดของผู้รับบริการ เพื่อให้เข้าถึงทางออกของการอก้ไขปัญหา
-หากผู้ป่วยเกิดผลกระทบต่อกิจกรรม นักกิจกรรมบำบัดจะเข้าไปร่วมวางแผนหางทางออกกับผู้ป่วยเพื่อปรับ บำบัดสิ่งที่ผู้เป็นปัญหา เช่น ผู้ป่วยไม่สามารถใส่เสื้อผ้าเองได้เพราะพยาธิสภาพ ทำให้ไม่สามารถไปทำงานได้ นักกิจกรรมบำบัดก็จะเข้าไปแก้ไขในส่วนนี้ คือกระตุ้น RQ skill ที่ขาดไปของเขา
- เสริมสร้างทักษะที่จำเป็นต่อการใช้ชีวิตในปัจจุบันและอนาคต
-บำบัดสภาพจิตใจที่บอบช้ำ ด้วยเทคนิคต่างๆ การปรับความคิด การออกกำลังการจิตใจ
อ้างอิงจาก
K nation blog. (2552) RQ หรือพลังสุขภาพจิต วิธีปรับ 4 เติม 3 สืบค้นวันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ.2560 จากเว็บไซต์ :
http://oknation.nationtv.tv/blog/RQ/2009/05/19/entry-1
นิตยสารหมอชาวบ้าน. (2552) จิตใจแย่...คนแก้ต้องอาร์คิว (RQ) สืบค้นวันที่ 15 ธันวาคม พ.ศ.2560 จากเว็บไซต์ : https://www.doctor.or.th/article/detail/5865
